17.2 Frá mamlúkum til Kína undir Ming-ættinni
17.2 Frá mamlúkum til Kína undir Ming-ættinni
Námsmarkmið
Í lok þessa hluta átt þú að geta:
Á þrettándu öld varð nýtt ríki til í Egyptalandi og á Levant-svæðinu. Þótt það hefði sprottið upp úr soldánsdæmi Ayjúbída var soldánsdæmi mamlúka einstakt meðal samfélaga heimsins að því leyti að menntaðir úrvalsmenn, sem áður höfðu verið hnepptir í þrældóm, stjórnuðu því og vörðu það. Ríki mamlúka varð svo öflugt að það gat hrundið framsókn Mongóla. Við hinn enda Asíu hröktu Han-Kínverjar Ming-ættarinnar Mongóla einnig frá völdum.
Kerfi þrælahermanna
Mörg þeirra íslömsku ríkja sem urðu til í vesturhluta Asíu í aldanna rás reiddu sig á sérstaka aðferð við að manna heri sína og stjórnsýslu: þau komu á fót háþjálfaðri úrvalsstétt þræla eða fyrrverandi þræla af erlendum uppruna. Frá og með níundu öld keyptu valdhafar Abbasídakalífadæmisins Tyrki handan Oxusfljóts í Mið-Asíu til að gegna herþjónustu fyrir ríkið. Fullorðnir þrælar sem höfðu alist upp utan ríkisins voru þó húsbónda sínum trúir en ekki ríkinu sjálfu og því líklegri til að gera uppreisn ef illa var farið með þá. Múslimskir valdhafar drógu lærdóm af því þegar ríkið komst um skamma hríð úr þeirra höndum vegna slíkra uppreisna á níundu öld. Eftir það sóttust þeir eftir að hneppa unga drengi í þrældóm svo unnt væri að mennta þá og þjálfa innan ríkisins og á þess vegum. Þannig var tryggt að þeir tengdust frekar samfélaginu sem þeir þjónuðu á fullorðinsárum. Börn sem ekki voru múslimar urðu fyrir valinu vegna þess að íslam bannaði að hneppa aðra múslima í þrældóm.
Drengirnir voru kallaðir mamlúkar (af arabísku orði sem merkir „sá sem er í eigu einhvers“). Þeir komu einkum úr tyrkneskum ættbálkum í Mið-Asíu en einnig frá Kákasus og úr Austur-Evrópu. Síðan voru þeir látnir taka íslamstrú og hlutu menntun. Þar sem þeir fengu frelsi að þjálfun lokinni var bannið við því að hneppa aðra múslima í þrældóm ekki brotið. Þjálfun þeirra snerist einkum um reiðmennsku, bogfimi og hernaðartækni (Mynd 17.19). Sumir hlutu formlega menntun í stjórnsýslu í því skyni að gera þá að greindum og hæfum embættismönnum ríkisins.
Þegar menntun ungu mannanna lauk voru þeir leystir úr ánauð við sérstaka athöfn. Þá máttu þeir láta sér vaxa skegg, kvænast og stofna eigin heimili. Þeir gátu sjálfir keypt mamlúka og tekið þá inn á heimilið. Þeir gátu þó áfram tilheyrt heimili fyrrverandi eiganda síns, valdhafans sem ætlast var til að þeir sýndu áfram hollustu. Að þessu leyti svipaði mamlúkunum nokkuð til leysingja í Róm til forna, en þeir héldu oft tengslum við fyrrverandi húsbændur sína.
Oft var litið svo á að samband mamlúka og húsbænda þeirra væri fjölskyldulegs eðlis. Mamlúkar kölluðu gjarnan hver annan „bróður“ og húsbónda sinn „föður“. Þegar þjálfun þeirra lauk fann „faðirinn“ þeim starf í þjónustu valdhafans. Flestir mamlúkar fengu stöðu í hernum og gegndu síðar oft embættum í stjórnsýslunni. Í soldánsdæmi Ayjúbída náðu mamlúkarnir að lokum stjórn á ríkisstjórninni eftir að hafa steypt soldáninum af stóli og tóku síðan að stjórna ríkinu sem soldánsdæmi mamlúka.
