Spurningar um gagnvirka tengla

Skoðaðu þessa hreyfimynd um þroska heilans frá taugapípunni. Þegar fremri endi taugapípunnar þroskast víkkar hann í frumheilablöðrurnar sem afmarka framheila, miðheila og afturheila. Þessar byggingar halda áfram að þroskast út fósturskeiðið og fram á unglingsár. Þær leggja grunn að byggingu fullþroska heila. Hvernig myndir þú lýsa muninum á hlutfallslegri stærð heilasvæðanna þriggja þegar borinn er saman heili snemma á fósturskeiði, á 25. degi, og fullþroska heili?

Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um heildarþroska heilans hjá börnum, þar á meðal hlutverk hvíta efnisins og framlag þess til vitrænnar starfsemi. Myndskeiðið fjallar einkum um myndun tenginga í heilanum frá fæðingu til 30 ára aldurs og sýnir nokkrar segulómrannsóknir.

Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um botnkjarnana, sem einnig hafa verið nefndir grunnhnoð, þar sem tvær brautir vinna úr upplýsingum innan stórheilans. Myndskeiðið sýnir að beina brautin er styttri leiðin um kerfið og eykur bæði virkni heilabarkarins og hreyfivirkni. Sagt er að beina brautin valdi „afhömlun“ stúkunnar. Hvað merkir afhömlun? Hvað gera taugafrumurnar tvær hvor um sig til að valda henni?

Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um botnkjarnana, sem einnig hafa verið nefndir grunnhnoð, þar sem tvær brautir vinna úr upplýsingum innan stórheilans. Myndskeiðið sýnir að óbeina brautin er lengri leiðin um kerfið og dregur úr virkni heilabarkarins og þar með hreyfivirkni. Í henni eru nokkrar viðbótartengingar, meðal annars afhömlun framstúkukjarnans. Hver verða lokaáhrifin á stúkuna og þar með á hreyfingu sem heilabörkurinn kemur af stað?

Horfðu á þetta myndskeið til að fræðast um gráa efnið í mænunni sem tekur við ílagi frá þráðum afturrótar og sendir upplýsingar út um þræði framrótar. Eins og rætt er í myndskeiðinu sýna þessar tengingar samspil miðtaugakerfisins við útlægar byggingar bæði í skyn- og hreyfistarfsemi. Á háls- og lendarsvæðum mænunnar eru gildnanir vegna þess að þar eru fleiri taugafrumur. Hvaða hlutverki gegna þessar gildnanir?

Heili mannsins er gríðarstór í samanburði við heila simpansans, nánasta ættingja okkar í þróunarsögunni. Sameiginlegur forfaðir gaf á einhverjum tímapunkti af sér tegundir manna og simpansa. Þessi þróunarsaga er löng og enn viðfangsefni umfangsmikilla rannsókna. Eitthvað olli því þó að mannsheilinn stækkaði miðað við heila simpansans. Lestu þessa grein þar sem höfundurinn fjallar um núverandi skilning á ástæðum þess.

Hvaða vefur kann samkvæmt einni tilgátu um stækkun heilans að hafa verið fórnað svo orka yrði tiltæk til að mynda stærri heila okkar? Miðað við það sem þú veist um þann vef og taugavef, hvers vegna gæti þurft að velja milli þeirra vegna orkunotkunar?

Skoðaðu þessa hreyfimynd til að sjá hvernig blóð streymir til heilans, fer um slagæðahring hjarna og dreifist síðan um stórheilann. Slagæðahringurinn er sérhæft æðaskipulag sem tryggir stöðugt gegnflæði stórheilans jafnvel þótt ein slagæð hringsins stíflist. Hreyfimyndin sýnir eðlilega flæðisstefnu um hringinn til mið-hjarnaslagæðarinnar. Hvaðan kæmi blóðið ef stífla væri rétt aftan við vinstri mið-hjarnaslagæðina?

Horfðu á þetta myndskeið sem lýsir mænuástungu, læknisaðgerð sem notuð er til að taka sýni úr heila- og mænuvökva. Vegna líffærafræði miðtaugakerfisins er tiltölulega öruggt að stinga nál á þessum stað. Hvers vegna er mænuástunga gerð neðst á lendarsvæði hryggsúlunnar?

Skoðaðu þessa hreyfimynd sem sýnir flæði heila- og mænuvökva um heila og mænu. Hún sýnir hvernig vökvinn myndast í heilahólfunum, dreifist inn í rými heilahimnanna og berst síðan í bláæðastokkana og aftur í blóðrás hjarta- og æðakerfisins. Hvaða byggingar mynda heila- og mænuvökvann og hvar eru þær? Hvernig eru byggingarnar sýndar í hreyfimyndinni?

Mynd 13.20 Þegar stækkað er inn á mænuhnoðuna sjást litlar fylgitróðfrumur umhverfis stóra frumuboli skyntaugafrumnanna. Úr hvaða byggingu þroskast fylgifrumur á fósturskeiði?

Mynd 13.22 Hvaða byggingum í beinagrindarvöðva samsvara taugaþráðahula, taugarstofnshula og taugarhula?

Farðu á þessa vefsíðu og lestu um mann sem vaknar með höfuðverk og sjónmissi. Heimilislæknir hans sendir hann til augnlæknis vegna sjónmissisins. Augnlæknirinn áttar sig á að vandinn er alvarlegri og sendir hann tafarlaust á bráðamóttöku. Þar gengst sjúklingurinn undir fjölmargar rannsóknir en ákveðin orsök finnst ekki. Sérfræðingur greinir loks mengisbólgu en eftir stendur spurningin hvað hafi upphaflega valdið henni og hvernig megi lækna orsökina. Sjónmissirinn stafar af bólgu umhverfis sjóntaugina sem hefur líklega birst sem bunga inni í auganu. Hvers vegna þrýstir bólga vegna mengisbólgu á sjóntaugina?