4343 Æxlun og þroski dýra
Lykilhugtök
- akrósómviðbrögð
- röð lífefnafræðilegra viðbragða sem sáðfruma notar til að komast í gegnum zona pellucida / glærbelg eggs
- kynlaus æxlun
- æxlunarform sem myndar afkvæmi sem eru erfðafræðilega eins og foreldrið
- kímblöðru
- bygging sem myndast þegar frumur í kímblaðru spendýrs aðgreinast í innra og ytra lag
- knappskot
- kynlaus æxlun þar sem útvöxtur úr hluta frumu eða líkama losnar frá upprunalega dýrinu og verður að nýjum einstaklingi
- þvagrásarkirtill / Cowpers-kirtill
- kirtill sem seytir vökva sem hreinsar þvagrásina fyrir sáðlát
- snípur
- skynfæri hjá kvendýrum; örvast við kynferðislega örvun
- gotrauf
- sameiginlegt líkamsop meltingar-, útskilnaðar- og æxlunarkerfa hjá dýrum öðrum en spendýrum, til dæmis fuglum
- getnaðarvörn
- ýmsar aðferðir, einnig kallaðar stjórn barneigna, sem notaðar eru til að koma í veg fyrir þungun
- estradíól
- öflugasta form estrógens; stuðlar að þroska annars stigs kyneinkenna kvenna, viðhaldi æxlunarfæra og undirbúningi fyrir þungun
- estrógen
- æxlunarhormón hjá kvendýrum sem stuðlar að endurvexti legslímu, egglosi og upptöku kalsíums
- ytri frjóvgun
- frjóvgun eggs af sáðfrumu utan líkama dýrsins, oft við hrygningu
- skipting
- aðferð þar sem fjölfruma lífverur stækka; einnig kynlaus æxlun, tvískipting, þar sem einfruma lífvera skiptist með mítósu í tvær aðskildar lífverur
- eggbússtýrihormón (FSH)
- æxlunarhormón sem örvar sáðfrumumyndun hjá karldýrum og þroska eggbúa hjá kvendýrum
- brotun
- kynlaus æxlun þar sem upprunalegt dýr brotnar eða skiptist í hluta og hver hluti vex upp í sérstakt dýr
- holfóstursmyndun
- ferli þar sem kímblaðran fellur inn í sjálfa sig og myndar kímlögin þrjú
- meðganga
- tíminn frá upphafi fósturþroska fram að fæðingu
- gónadótrópínleysihormón (GnRH)
- hormón frá undirstúku sem veldur losun FSH og LH frá framhluta heiladinguls
- tvíkynjun
- ástand þar sem sami einstaklingur hefur bæði karl- og kvenkyns æxlunarfæri; á hér aðeins við um dýr önnur en menn
- alger klofnun
- fullkomin klofnun sem á sér stað í frumum með lítið magn eggjarauðu
- beta-kóríóngónadótrópín manna (β-hCG)
- hormón sem æðabelgur okfrumunnar framleiðir og hjálpar til við að viðhalda gulbúi og hækkuðu magni prógesteróns
- ófrjósemi
- vanhæfni til að geta barn, ganga með það og fæða það
- inhibín
- hormón sem Sertoli-frumur mynda; veitir neikvæða afturverkun til undirstúku við stjórnun á losun FSH og GnRH
- innri frumumassi / fósturvísiskím
- innra frumulag í kímblöðru
- innri frjóvgun
- frjóvgun eggs af sáðfrumu inni í líkama kvendýrsins
- Leydig-fruma
- fruma í sáðpíplum sem myndar testósterón
- ytri skapabarmar
- stórar vefjafellingar sem hylja nárasvæðið
- innri skapabarmar
- minni vefjafellingar innan við ytri skapabarma
- gulbússtýrihormón (LH)
- æxlunarhormón hjá karldýrum og kvendýrum; veldur testósterónframleiðslu hjá karldýrum og egglosi og mjólkurmyndun hjá kvendýrum
- tíðahvörf
- tap á æxlunargetu vegna minnkaðs næmis eggjastokka fyrir FSH og LH
- tíðahringur
- hringrás niðurbrots og endurvaxtar legslímu
- hlutaklofnun
- ófullkomin klofnun sem á sér stað í frumum með mikið magn eggjarauðu
- morgunógleði
- ástand hjá þunguðu fólki á fyrsta þriðjungi meðgöngu sem felur í sér ógleði
- taugarör
- rörlaga bygging sem myndast úr útlagi og gefur af sér heila og mænu
- eggfrumumyndun
- ferli þar sem einlitnar eggfrumur myndast
- líffæramyndun
- ferli þar sem líffæri myndast
- eggjastokkahringur
- hringrás undirbúnings eggs fyrir egglos og umbreytingar eggbús í gulbú
- eggleiðari
- vöðvapípa, einnig kölluð eggjaleiðari, sem tengir legið við svæði eggjastokks
- egglægni
- ferli þar sem frjóvguðum eggjum er verpt utan líkama kvendýrsins og þau þroskast þar með næringu úr eggjarauðunni
- egglífburður
- ferli þar sem frjóvguðum eggjum er haldið inni í kvendýrinu; fósturvísirinn fær næringu úr eggjarauðunni og ungviðið er fullþroskað þegar það klekst út
- egglos
- losun eggs úr þroskaðasta eggbúinu
- meyfæðing
- kynlaus æxlun þar sem egg þroskast í heilan einstakling án frjóvgunar
- getnaðarlimur
- æxlunarfæri karldýra sem þjónar þvaglosun og samförum
- fylgja
- líffæri sem styður flutning næringarefna og úrgangsefna milli blóðs þungaðs einstaklings og fósturs
- fjölfrjóvgun
- ástand þar sem eitt egg er frjóvgað af mörgum sáðfrumum
- prógesterón
- æxlunarhormón hjá kvendýrum; stuðlar að endurvexti legslímu og hamlar losun FSH og LH
- blöðruhálskirtill
- líffæri úr sléttum vöðva og kirtilvef sem leggur til efni í sæði
- pungur
- poki utan á líkamanum sem inniheldur eistu
- sæði
- vökvablanda af sáðfrumum og stoðefnum
- sáðblaðra
- aukakirtill hjá karldýrum sem leggur til efni í sæði
- sáðpípla
- staður sáðfrumumyndunar í eistum
- Sertoli-fruma
- fruma í sáðpíplum sem styður við þroska sáðfrumna og myndar inhibín
- kynæxlun
- blöndun erfðaefnis frá tveimur einstaklingum sem myndar erfðafræðilega einstök afkvæmi
- fósturliður
- hópur frumna, aðskilinn með litlum bilum, sem myndast úr miðlagi og gefur af sér bandvef
- sæðisílát
- sérhæfður poki sem geymir sáðfrumur til síðari nota
- sáðfrumumyndun
- ferli þar sem einlitnar sáðfrumur myndast
- eistu
- par æxlunarlíffæra hjá karldýrum
- testósterón
- æxlunarhormón hjá körlum sem stuðlar að sáðfrumumyndun og eflingu annars stigs kyneinkenna
- næringarþekja
- ytra frumulag í kímblöðru
- leg
- umhverfi þar sem fósturvísir og fóstur þroskast
- leggöng
- vöðvapípa fyrir tíðablóð, samfarir og fæðingu afkvæma
- lifandifæðing
- ferli þar sem ungviðið þroskast inni í kvendýrinu og fær næringu úr blóði móðurinnar í gegnum fylgju
- zona pellucida / glærbelgur
- verndandi glýkópróteinlag á eggi spendýra