Í Egyptalandi mamlúka var það að hafa verið hermaður í þrældómi oft leiðin til mestrar velgengni og virðingar í samfélaginu. Mamlúkar fengu mikilvæg embætti, svo sem stöðu héraðsstjóra og yfirmanns árlegrar pílagrímsferðar til Mekka. Soldáninn sjálfur var mamlúki. Skipaðir mamlúkar voru taldir eiga meiri rétt á valda- og virðingarstöðum en líffræðilegir synir manna. Þótt egypskir mamlúkar kvæntust og eignuðust börn þótti óviðeigandi að afkomendur þeirra fengju mikilvæg embætti í ríkisstjórninni þegar eiginlegir mamlúkar voru tiltækir. Mamlúkunum mislíkaði þegar það gerðist og yfirleitt voru það þeir sem réðu hver yrði soldán.
Þótt áhættusamt kunni að virðast að fela mönnum sem áður höfðu verið þrælar mikilvæg embætti í stjórnsýslu og her tóku Ayjúbídar kerfið upp vegna kosta þess. Þeir höfðu sagt sig frá ríki Abbasída og stofnað eigin konungsætt á elleftu öld. Mamlúkarnir voru háþjálfaðir og vel menntaðir og því vel undir það búnir að gegna embættunum sem þeim voru falin. Valdhafi gat valið þá hæfustu úr hópnum, en soldánn gat hins vegar eignast börn sem voru með öllu óhæf til að gegna valdastöðum. Sú staðreynd að mamlúkarnir voru ekki af arabískum uppruna og höfðu sem börn verið fluttir frá heimilum sínum í framandi löndum gerði einnig líklegt að þeir sýndu „föðurnum“ hollustu, en hann hafði séð um þjálfun þeirra og honum áttu þeir samfélagsstöðu sína að þakka. Afkomendur arabíska aðalsins gátu unnið að auknum frama fjölskyldna sinna með hætti sem samræmdist ekki hagsmunum soldánsins. Soldáninn þurfti hins vegar yfirleitt ekki að óttast að mamlúkar hans tækju hagsmuni fjarlægra líffræðilegra ættingja, sem þeir höfðu lengi verið aðskildir frá, fram yfir hagsmuni hans.
Karlar í þrældómi gegndu svipuðu hlutverki í Osmanska ríkinu. Frá og með fjórtándu öld keyptu Osmanar fólk í þrældómi eða notuðu stríðsfanga til að manna heri sína. Eftir innrásina á Balkanskaga tóku soldánar Osmana þó fljótlega að kveðja kristna drengi frá hernumdum löndum Evrópu til þjónustu. Með því vildu þeir vega upp á móti valdi tyrkneska aðalsins sem réð hernum og stjórnsýslu ríkisins.
Samkvæmt kerfi sem nefndist devshirme („söfnun“) kvöddu erindrekar Osmana kristna drengi til þjónustu sem hluta af skattinum sem lagður var á þegna þeirra í Evrópu (Mynd 17.20). Um það bil á þriggja til fimm ára fresti tóku erindrekar soldánsins drengi, helst á aldrinum átta til tíu ára, til þjónustu við Osmanska ríkið. Drengjunum var kennt að tala tyrknesku og þeir fluttir til Istanbúl þar sem þeir hlutu menntun og voru látnir taka íslamstrú. Á unglingsárum fengu þeir þjálfun til að verða skrifarar, hallarembættismenn eða hermenn. Þeir sem voru valdir til hallarþjónustu að þjálfun lokinni komust oft í mikilvæg embætti, þar á meðal embætti stórvesírs. Auk þess fengu margir timar gegn þjónustu sinni og áttu þess kost að auðgast.
Flestir drengjanna hlutu herþjálfun og sumir þeirra gengu í úrvalssveit fótgönguliðs sem nefndist janissarar (af tyrknesku orðunum yeni cheri, „nýr hermaður“). Þeir fylgdu soldáninum í orrustur og þjónuðu sem lífvörður hans. Líkt og mamlúkarnir áttu janissararnir að sýna húsbónda sínum, soldáni Osmana, hollustu. Soldánarnir töldu raunar að janissararnir yrðu áreiðanlegri en aðalsmennirnir sem voru lénsmenn þeirra. Janissararnir voru algerlega háðir soldánunum um stöðu sína og forréttindi og höfðu verið slitnir úr tengslum við fjölskyldur sínar, sem annars hefðu átt rétt á mestri hollustu þeirra. Hættan af því að treysta tyrkneska aðlinum hafði komið skýrt í ljós í orrustunni við Ankara þegar tyrkneskir lénsmenn Bayezids I flúðu og yfirgáfu hann í hendur Mongóla.
