44 Samfélag og félagsleg samskipti
Lykilhugtök
Lykilhugtök
- áunnin staða
- staða sem einstaklingur öðlast fyrir eigin athafnir eða val, svo sem menntunarstig eða tekjustaða
- landbúnaðarsamfélög
- samfélög þar sem landbúnaður er meginundirstaða lífsviðurværis
- firring
- ástand þar sem einstaklingur einangrast og fjarlægist samfélag sitt, vinnu sína og eigin sjálfsmynd
- siðrof
- ástand þar sem sterk samvitund veitir samfélaginu ekki lengur stoð og sameiginleg viðmið veikjast
- áskrifuð staða
- staða sem einstaklingur fær án eigin vals, svo sem kyn eða kynþáttur
- borgarastétt
- sú stétt sem á framleiðslutæki samfélagsins
- kapítalismi
- efnahagskerfi þar sem þau verðmæti og tæki sem nýtt eru til að framleiða og flytja vörur, svo sem land, olía, verksmiðjur og skip, eru í eigu einstaklinga og fyrirtækja fremur en stjórnvalda
- stéttarvitund
- vitund fólks um sameiginlega stöðu og hagsmuni eigin stéttar
- samvitund
- sameiginlegar hugmyndir, siðferðisgildi og viðhorf samfélagsins
- falsvitund
- ástand þar sem skoðanir, hugsjónir eða hugmyndafræði einstaklings þjóna ekki eigin hagsmunum
- samfélög með lénsskipulagi
- samfélög með strangt valdastigveldi sem byggist á landeignum og verndarskyldum
- vanabinding
- ferli þar sem endurteknar athafnir festast í vana og félagsleg mynstur sem fólk hefur mótað eru tekin sem gefin
- pálbúskaparsamfélög
- samfélög sem byggja lífsviðurværi sitt á ræktun plantna
- samfélög veiðimanna og safnara
- samfélög sem byggja lífsviðurværi sitt á veiðum villtra dýra og söfnun óræktaðra plantna
- iðnaðarsamfélög
- samfélög sem einkennast af vélvæddri vinnu við framleiðslu efnislegra gæða
- upplýsingasamfélög
- samfélög þar sem efnahagslífið byggist á framleiðslu óefnislegra gæða og þjónustu
- stofnanavæðing
- ferli þar sem venja eða viðmið festist í sessi í samfélaginu
- járnbúrið
- ástand þar sem félagslegar stofnanir og skrifræði fjötra einstaklinginn
- spegilsjálf
- sjálfsmynd sem mótast af því hvernig við teljum að aðrir sjái okkur
- vélræn samstaða
- félagsleg skipan sem sameiginleg samvitund samfélagsins viðheldur
- lífræn samstaða
- félagsleg skipan sem byggist á viðurkenningu efnahagslegs og félagslegs munar
- hirðingjasamfélög
- samfélög sem byggja lífsviðurværi sitt á tamningu dýra og búfjárhaldi
- öreigastétt
- verkalýðsstétt, það er fólk sem vinnur fyrir laun en á ekki framleiðslutæki samfélagsins
- skynsemisvæðing
- ferli þar sem rökvísi og skilvirkni leysa siðferði eða hefðir af hólmi sem meginforsendur samfélagsskipunar
- hlutverkaárekstur
- ástand þar sem kröfur tveggja eða fleiri hlutverka einstaklings stangast á
- hlutverkatjáning
- hvernig einstaklingur tjáir hlutverk sitt í hegðun
- hlutverkaálag
- álag sem skapast þegar of miklar eða ósamrýmanlegar kröfur fylgja einu hlutverki
- hlutverkasafn
- safn innbyrðis tengdra hlutverka sem fylgja tiltekinni stöðu
- hlutverk
- viðurkennd hegðunarmynstur sem fylgja félagslegri stöðu fólks
- sjálfuppfyllandi spádómur
- hugmynd sem verður að veruleika vegna þess að fólk bregst við henni eins og hún sé sönn
- félagsleg samþætting
- styrkur tengsla einstaklings við félagshóp sinn
- samfélag
- hópur fólks á afmörkuðu svæði sem býr við sameiginlega menningu
- staða
- sæti einstaklings í félagslegu stigveldi ásamt þeim réttindum, skyldum og hlutverkum sem því fylgja
- Thomas-setningin
- sú regla að þegar fólk skilgreinir aðstæður sem raunverulegar verða afleiðingar þeirra raunverulegar, jafnvel þótt skilgreiningin hafi upphaflega ekki samræmst hlutlægum veruleika