Námsgögn
Innskráning
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur
    2. 9.1 Landfræði og loftslag Afríku
    3. 9.2 Upphaf landbúnaðar og fólksflutningar Bantúmanna
    4. 9.3 Konungsríkið Kús
    5. 9.4 Tengsl Norður-Afríku við Miðjarðarhafið og yfir Sahara
    6. Lykilhugtök
    7. Samantekt kafla
    8. Yfirferðarspurningar
    9. Kannaðu skilning þinn
    10. Beitingar- og ígrundunarspurningar
  2. A | Orðasafn
  3. B | Mannkynssaga, 1. bindi, fram til 1500: Kort og tímalínur
  4. C | Heimskort
  5. D | Ráðlögð ítarefni um mannkynssögu
  6. Atriðisorðaskrá

Bókin og glærur

PowerPoint-glærur
Mannkynssaga I: fram til 1500 (IS)Kafli 9Inngangur
99 Afríka til forna

Inngangur

FYRRI KAFLI

Beitingar- og ígrundunarspurningar

NÆSTI KAFLI

9.1 Landfræði og loftslag Afríku

Ljósmyndin sýnir bogadreginn og ósléttan klett sem fyllir myndflötinn. Kletturinn er í ýmsum brún- og appelsínugulum litbrigðum og sprunginn á nokkrum stöðum. Á honum eru appelsínugular teikningar og merki. Vinstra megin eru um tuttugu teikningar af misjafnlega háu fólki í röðum. Fólkið hefur höfuð og fætur og sumir mannanna hafa handleggi, en að öðru leyti sjást engin smáatriði. Hægra megin eru sex fílar teiknaðir í mismunandi appelsínugulum litbrigðum. Í miðri mynd teygir lítill fíll ranann upp. Vinstra megin sjást einnig önnur máð appelsínugul form.
Mynd 9.1. Þessi klettalist í Cederberg-hellunum í Suður-Afríku sýnir tuttugu menn af San-fólkinu í samskiptum við sex fíla. Í miðri mynd teygir lítill fíll ranann að einum mannanna eins og til að þefa af honum. Verkið var málað um 5500 BCE og sýnir líklega sérstök tengsl San-fólksins við fíla. Það ber jafnframt vitni um að þessar afrísku þjóðir höfðu þegar fyrir þúsundum ára öðlast glöggan skilning á hegðun og einkennum fíla. (credit: modification of work “Cave painting created by the San people in the Cederberg Cave near Stadsaal” by “Valroe”/Wikimedia Commons, Public Domain)

Yfirlit kaflans

  • 9.1 Landfræði og loftslag Afríku
  • 9.2 Upphaf landbúnaðar og fólksflutningar Bantúmanna
  • 9.3 Konungsríkið Kús
  • 9.4 Tengsl Norður-Afríku við Miðjarðarhafið og yfir Sahara

Inngangur

Afríka er rúmar ellefu milljónir fermílna að flatarmáli og því næststærsta heimsálfa jarðar. Landfræði hennar og loftslag eru afar fjölbreytt. Þar er að finna allt frá þurrum eyðimörkum með hundruð feta háum sandöldum til gróskumikilla hitabeltisregnskóga þar sem gróðurinn er svo þéttur að þeir eru nær ófærir. Þjóðir álfunnar hafa um árþúsundir lagað sig að þessum umhverfisaðstæðum ( Mynd 9.1 ) og náð miklum árangri, en veðurfarsöfgarnar hafa torveldað varðveislu sögulegra heimilda. Afríka til forna var engu að síður undraverð mósaík ólíkra siðmenninga. Eftir því sem sagnfræðingum miðar betur við að varpa ljósi á sögu þeirra fáum við skýrari mynd af afrekum þeirra og framlagi til mannkynssögunnar.

Sýnd er tímalína atburða úr kaflanum. 8000 BCE: Níló-Saharamenn finna upp leirkeragerð. 7000 BCE: Nytjavæðing plantna og tamning dýra hefst í Egyptalandi; sýnd er lítil stytta af manni sem heldur á verkfæri og gengur á eftir tveimur uxum. 4000 BCE: Nytjavæðing dúrru sunnan Sahara. 3000 BCE: Fólksflutningar Bantúmanna hefjast; sýnt er kort af Afríku í ýmsum grænum og gulum litbrigðum. 2686 BCE: Gamla ríkið í Egyptalandi verður til; sýnd er mynd af svartri styttu af sitjandi manneskju. 2400 BCE: Byggð rís í Kerma; sýnd er mynd af skál. 1000 BCE: Járnvinnsla hefst í Afríku. 730 BCE: Piye, konungur Kúsíta, leggur Egyptaland undir sig. 350 BCE: Bygging pýramída í Meroe hefst; sýnd er mynd af pýramídum. 332 BCE: Makedónía leggur Egyptaland undir sig; sýnd er standandi stytta af manneskju með skrautlegan höfuðbúnað og brjósthlíf. 250 BCE: Karþagó verður stórveldi. 218 BCE: Karþagó ræðst inn á Ítalíu. 69 BCE–30 BCE: Kleópatra stjórnar Egyptalandi; sýnd er brjóstmynd. 30 BCE: Róm leggur Egyptaland undir sig.
Mynd 9.2. (credit “7000 BCE”: modification of work “Ancient Egypt Wooden Farmer & Oxen Model, Middle Kingdom, c. 2000 BC” by Gary Todd/Flickr, CC0 1.0; credit “3000 BCE”: modification of work “‘Spread of the "Early Iron Age’ in Eastern, Central and Southern Africa, a proxy for the Bantu migrations” by Kevin Shillington/Wikimedia Commons, Public Domain; credit “2686 BCE”: modification of work “Statue of princess Redji” by Museo Egizio/Wikimedia Commons, CC0 1.0; credit “2400 BCE”: modification of work “Classic Kerma Beaker” by Rogers Fund, 1920/The Metropolitan Museum of Art, Public Domain; credit “350 BCE”: modification of work “Pyramids N26 and N27” by “Wufei07”/Wikimedia Commons, Public Domain; credit “332 BCE”: modification of work “Ptolemy III Euergetes” by Szilas/Wikimedia Commons, Public Domain; credit “69 BCE–30 BCE”: modification of work “Marble bust of Cleopatra VII of Egypt” by Altes Museum Berlin/Louis le Grand/Wikimedia Commons, Public Domain)
Sýnt er heimskort. Land er auðkennt með hvítum lit, vatn er blátt og miðbaugur liggur þvert um mitt kortið. Afríka er auðkennd með gulum lit, svo og eyjan Madagaskar undan suðausturströnd Afríku.
Mynd 9.3. (credit: modification of work “World map blank shorelines” by Maciej Jaros/Wikimedia Commons, Public Domain)

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/world-history-volume-1/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax hvorki styður né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Beitingar- og ígrundunarspurningar

NÆSTI KAFLI

9.1 Landfræði og loftslag Afríku