Janissararnir nutu mikillar virðingar í samfélagi Osmana. Margir foreldrar mótmæltu því að börn þeirra væru tekin og gerðu stundum uppreisn gegn kerfinu. Hins vegar er sagt að aðrir, sem vonuðust til að gefa sonum sínum færi á að komast áfram í samfélaginu, hafi mútað embættismönnum Osmana til að velja þá. Sumir múslimskir foreldrar, sem áttu syni sem devshirme náði ekki til, eiga jafnvel að hafa logið til um trú sína til að tryggja þeim stöðu í þjónustu soldánsins.
Soldánarnir héldu einnig annars konar þræla. Kristnar konur frá erlendum löndum voru keyptar á þrælamörkuðum, en aðrar voru gefnar soldáninum eða teknar til fanga í stríði. Þeim var komið fyrir í kvennabúri soldánsins, þar sem þær bjuggu meðal barna hans og kvenkyns ættingja og þjónuðu hirðkonunum. Konunum í kvennabúrinu var raðað í strangt stigveldi og þær gátu hækkað í tign eftir hæfileikum og þjónustulengd. Sá minnihluti sem varð fyrir valinu sem rekkjunautar soldánsins hækkaði einnig í tign, einkum ef konurnar eignuðust með honum börn. Sumar urðu mæður soldána framtíðarinnar og hlutu titilinn „frú“. Þær gátu farið með mikil völd. Þótt sumar þessara kvenna færu með mikil völd voru flestar áfram þjónustukonur. Að nokkrum þjónustuárum liðnum voru þær yfirleitt leystar frá skyldum sínum og giftar hallarembættismönnum. Geldingar í þrældómi gættu kvennabúrs Osmana. Þeir voru vanaðir menn, yfirleitt keyptir á þrælamörkuðum í Afríku. Vegna þess að kynhneigð þeirra var talin frábrugðin kynhneigð annarra voru þeim falin mikilvæg hlutverk sem þeir þóttu vel hæfir til, svo sem að hafa umsjón með heimili valdhafans og annarra aðalsmanna. Þrátt fyrir stöðu sína sem þrælar veitti stjórn þessara manna á kvennabúrinu þeim mikil völd.
Þótt mamlúkarnir og þrælkuðu karlarnir og konurnar sem þjónuðu soldáni Osmana teldust til úrvalsstéttarinnar í samfélögum sínum og nytu talsverðra forréttinda áttu aðrir en soldánar einnig þræla sem unnu erfiðisvinnu á búgörðum eða störfuðu sem heimilisþjónar. Þeir gátu fengið lítið að borða og léleg klæði og fengu hvorki laun né menntun. Þeir gátu heldur ekki vænst þess að öðlast frelsi. Þar sem þeir töldust eign mátti veðsetja þá eða selja eftir geðþótta eigandans og þeir gátu sætt kynferðislegu ofbeldi óháð aldri. Reynsla þessa fólks var mun dæmigerðari fyrir þræla almennt, þar á meðal Afríkubúa sem voru hnepptir í þrældóm í Ameríku frá og með sextándu öld, en reynsla mamlúkanna, janissaranna eða kvennanna í kvennabúri Osmana.
Soldánsdæmi mamlúka
Staða mamlúka í Egyptalandi reis hæst árið 1250. Það ár steyptu þeir síðasta soldáni Ayjúbída, sem þá var aðeins barn, af stóli og tóku stjórn ríkisins.
Ayjúbídar, sem réðu Levant-svæðinu og Egyptalandi frá og með elleftu öld, höfðu stofnað ættarveldi sitt með því að kljúfa sig frá Abbasídakalífadæminu. Snemma á þrettándu öld söfnuðu meðlimir valdaættar Ayjúbída að sér miklum fjölda mamlúka sem lífvarða og hermanna sér til aðstoðar þegar þeir kepptu sín á milli um yfirráð. Flestir þeirra voru Kipchak-Tyrkir frá gresjunum norðan Svartahafs. Þegar valdhafar sigruðu bræður sína og frændur í valdabaráttunni náðu þeir jafnframt yfirráðum yfir mamlúkasveitum þeirra. Brátt voru mamlúkarnir í hernum orðnir miklu fleiri en meðlimir arabísku valdastéttar Ayjúbída.
