2626 Vökva-, rafvaka- og sýru-basajafnvægi

Lykilhugtök

Lykilhugtök

þvagtemprandi hormón (ADH): einnig kallað vasópressín; hormón sem er myndað í undirstúku og losað úr afturhluta heiladinguls og eykur endurupptöku vatns í safnrásum nýrna, einkum með því að fjölga akvapórín 2-göngum í topplægri himnu aðalfrumna

vessaþurrð: ástand þar sem heildarvatn líkamans er minna en eðlilegt; það er aðgreint frá blóðmagnsminnkun, þótt hvort tveggja geti farið saman

kalsítríól: virka D-vítamínformið 1,25-díhýdroxýkólekalsíferól, sem meðal annars eykur frásog kalsíums og fosfats í þörmum og tekur þátt í stjórnun steinefnabúskapar

þvagaukning (þvagræsing): aukin myndun og útskilnaður þvags

utanfrumuvökvi (ECF): líkamsvökvi utan frumna; nær meðal annars til millifrumuvökva, blóðvökva og sérhæfðra utanfrumuvökva

vökvahólf: afmarkaður hluti líkamsvökva sem er aðskilinn frá öðrum vökvahólfum með líffræðilegum himnum eða öðrum mörkum og hefur einkennandi samsetningu

vökvastöðuþrýstingur: þrýstingur sem vökvi beitir á yfirborð eða vegg; hann ræðst meðal annars af vökvahæð, þyngdarkrafti og dælukrafti

blóðkalsíumhækkun: óeðlilega hár styrkur kalsíums í blóði

koltvísýringshækkun: óeðlilega hár hlutþrýstingur CO₂ í slagæðablóði

klóríðdreyri: óeðlilega hár styrkur klóríðs í blóði

blóðkalíumhækkun: óeðlilega hár styrkur kalíums í blóði

natríumdreyri: óeðlilega hár styrkur natríums í blóði, oftast vegna vatnsskorts miðað við magn skiptanlegs natríums og kalíums

blóðfosfatsóhóf: óeðlilega hár styrkur fosfats í blóði

blóðkalsíumlækkun: óeðlilega lágur styrkur kalsíums í blóði

koltvísýringslækkun: óeðlilega lágur hlutþrýstingur CO₂ í slagæðablóði

blóðklóríðlækkun: óeðlilega lágur styrkur klóríðs í blóði

blóðkalíumlækkun: óeðlilega lágur styrkur kalíums í blóði

blóðnatríumlækkun: óeðlilega lágur styrkur natríums í blóði miðað við vatnsmagn blóðvökva

blóðfosfatlækkun: óeðlilega lágur styrkur fosfats í blóði

millifrumuvökvi (IF): utanfrumuvökvi í vefjabilum milli frumna og utan æða, sem umlykur og baðar vefjafrumur

innanfrumuvökvi (ICF): vökvi innan frumna, einkum frymisvökvi þeirra

efnaskiptasýring: frumkomið sýru-basaferli þar sem styrkur vetniskarbónats lækkar; pH-gildi blóðs lækkar ef uppbót nægir ekki

efnaskiptalýting: frumkomið sýru-basaferli þar sem styrkur vetniskarbónats hækkar; pH-gildi blóðs hækkar ef uppbót nægir ekki

osmólalitet blóðvökva: fjöldi osmóla uppleystra, osmótískt virkra agna í hverju kílógrammi vatns í blóðvökva; gildið endurspeglar einkum jafnvægi vatns miðað við uppleyst efni

öndunarsýring: frumkomið sýru-basaferli þar sem ófullnægjandi lungnablöðruloftun hækkar PaCO₂; pH-gildi blóðs lækkar ef uppbót nægir ekki

öndunarlýting: frumkomið sýru-basaferli þar sem oföndun lækkar PaCO₂; pH-gildi blóðs hækkar ef uppbót nægir ekki