Námsgögn
Innskráning
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur
    2. 4.1 Tegundir vefja
    3. 4.2 Þekjuvefur
    4. 4.3 Bandvefur styður og verndar
    5. 4.4 Vöðvavefur og hreyfing
    6. 4.5 Taugavefur miðlar skynjun og viðbrögðum
    7. 4.6 Vefjaskaði og öldrun
    8. Lykilhugtök
    9. Upprifjun kafla
    10. Spurningar um gagnvirka tengla
    11. Upprifjunarspurningar
    12. Gagnrýnar hugsunarspurningar
  2. Heimildir
  3. Atriðaskrá
Líffæra- og lífeðlisfræði, 2. útgáfa (IS)Kafli 4Inngangur
44 Vefjafræðilegt skipulagsstig

Inngangur

FYRRI KAFLI

Spurningar til gagnrýninnar hugsunar

NÆSTI KAFLI

4.1 Tegundir vefja

Smásjármyndin sýnir vef umhverfis nokkur tóm rými. Þekjuvefur liggur á mörkum vefjarins og tómu rýmanna. Eðlilega þekjan er úr rétthyrndum frumum sem raðast snyrtilega hlið við hlið. Dökkfjólubláir kjarnar sjást greinilega neðst í þekjufrumunum þar sem þær tengjast öðrum hlutum vefjarins. Afbrigðilega þekjan birtist sem flókið svæði fjólublárra kjarna. Hún er mun þykkari en eðlilega þekjan og þar má ekki greina einstakar frumur.
Mynd 4.1. Myndin sýnir reglulega byggingu eðlilegs vefs í samanburði við óreglulega skipan krabbameinsfrumna. (uppruni: „Haymanj“/Wikimedia Commons)

Markmið kaflans

Að loknum þessum kafla áttu að geta:

  • greint helstu vefjagerðir og fjallað um hlutverk þeirra í mannslíkamanum
  • greint fjórar gerðir vefjahimna og þau einkenni þeirra sem gera hverri gerð kleift að gegna hlutverki sínu
  • útskýrt hlutverk mismunandi þekjuvefja og hvernig lögun þeirra gerir þeim kleift að gegna þessum hlutverkum
  • útskýrt hlutverk mismunandi bandvefja og hvernig gerð þeirra gerir þeim kleift að gegna þessum hlutverkum
  • lýst einkennum vöðvavefjar og hvernig þau gera honum kleift að starfa
  • fjallað um einkenni taugavefjar og hvernig þau gera honum kleift að vinna úr upplýsingum og stjórna starfsemi vöðva og kirtla

Inngangur

Í líkamanum eru að minnsta kosti 200 ólíkar frumugerðir. Þessar frumur hafa í meginatriðum sömu innri byggingar en eru afar fjölbreyttar að lögun og starfsemi. Mismunandi frumugerðir dreifast ekki tilviljanakennt um líkamann heldur raðast þær í skipulögð lög á því skipulagsstigi sem nefnist vefur. Smásjármyndin í upphafi kaflans sýnir hve skipulagðar mismunandi frumugerðir eru í vef leghálsins. Þar sést einnig hvernig skipulagið rofnar þegar krabbamein raskar eðlilegri mítósustarfsemi frumu.

Fjölbreytt lögun frumna endurspeglar þau mörgu hlutverk sem þær gegna í líkamanum. Mannslíkaminn á upphaf sitt í einni frumu við frjóvgun. Þegar frjóvgaða eggið skiptir sér myndar það billjónir frumna. Þær byggjast allar á sömu grunnáætlun en raðast í vefi og fylgja síðan óafturkræft tiltekinni þroskunarbraut.

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology-2e/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax hvorki styður né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Spurningar til gagnrýninnar hugsunar

NÆSTI KAFLI

4.1 Tegundir vefja