Árið 1249 lést soldáninn as-Salih Ayyub. Sonur hans tók við en mamlúkar myrtu hann árið 1250. Ekkja as-Salihs, Shajur al-Durr, ríkti einnig um skamma hríð en var fljótlega steypt af stóli. Foringi Ayjúbída í borginni Aleppo í Sýrlandi véfengdi í fyrstu stjórn mamlúka og hélt með her til Egyptalands til að endurheimta yfirráð yfir ríkinu. Það varð til þess að mamlúkaforinginn Aybak, sem Shajur al-Durr hafði gifst til að styrkja eigin tilkall til valda, setti barn úr konungsætt Ayjúbída í hásætið sem leppstjórnanda og „húsbónda“ sinn að nafninu til. Eftir að Aybak hafði sigrað her Ayjúbída steypti hann barnungum soldáninum af stóli og tók sjálfur völdin. Þar með batt hann varanlega enda á stjórn Ayjúbída í Egyptalandi og stofnaði soldánsdæmi mamlúka formlega. Þegar Aybak var myrtur árið 1257 tók sonur hans á unglingsaldri við hásætinu, en raunveruleg völd í Egyptalandi voru í höndum annars mamlúkaforingja, Saif ad-Din Qutuz.
Innrásarher Mongóla reyndi brátt á mátt hins nýja soldánsdæmis mamlúka. Árið 1258 réðst Hulagu Khan á Bagdad, aðsetur Abbasídakalífadæmisins, og lagði borgina í rúst. Her hans tók síðan Damaskus, sem var innan þess landsvæðis sem soldánsdæmi mamlúka gerði tilkall til. Hulagu krafðist þess að Qutuz gæfi Egyptaland eftir en soldáninn neitaði. Árið 1260 áttust herir Mongóla og mamlúka við í orrustunni við Ain Jalut, þar sem nú er Ísrael, og mamlúkarnir báru sigur úr býtum. Það stöðvaði framsókn Mongóla í vesturhluta Asíu og kom í veg fyrir innrás þeirra í Norður-Afríku.
Qutuz entist þó ekki aldur til að njóta sigurs mamlúka á Mongólum. Skömmu eftir sigurinn við Ain Jalut var hann myrtur og Baybars, keppinautur hans meðal mamlúkaforingja, tók við hásætinu sem soldán. Baybars stofnaði Bahri-ættina, sem dró nafn sitt af staðsetningu mamlúkaherbúðanna í Kaíró þaðan sem hann kom. Valdhafar Bahri-ættarinnar voru mamlúkar, einkum af tyrkneskum uppruna. Ólíkt meðlimum flestra valdaætta voru þeir yfirleitt ekki afkomendur stofnandans. Tveir synir Baybars tóku við hásætinu eftir dauða hans en keppinautar þeirra meðal fylkinga mamlúkahersins steyptu þeim fljótt af stóli. Þannig fór fyrir flestum soldánum mamlúka. Hver þeirra ríkti að meðaltali aðeins í sjö ár og oft mun skemur.
Stöðugleysi var viðvarandi vandamál í soldánsdæmi mamlúka. Þótt það héldi yfirráðum yfir Egyptalandi og Levant-svæðinu þar til Osmanar sigruðu það árið 1517 var stjórn soldánanna aldrei örugg. Keppinautar um hásætið steyptu soldánum iðulega af stóli og myrtu þá oft. Héraðsstjórar gerðu einnig tíðum uppreisn gegn yfirráðum Kaíró. Vandinn átti rætur í uppruna mamlúkanna sjálfra. Þeir höfðu gengist undir stranga þjálfun, kynnst þrældómi af eigin raun og komist áfram eftir eigin verðleikum einum. Því fyrirlitu þeir þá sem höfðu hvorki alist upp við sambærilegt harðræði né unnið stöðu sína af verðleikum. Þegar soldánar reyndu að gera eigin syni að erfingjum taldi herinn þá því oft óverðuga og neitaði að fylgja þeim. Mamlúkahermenn voru auk þess húsbændum sínum trúir en báru ekki sambærilega hollustu til annarra foringja. Þegar soldán lést eða var steypt af stóli voru mamlúkar hans ekki fúsir að hlýða þeim sem tók við. Valdaskipti í soldánsdæmi mamlúka voru því ætíð óviss meðan herinn hélt áfram að gera tilkall til réttarins til að velja valdhafann og steypa honum af stóli. Saga mamlúka einkenndist af ítrekuðum tilraunum einstakra foringja til að hrifsa völdin og af því að herinn vék „óverðugum“ valdhöfum frá í þágu annarra.
