Spurningar um gagnvirka tengla

Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um Danielle Reed, lækni við Monell Chemical Senses Center í Fíladelfíu í Pennsylvaníu. Hún fékk snemma áhuga á vísindum vegna eigin skynreynslu og áttaði sig á að bragðskyn hennar var ólíkt bragðskyni annarra sem hún þekkti. Nú rannsakar hún erfðafræðilegan mun fólks og næmi þess fyrir bragðáreitum. Í myndskeiðinu bregður fyrir einstaklingi sem rekur út úr sér tunguna eftir að litað litarefni hefur verið borið á hana. Þannig getur Reed séð og talið totur á yfirborði tungunnar. Fólk skiptist í tvo stóra hópa, „bragðnæma“ og „bragðdaufa“, eftir þéttleika tungutotna, sem gefur jafnframt til kynna fjölda bragðlauka. Bragðdaufir einstaklingar finna bragð af mat en eru síður næmir fyrir ákveðnum bragðtegundum, svo sem beiskju. Reed komst að því að hún er bragðdauf, sem skýrir hvers vegna hún skynjaði beiskju öðruvísi en aðrir sem hún þekkti. Ert þú mjög næm eða næmur fyrir bragði? Sérðu einhver líkindi milli fjölskyldumeðlima þinna?

Mynd 14.9 Grunnhimnan er þunn himna sem nær frá miðkjarna kuðungsins út að jaðrinum. Hvað er fest við himnuna og getur því virkjast við hreyfingu vökvans innan kuðungsins?

Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um hvernig byggingar eyrans umbreyta hljóðbylgjum í taugaboð með því að hreyfa „hárin“, eða skynhárin, í kuðungsganginum. Tilteknir staðir eftir endilöngum ganginum skrá tiltekna tíðni eða tónhæð. Heilinn túlkar merkingu hljóðanna sem við heyrum sem tónlist, tal, hávaða og fleira. Hvaða byggingar eyrans magna hljóðið og flytja það frá ytra eyra til innra eyrans?

Skoðaðu þessa hreyfimynd til að fræðast um innra eyrað og sjá kuðunginn rakna upp, með grunninn aftast á myndinni og toppinn fremst. Tilteknar bylgjulengdir hljóðs láta tiltekin svæði grunnhimnunnar titra, rétt eins og píanólyklar mynda hljóð með ólíkri tíðni. Hvar valda tíðnir frá hárri til lágrar tónhæðar virkni í hárfrumum kuðungsgangsins samkvæmt hreyfimyndinni?

Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um þversnið heilans sem sýnir sjónbrautina frá auga til sjónbarkar í hnakkablaði. Fyrri helmingur brautarinnar er vörp frá RGCs um sjóntaug til hliðlægs hnékjarna í stúku beggja vegna. Fyrsti þráður brautarinnar myndar taugamót við stúkufrumu sem varpar síðan til sjónbarkar hnakkablaðs, þar sem sjónskynjun á sér stað. Myndskeiðið gefur stutt yfirlit yfir sjónkerfið og beinir athyglinni að brautinni frá augum til hnakkablaðs. Í því er fullyrt (við 0:45) að „sérhæfðar frumur í sjónhimnu, sem nefnast hnoðfrumur, umbreyti ljósgeislum í rafboð“. Hvaða þáttur í úrvinnslu sjónhimnunnar er einfaldaður í þessari fullyrðingu? Útskýrðu svarið.

Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um hvernig heilinn skynjar 3-D-hreyfingu. Misræmi milli sjónhimna gerir gestum 3-D-kvikmynda kleift að draga 3-D-upplýsingar úr tvívíðu sjónsviði sem varpast á sjónhimnuna. Á svipaðan hátt getur heilinn fengið upplýsingar um hreyfingu í rúmi með því að bera saman það sem augun tvö sjá. Ef sjónáreiti hreyfist til vinstri í öðru auganu en til hægri í hinu túlkar heilinn það sem hreyfingu að andlitinu eða frá því eftir miðlínu. Hvað merkir það fyrir hreyfingu í rúmi ef bæði augu sjá hlut hreyfast í sömu átt en með ólíkum hraða?

Vangeta til að þekkja fólk af andlitinu er alvarlegur vandi. Hún getur stafað af áverka eða verið meðfædd. Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um einstakling sem missti hæfnina til að þekkja andlit eftir áverka. Hún þekkir hvorki andlit náinna fjölskyldumeðlima né sjálfrar sín. Hvaða aðrar upplýsingar getur einstaklingur með andlitsókenni notað til að átta sig á hver viðkomandi er?

Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um niðurstigandi hreyfibraut sómatíska taugakerfisins. Þar er minnst á tengingar sjálfvirka taugakerfisins sem fjallað er um í öðrum kafla. Þetta stutta myndskeið lýsir aðeins hluta niðurstigandi hreyfibrautar sómatíska taugakerfisins. Hvaða hluta brautarinnar er lýst og hvaða hluta er sleppt?

Farðu á þessa vefsíðu og lestu um eldri konu sem fer að missa stjórn á fínhreyfingum, svo sem tali og hreyfingum útlima. Margar algengar orsakir voru útilokaðar. Hvorki var um að ræða heilaslag, Parkinsonsveiki, sykursýki né truflun á starfsemi skjaldkirtils. Næst lá beint við að gruna lyfin og því þurfti að leita ráða hjá lyfjafræðingi hennar. Aukaverkun svefnlyfs hafði valdið breytingum á hreyfistjórn. Hvaða svæði taugakerfisins verða líklega helst fyrir aukaverkunum halóperídóls?

Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um viðbragðsboga hornhimnuviðbragðsins. Hvað gerist í vinstra auga þegar hægri hornhimna nemur snertiáreiti? Útskýrðu svarið.

Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um viðbrögð nýbura. Nýburar hafa ýmis viðbrögð sem talin eru hafa skipt sköpum fyrir lifun fyrir daga nútímasamfélags. Viðbrögðin hverfa þegar barnið vex enda verða sum þeirra óþörf með aldrinum. Myndskeiðið sýnir Babinski-viðbragð, þar sem fóturinn rishreyfist og tærnar glennast í sundur þegar ilinn er strokinn létt. Þetta er eðlilegt hjá nýburum en bendir til minnkaðrar mýlingar mænubrautar hjá fullorðnum. Hvers vegna væri þetta viðbragð vandamál hjá fullorðnum einstaklingi?