Kennitölur um markaðsvirði

6.5 Kennitölur um markaðsvirði

Að þessum kafla loknum munt þú geta:

• Reiknað hagnað á hlut og metið þann hagnað sem fellur á hvern útistandandi almennan hlut.
• Metið markaðsvirði fyrirtækis með V/H-hlutfalli og bókfærðu virði á hlut.

Kennitölur um markaðsvirði hjálpa fjárfestum að meta verðlagningu fyrirtækis á markaði. Hér verður fjallað um hagnað á hlut, V/H-hlutfall og bókfært virði á hlut.

Hagnaður á hlut (EPS)

Hagnaður á hlut (EPS) sýnir hve stór hluti hagnaðar hlutafélags fellur á hvern útistandandi almennan hlut. Hækkandi hagnaður á hlut getur stutt við hækkun hlutabréfaverðs, en lækkun haft gagnstæð áhrif. Kennitalan er jafnframt nefnari V/H-hlutfallsins, þar sem markaðsverði á hlut er deilt með hagnaði á hlut, og hefur því mikið vægi við mat fjárfesta á hlutabréfum.

Hagnað á hlut þarf, eins og aðrar kennitölur, að túlka með öðrum mælikvörðum og í réttu samhengi. Sumir fjármálasérfræðingar leggja minna upp úr rekstrarreikningi og hagnaði á hlut en sjóðstreymisyfirliti, sem þeir telja gefa traustari mynd af raunverulegri fjármyndun.

Útreikningur hagnaðar á hlut

Hagnaður á hlut sýnir hagnað fyrirtækis á hvern útistandandi almennan hlut. Við útreikninginn þarf upplýsingar úr bæði efnahagsreikningi og rekstrarreikningi. Efnahagsreikningurinn veitir upplýsingar um forgangshlutabréf, forgangsarð og fjölda útistandandi almennra hluta, en rekstrarreikningurinn sýnir hreinan hagnað tímabilsins. Grunnhagnaður á hlut er reiknaður þannig:

Þegar forgangsarður er dreginn frá hreinum hagnaði stendur eftir sá hagnaður sem tilheyrir almennum hluthöfum. Forgangshluthafar eiga samningsbundinn rétt á sínum arði og því er hann ekki til ráðstöfunar fyrir almenna hluthafa. Ýmsir aðrir afkomumælikvarðar eru notaðir í fjármálum, meðal annars NOPAT (hreinn rekstrarhagnaður eftir skatta) og EBITDA (hagnaður fyrir vexti, skatta, afskriftir og virðisrýrnun). GAAP krefjast þess þó að hagnaður á hlut byggist á hreinum hagnaði samkvæmt endurskoðuðum rekstrarreikningi skráðs félags.

Án slíkrar vægingar tæki útreikningurinn ekki mið af því hve lengi hver hlutafjöldi var útistandandi.

Gerum ráð fyrir að hreinn hagnaður Clear Lake Sporting Goods á yfirstandandi ári nemi 35.000 Bandaríkjadölum. Félagið lýsti yfir 5.000 Bandaríkjadala forgangsarði og 6.000 Bandaríkjadala arði af almennum hlutum, en 8.000 almennir hlutir voru útistandandi allt árið. Hagnaður almennra hluthafa er því 30.000 Bandaríkjadalir, eða 3,75 Bandaríkjadalir á hvern hlut.

Mat á frammistöðu með hagnaði á hlut

Hagnaður á hlut er mikilvægur arðsemismælikvarði fyrir núverandi og væntanlega almenna hluthafa. GAAP krefjast þess að skráð félög birti hann á áberandi stað í rekstrarreikningi, sem er einsdæmi meðal kennitalna. Birta þarf bæði grunnhagnað og þynntan hagnað á hlut. Hér hefur grunnhagnaður verið reiknaður; þynntur hagnaður tekur auk þess tillit til verðbréfa sem gætu fjölgað almennum hlutum og lækkað hagnað á hlut, svo sem breytanlegra hlutabréfa eða skuldabréfa.

Fjárfestar kaupa almenn hlutabréf til að fá arð eða selja þau síðar með hagnaði. Lágur eða óstöðugur hagnaður á hlut getur dregið úr arðgreiðslum og aukið sveiflur í hlutabréfaverði, svo fyrirtæki vilja gjarnan sýna hækkun milli tímabila. Slík hækkun þarf þó ekki að endurspegla betri rekstur. Hún getur stafað af auknum hreinum hagnaði, en einnig af því að fyrirtækið kaupi eigin hlutabréf og fækki þannig útistandandi hlutum.