Þótt arftakaröðin væri ætíð óljós var soldánsdæmi mamlúka afl sem ekki varð litið fram hjá og hersveitum þess gekk vel að sigra óvini sína. Frá valdatíð Baybars lögðu mamlúkarnir til dæmis smám saman undir sig kristnu krossfararíkin á Levant-svæðinu. Þeir jöfnuðu virki þeirra við jörðu eða breyttu þeim í varðstöðvar mamlúka. Síðasta vígi kristinna manna, Akka, féll árið 1291. Mamlúkarnir sigruðu einnig kristna armenska konungsríkið Kilikíu og stöðvuðu innrásartilraun Mongóla í Sýrland árið 1313. Árið 1322 gerðu þeir síðan friðarsamning við Mongóla Il-khan-ríkisins í Persíu (Mynd 17.21).
Á fyrstu öld mamlúkastjórnar, á tímum Bahri-ættarinnar, blómstraði ríkið. Eftir að Mongólar tóku Bagdad árið 1258 og tóku kalífann al-Musta’sim af lífi leituðu meðlimir Abbasídaættarinnar skjóls í Egyptalandi. Árið 1261 útnefndi Baybars al-Mustansir, bróðurson al-Musta’sim, nýjan kalífa. Í staðinn viðurkenndi al-Mustansir vald Baybars til að ríkja yfir löndunum sem Abbasídar höfðu áður ráðið. Þótt soldánar mamlúka gerðu aldrei sjálfir tilkall til kalífadæmisins leituðust þeir þannig við að gera stjórn sína lögmæta með hlutverki sínu sem verndarar kalífans.
Valdhafar mamlúka voru guðræknir múslimar sem vernduðu pílagríma á leið til hinna helgu borga Mekka, Medínu og Jerúsalem. Þeir reistu moskur og madrösur og Kaíró varð mikilvæg miðstöð trúarlegra fræða. Mamlúkarnir vildu ekki eiga á hættu að baka sér óánægju múslimskra dómara og studdu því alla fjóra helstu lagaskóla íslams. Þeir reistu einnig sjúkrahús, grunnskóla og vatnsbrunna á almannafæri til að sjá fátækum fyrir hreinu drykkjarvatni. Stuðningur þeirra við íslam og bygging góðgerðarstofnana sköpuðu mikilvæg tengsl við þegna þeirra sem ekki voru Tyrkir og hefðu ella getað haft óbeit á stjórn þeirra.
Seint á fjórtándu öld komst ný mamlúkaætt til valda, Burji-ættin, sem einnig dró nafn sitt af staðsetningu mamlúkaherbúða sinna. Soldánar Burji-ættarinnar voru mamlúkar, einkum af sirkassískum og georgískum uppruna, ólíkt Tyrkjum Bahri-ættarinnar. Fyrsti soldán Burji-ættarinnar, al-Zahir Barquq, tók við hásætinu árið 1382. Nær samstundis voru brugguð samsæri um að koma honum frá völdum. Kalífinn, sem vonaðist til að geta ríkt sjálfur, stóð fyrir einu þeirra og tyrkneskir ættbálkar í Sýrlandi fyrir öðru. Báðar tilraunirnar voru kveðnar niður en friðurinn var skammvinnur. Árin 1399, 1434 og 1437 gerðu hermenn uppþot á götum Kaíró. Stundum hófust óeirðirnar sem átök milli keppinauta meðal fylkinga mamlúka, breiddust út á göturnar og drógu almenna borgara inn í átökin. Í öðrum tilvikum gerðu hermenn uppþot þegar laun þeirra höfðu ekki verið greidd. Árið 1441 ollu matvælaskortur og sú skoðun að kornverslun, sem embættismenn högnuðust á, væri óskilvirk og verðlagning ósanngjörn, óeirðum. Reiðir múgar rændu verslanir kaupmanna. Á síðari hluta fimmtándu aldar braust nánast árlega út glundroði af völdum mamlúka þegar hermenn börðust á götum úti og réðust á heimili auðmanna og embættismanna. Jafnvel trúarlærðir menn voru ekki óhultir.
