Námsgögn
Innskráning
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur
    2. 5.1 Forn-Kína
    3. 5.2 Steppurnar
    4. 5.3 Kórea, Japan og Suðaustur-Asía
    5. 5.4 Vedatímabil Indlands fram að falli Mauryaveldisins
    6. Lykilhugtök
    7. Samantekt kafla
    8. Yfirferðarspurningar
    9. Kannaðu skilning þinn
    10. Beitingar- og ígrundunarspurningar
  2. A | Orðasafn
  3. B | Mannkynssaga, 1. bindi, fram til 1500: Kort og tímalínur
  4. C | Heimskort
  5. D | Ráðlögð ítarefni um mannkynssögu
  6. Atriðisorðaskrá

Bókin og glærur

PowerPoint-glærur
Mannkynssaga I: fram til 1500 (IS)Kafli 5Inngangur
55 Asía til forna

Inngangur

FYRRI KAFLI

Beitingar- og ígrundunarspurningar

NÆSTI KAFLI

5.1 Forn-Kína

Mynd af fornu leiríláti á gráum grunni. Ílátið er drapplitað og lágt, með kringlótt op efst, og miðhlutinn er breiðari en efsti og neðsti hlutinn. Efri hlutinn er skreyttur tveimur svörtum ferfættum dýrum með stór hvít augu. Horn þeirra eru löng og mynda svarta sveipi sem þekja efri hluta ílátsins. Fjórar láréttar rendur sjást um miðjuna og neðri helmingur ílátsins er drapplitaður með svörtum skreytingum.
Mynd 5.1. Þetta vandaða, málaða ílát til matargerðar er frá fornu borginni Harappa í Pakistan nútímans, nærri Raviánni. Lifnaðarhættir Harappa-menningarinnar settu óafmáanlegt mark á indverska menningu. Harappa og borgin Mohenjo-Daro, þar sem stöðluð vog og mál, einsleitir múrsteinar og jafnvel vatns- og fráveitulagnir innanhúss voru við lýði, voru lykilmiðstöðvar verslunar, fólksflutninga og útbreiðslu landbúnaðar frá Egyptalandi og Mesópótamíu til annarra hluta Asíu. (mynd: aðlögun á verkinu „Harappa Vessel - 1-8harappanjar“ eftir Prof Grossetti/Flickr, Public Domain)

Efnisyfirlit kaflans

  • 5.1 Forn-Kína
  • 5.2 Steppurnar
  • 5.3 Kórea, Japan og Suðaustur-Asía
  • 5.4 Vedatímabil Indlands fram að falli Mauryaveldisins

Inngangur

Í Asíu til forna voru tvær meginmiðstöðvar siðmenningar, önnur í Indlandi nútímans og hin austar á meginlandi Asíu, í Kína. Á báðum þessum svæðum risu tilkomumiklar borgir, konungsríki og jafnvel heimsveldi. Viðskiptamáttur þeirra, trúarbrögð og tækni mótuðu líf Asíubúa í þúsundir ára ( Mynd 5.1 ). Aðrar þjóðir Asíu — farandþjóðir steppanna — tengdu álfuna saman með verslun og öðrum samskiptum þegar þær fluttu vörur og hugmyndir frá einum enda hennar til annars.

Hið sama gilti langt austur og suður á bóginn. Þar þróuðust einnig siðmenningar meðal hópa sem síðar urðu Kóreumenn og Japanir og annarra sem komu til Suðaustur-Asíu með fólksflutningum og verslun. Þessi smærri samfélög höfðu áhrif á stærri nágranna sína í Kína og Indlandi. Á þessum tíma fléttuðu tengslanet farandmunka og hirðingja, verslun á sjó og landi og sameiginleg ritkerfi Asíu saman.

Sýnd er tímalína yfir atburði þessa kafla. 100,000 BCE: Pekingmaðurinn lifir í Kína. 14,500 BCE: Jōmon-veiðimenn koma til Japans; sýndur er á stalli gripur í lögun höfuðs og bols með stór augu og stutta handleggi. 1800 BCE: Aríar koma til Indlands. 1400 BCE: Spádómsbein bera elstu dæmin um kínverskt ritmál; sýndur er steinn á rauðum grunni. 563 BCE: Búdda fæðist á Indlandi. 268-232 BCE: Ashoka ríkir á Indlandi; sýnd er steinrista af manni í stríðsvagni sem hestar draga, með fólk allt í kring. 247-221 BCE: Qin Shi Huang verður fyrsti keisari sameinaðs Kína; sýnd er mynd af manni með yfirvaraskegg og alskegg, litríkan hatt og litríka skyrtu. 40-43 CE: Trung Trac og Trung Nhi berjast gegn yfirráðum Kínverja í Víetnam; sýnd er teikning af fólki á hestbaki sem berst við fólk á jörðu niðri. 300 CE: Búddismi berst til Suðaustur-Asíu. 595-647 CE: Seondeok drottning ríkir yfir Silla í Kóreu; sýnd er íburðarmikil kóróna. 604 CE: Shotoku prins skrifar Seventeen Article Constitution í Japan.
Mynd 5.2. (mynd „14,500 BCE“: aðlögun á verkinu „Dogū (Clay Figurine)“ úr The Harry G. C. Packard Collection of Asian Art, gjöf Harry G. C. Packard og kaup fyrir Fletcher, Rogers, Harris Brisbane Dick og Louis V. Bell Funds, Joseph Pulitzer Bequest og The Annenberg Fund Inc. Gift, 1975/Metropolitan Museum of Art, Public Domain; mynd „1400 BCE“: aðlögun á verkinu „Shang Ox Bone Oracle Bone“ eftir Gary Todd/Flickr, Public Domain; mynd „268–232 BCE“: aðlögun á verkinu "King Asoka visits Ramagrama" eftir Anandajoti Bhikkhu/Flickr, CC BY 2.0; mynd „247–221 BCE“: aðlögun á verkinu „A portrait painting of Qin Shi Huangdi, first emperor of the Qin dynasty“ eftir Richard R. Wertz/18th century album of portraits of 86 emperors of China, with Chinese historical notes, British Library/Wikimedia Commons, Public Domain; mynd „40-43 CE“: aðlögun á verkinu „Hai ba trung Dong Ho painting“ eftir „LuckyBirdie“/Wikimedia Commons, Public Domain; mynd „595–647 CE“: aðlögun á verkinu „Gold Crown of Silla Kingsom“ eftir Gary Todd/Flickr, Public Domain)
Sýnt er heimskort þar sem land er auðkennt með hvítum lit og vatn með bláum. Hvít lína liggur um mitt kortið. Kína er auðkennt með fjólubláum lit, Indland með grænum og Japan, Kórea og Víetnam með appelsínugulum. Lönd Mið-Austurlanda eru ljósgul, sem og aðrir hlutar Asíu. Austursteppan norðan Kína er blá.
Mynd 5.3. (mynd: aðlögun á verkinu „World map blank shorelines“ eftir Maciej Jaros/Wikimedia Commons, Public Domain)

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/world-history-volume-1/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax hvorki styður né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Beitingar- og ígrundunarspurningar

NÆSTI KAFLI

5.1 Forn-Kína