Á fyrra ári nam hreinn hagnaður Clear Lake Sporting Goods 30.000 Bandaríkjadölum, forgangsarður 3.000 Bandaríkjadölum og útistandandi almennir hlutir 10.550 allt árið. Í janúar yfirstandandi árs keypti félagið eigin hlutabréf, svo veginn meðalfjöldi útistandandi hluta varð 8.000. Hreinn hagnaður ársins nam 35.000 Bandaríkjadölum og forgangsarður 5.000 Bandaríkjadölum. Hagnaður á hlut fyrra árs reiknast þannig:

Hagnaður á hlut Clear Lake Sporting Goods á yfirstandandi ári reiknast þannig:

Endurkaupin lækkuðu fjölda útistandandi almennra hluta í 8.000. Eigin hlutabréf teljast áfram útgefin en ekki útistandandi. Hagnaður á hlut hækkaði því í 3,75 Bandaríkjadali þótt hreinn hagnaður ykist aðeins um 5.000 Bandaríkjadali. Fyrirtæki kaupa eigin hlutabréf af ýmsum lögmætum ástæðum, en megintilgangurinn ætti ekki að vera að hagræða hagnaði á hlut.

Hækkunin varð vegna þess að hagnaðinum var dreift á færri hluti. Á sama hátt getur hagnaður á hlut lækkað þótt hreinn hagnaður aukist, ef útistandandi hlutum fjölgar hlutfallslega meira.

Stöðug hækkun hagnaðar á hlut milli ára er oft talin merki um aukna tekjuöflunargetu. Hjá Clear Lake Sporting Goods hækkar hann úr 2,21 Bandaríkjadölum í 2,56 og síðan 3,75 Bandaríkjadali. Kennitalan byggist þó á sögulegum gögnum og segir því ekki ein og sér fyrir um framtíðina.

V/H-hlutfall

V/H-hlutfall ber markaðsverð á hlut saman við hagnað á hlut (EPS) og sýnir hve mikið fjárfestar greiða fyrir hverja einingu hagnaðar. Kennitalan nýtist við samanburð milli fyrirtækja, atvinnugreina og vísitalna á borð við S&P 500, en einnig við mat á því hvort hlutabréf kunni að vera of hátt eða of lágt verðlagt. Hlutfallið má byggja á sögulegum hagnaði eða framtíðarspám. V/H TTM byggist á hagnaði síðustu 12 mánaða og setur núverandi hlutabréfaverð í samhengi við nýjustu ársafkomu.

Hagnaður Clear Lake Sporting Goods á hlut er 3,75 Bandaríkjadalir og núverandi markaðsverð á hlut 69,41 Bandaríkjadalur. V/H-hlutfallið reiknast því þannig:

V/H-hlutfallið 18,51 merkir að markaðurinn verðleggur hlutinn á 18,51 Bandaríkjadali fyrir hvern Bandaríkjadal í hagnaði á hlut.

Bókfært virði á hlut

Bókfært virði á hlut er oft borið saman við markaðsvirði á hlut. Bókfærða virðið byggist á reikningsskilum og sýnir virði eigin fjár samkvæmt bókum, en markaðsvirðið ræðst af framboði, eftirspurn og greiðsluvilja fjárfesta. Markaðsvirði yfir bókfærðu virði getur bent til þess að hlutabréfið sé hátt verðlagt miðað við bókfært eigið fé, en lægra markaðsvirði til þess að það sé lágt verðlagt á þann mælikvarða.

Fræðilega sýnir bókfært virði á hlut hvað almennir hluthafar fengju á hvern hlut ef fyrirtækinu væri slitið, að því gefnu að bókfærð verðmæti fengjust. Það er eigið fé samtals að frádregnu forgangseiginfé, deilt með heildarfjölda útistandandi hluta:

Bókfært virði á hlut hjá Clear Lake Sporting Goods reiknast þannig:

Bókfært virði Clear Lake Sporting Goods er 10,00 Bandaríkjadalir á hlut, en markaðsverðið í dæminu er 69,41 Bandaríkjadalur. Hlutabréfið er því verðlagt langt yfir bókfærðu virði á greiningardeginum; sá samanburður einn nægir þó ekki til að ákveða hvort markaðsverðið sé réttlætanlegt.