Valdhafar mamlúka gátu ekki haldið uppi lögum og reglu í eigin höfuðborg og þurftu jafnframt að takast á við uppreisnir í fjarlægari hlutum yfirráðasvæðisins. Mamlúkunum reyndist erfitt að ná stjórn á arabískum íbúum Sýrlands og hirðingja- og hálfhirðingjaættbálkum Bedúína í Efra Egyptalandi. Uppreisnarmönnum úr röðum Bedúína var refsað grimmilega. Karlar voru stjaksettir eða brenndir lifandi en konur og börn hneppt í þrældóm. Höfuð uppreisnarmanna voru fest á borgarhlið Kaíró til viðvörunar þeim sem kynnu síðar að gera uppreisn. Arabískum Sýrlendingum var refsað vægar vegna þess að aðstoð þeirra var nauðsynleg til að hrinda árásum Mongóla og Osmana.
Þótt mamlúkarnir væru áfram úrvalsstétt í Egyptalandi til ársins 1811 var fullveldi þeirra á svæðinu í hættu þegar þeir misstu yfirráð yfir Sýrlandi til Osmana árið 1516. Soldán Osmana, Selim I, lagði síðan Kaíró undir sig árið 1517. Osmanar steyptu mamlúkunum þó ekki af stóli heldur leyfðu þeim að stjórna fyrri yfirráðasvæðum sínum í umboði sigurvegaranna, þótt raunveruleg völd væru í höndum Osmana í Istanbúl.
Kína undir Ming-ættinni og nágrannar þess
Uppgangi Tyrkja og hnignun yfirráða Mongóla í vesturhluta Asíu á þrettándu öld fylgdi fljótlega hnignun yfirráða Mongóla í Austur-Asíu. Á síðari hluta þrettándu aldar glímdi Kína við margvísleg vandamál. Kublai Khan, keisari Yuan-ættarinnar, háði nokkrar kostnaðarsamar herfarir gegn konungsríkjunum Búrma (nú Mjanmar), Annam og Champa í Suðaustur-Asíu og gegn Jövu í Indlandshafi. Tvær innrásartilraunir í Japan mistókust og uppreisnir gegn stjórn Mongóla brutust út.
Ein þessara uppreisna var Ispah-uppreisnin, sem hófst í Quanzhou. Quanzhou var mikil hafnarborg í Fujian-héraði í suðausturhluta Kína og lá við Siglingasilkiveginn, verslunarleið á hafi sem tengdi Kína við verslunarhafnir í Suðaustur-Asíu, við Indlandshaf, á Indlandi og Arabíuskaga og í Austur-Afríku og Egyptalandi. Eftirsóttar kínverskar vörur á borð við postulín og silki bárust vestur eftir þessari leið til Evrópu, Afríku, Indlands og vesturhluta Asíu.
Íbúar Quanzhou voru fleiri en tvær milljónir og því var borgin stærsta höfn Kína og líklega heimsins á þrettándu öld. Flestir íbúanna voru kaupmenn af erlendum uppruna frá Arabíu, Persíu, Indlandi, Armeníu og öðrum löndum. Múslimarnir í Quanzhou voru meðal hinna fjölmörgu Araba, Persa og Tyrkja frá vestur- og miðhluta Asíu sem höfðu komið til Kína til að stunda viðskipti eða þjóna stjórn Yuan-ættarinnar. Embættismenn Yuan-ættarinnar hvöttu múslima annars staðar frá Asíu til að setjast að í Kína en mismunuðu þeim oft. Þeir bönnuðu slátrun dýra samkvæmt íslömskum lögum og höfðu afskipti af hjúskaparlögum múslima og tilraunum samfélags þeirra til sjálfstjórnar. Árið 1357 risu múslimar í Quanzhou upp gegn Mongólum. Uppreisnin var ekki kveðin niður fyrr en árið 1367.
Tilraunir til að bæla niður slíkar uppreisnir, sem héldu áfram eftir dauða Kublai, tæmdu ríkissjóðinn rétt eins og misheppnaðar herfarir hans. Eftirmenn hans fóru oft illa með ríkissjóðinn og sátu stundum aðeins skamma hríð í hásætinu. Á fyrri hluta fjórtándu aldar juku náttúruhamfarir enn á erfiðleikana sem Kína glímdi þegar við. Þurrkar og flóð ollu matvælaskorti og hungursneyðum. Verðbólga og skortur lögðust á eitt um að hækka matvælaverð svo mikið að fjöldi bænda hafði ekki efni á mat. Óvenjulega kalt veður jók þjáningar fólks og frá fjórða áratug fram á sjötta áratug fjórtándu aldar gengu farsóttir yfir ýmsa landshluta og urðu milljónum að bana. Ræningjar fóru um sveitirnar og herinn gerði lítið til að hafa hendur í hári hinna fjölmörgu útlagamanna sem herjuðu á almenning.
Nokkrir trúarflokkar komu fram og boðuðu heimsendi. Einn þeirra var Hvíti lótusinn, búddískur trúarflokkur sem boðaði komu nýs Búdda og þar með nýrrar aldar (Mynd 17.22). Leynifélag bænda sem nefndist Rauðu túrbanarnir nýtti sér spádóm Hvíta lótussins og hvatti til þess að stjórn Mongóla yrði steypt af stóli og Song-ættin endurreist. Vopnuð uppreisn braust út árið 1351. Árið 1352 gekk ungur búddamunkur á vergangi að nafni Zhu Yuanzhang til liðs við Rauðu túrbanana og kvæntist dóttur eins leiðtoga þeirra. Árið 1356 náðu hersveitir hans borginni Nanjing í suðurhluta Kína á sitt vald. Eftir að hafa rutt keppinautum sínum meðal Rauðu túrbananna úr vegi sigraði Zhu síðasta keisara Yuan-ættarinnar árið 1368 og flúði keisarinn þá frá Kína. Zhu eyðilagði höll Yuan-ættarinnar í höfuðborginni Dadu (Beijing), lýsti sig keisara undir nafninu Hongwu, sem merkir „víðfeðmur og herskár“, og nefndi nýju konungsættina Ming („bjarta“).
Hongwu hóf valdatíð sína sem fyrsti keisari Ming-ættarinnar með því að treysta völd sín og efla öryggi Kína (Mynd 17.23). Þótt hann reyndi að draga úr félagslegum ójöfnuði með því að afnema þrælahald og hækka skatta á auðmenn lagðist kostnaður hers hans þungt á efnahag Kína. Honum tókst aldrei að brúa bilið milli ríkra og fátækra að fullu og tilraunir hans til að verja Kína gegn innrásum og uppreisnum leiddu til kúgunarstefnu innanlands. Engu að síður var Kína auðugt og valdamikið á fyrstu árum Ming-tímans þegar framleiðni í landbúnaði og pólitískur stöðugleiki höfðu verið endurreist.
Valdatíð Hongwu einkenndist af viðleitni hans til að treysta eigin völd, verja sig gegn árásum og endurheimta og auka áhrif Kína. Hann lagði niður embætti aðalráðherra svo hann gæti stjórnað án afskipta, kom á fót leynilögreglu og fyrirskipaði aftöku þúsunda manna sem hann taldi ósammála stefnu sinni. Hann brást einnig skjótt við til að kæfa uppreisnir. Uppreisn Miao-þjóðarbrotsins í Hunan-héraði í suðvestri var kveðin niður. Konungsríkið Dali, þar sem hersveitir Mongóla höfðu leitað skjóls á því svæði sem nú er Yunnan-hérað í suðaustri, var sigrað og svæðið innlimað í Kína. Árið 1387 réðust hersveitir Ming-ættarinnar inn í Mansjúríu í norðaustri þar sem Mongólar hliðhollir Yuan-ættinni höfðu einnig náð fótfestu. Hongwu gerði herþjónustu í strjálbýlum héruðum að arfgengri skyldu til að verja landamærin. Hann knúði bændur í stórum hópum til að flytjast frá suðurhlutanum til að fjölga íbúum á svæðum í mið- og norðurhluta Kína sem höfðu orðið illa úti vegna uppskerubrests og farsótta.
Eftirmaður Hongwu, sonur hans Zhu Di, sem var þekktur sem Yongle-keisarinn, hélt áfram viðleitni hans til að auka völd Kína. Frá 1406 til 1427 reyndu kínverskar hersveitir árangurslaust að ráðast inn í konungsríkið Víetnam og leggja það undir sig. Kínamúrinn var jafnframt lagfærður og lengdur til að mæta áframhaldandi ógn af Mongólum. Zhu Di sneri þó stefnu föður síns við á öðrum sviðum. Hongwu hafði viljað einangra Kína frá hættulegum erlendum áhrifum og því bannað nánast öll viðskipti á sjó. Yongle-keisarinn lagði þess í stað kapp á að koma á tengslum við erlend ríki svo valdhafar þeirra gerðu sér grein fyrir auðlegð og mætti Kína. Í því skyni sendi hann flotaforingjann Zheng He í sjö sjóleiðangra á árunum 1405 til 1433. Kínverskir flotar, skipaðir þúsundum skipa, sigldu til Suðaustur-Asíu, Indlands, Arabíu og Austur-Afríku. Zheng He færði erlendum valdhöfum postulín, silki og gull að gjöf til að vekja aðdáun þeirra á dýrð Ming-ættarinnar. Hann sneri aftur með skattgjafir handa keisaranum, meðal annars fílabein og framandi dýr á borð við sebrahesta og strúta.
Zhu Di kom einnig á stjórnmálasambandi við Shah Rukh, son og erfingja Tímúrs, og við valdhafa á Filippseyjum og í ríkjum við Indlandshaf. Kína átti hins vegar engin bein samskipti við Osmanska ríkið. Þegar Hongwu tók við hásætinu sendi hann býsanska keisaranum tilkynningu, enda taldi hann keisarann enn fara með völd í Konstantínópel. Eftir það fóru þó engin bréfaskipti eða bein samskipti fram milli ríkjanna tveggja í að minnsta kosti heila öld.
Yongle-keisarinn flutti höfuðborg Kína frá Nanjing til Beijing. Þar hóf hann að reisa nýju Forboðnu borgina í miðri höfuðborginni, afgirt mannvirkjasvæði með höllum, hofum og görðum fyrir keisarann og heimilisfólk hans. Árið 1420 fyrirskipaði hann einnig byggingu íburðarmikils grafhýsis norðan Beijing. Á sama svæði reistu aðrir meðlimir konungsættarinnar sér einnig hinsta hvílustað (Mynd 17.24). Öll þessi mannvirki báru mætti, auðlegð og mikilfengleika Kína vitni.
Þrátt fyrir auðlegð sína og völd gátu keisarar Ming-ættarinnar enn verið varnarlausir gagnvart árásum Mongóla. Yongle-keisarinn reyndi árangurslaust að leggja Oirata, vestasta ættbálk Mongóla, undir sig. Þeir bjuggu þar sem nú eru vesturhluti Mongólíu og Altaísvæðið í Síberíu. Árið 1449 tók Esen, leiðtogi Oirata, hinn tuttugu og eins árs gamla Ming-keisara Yingzong í gíslingu eftir að her Mongóla sigraði mun fjölmennari kínverskan her í orrustunni við Tumu-virki. Ming-stjórnin brást við með því að svipta Yingzong völdum og veita honum tignina „keisari á eftirlaunum“ en setti yngri hálfbróður hans í hásætið í staðinn.
Tilraunir Esens til að skila Yingzong til Beijing mistókust, jafnvel eftir að hann hafði séð svo um að hinn hertekni keisari kvæntist dóttur hans, og tilraunum Mongóla til að ná Beijing með valdi var hrundið. Yingzong var fangi Oirata þar til hirðmaður hans greiddi lausnargjald fyrir hann og flutti hann aftur til Beijing. Þar lét hálfbróðir hans, sem ætlaði sér alls ekki að afsala sér hásætinu, setja Yingzong í stofufangelsi í höll í Forboðnu borginni. Sjö ár liðu til viðbótar áður en Yingzong tókst að steypa hálfbróður sínum af stóli, drepa hann og endurheimta hásæti sitt.
Yingzong þurfti aftur að takast á við hersveitir Mongóla árið 1461 þegar kínverski hershöfðinginn Cao Qin reyndi að fremja valdarán með aðstoð mongólskra hermanna. Keisaranum varð aðeins bjargað vegna þess að úrhelli skall á á réttu augnabliki og kom í veg fyrir að uppreisnarmennirnir gætu brennt hliðin sem lokuðu leið þeirra inn í Forboðnu borgina.