4.17.2 Hvað er rakningarregla?
4.17.2 • Hvað er rakningarregla?
Verkefni
Rakningarregla er regla fyrir fall sem notar endurtekið ferli til að finna liði í runu.
Byrjaðu á rakningarreglunni , , og upphafsgildinu .
Rakningarregla:
Formengi:
Upphafsgildi:

- Fyrsti hlutinn segir hvernig runan er mynduð. Hann gefur reiknireglu eða formúlu fyrir n-ta liðinn.
- Annar hlutinn tilgreinir formengi rununnar. Hann segir hvar við byrjum og hvaða gildi eru sett inn í fallið.
- Þriðji hlutinn er upphafsgildi rununnar, það er liðurinn sem við byrjum á.
Taflan sýnir hvernig hægt er að setja gildi inn í rakningarregluna til að finna fleiri liði í rununni. Settu númer liðarins n fyrir í rakningarreglunni og fylltu töfluna út með félaga.
n=1: gefið upphafsgildi:
n=2:
n=3:
n=4:
n=5:
n=6:
Notaðu rakningarregluna.
Lausn
a. Settu inn í .
Berðu svarið þitt saman:
b. Settu inn í .
Berðu svarið þitt saman:
Finndu gildi hvers liðar.
Lausn
a. Gildi þegar .
b. Gildi þegar .
c. Gildi þegar .
Skrifaðu alla rununa út að 6 liðum.
Lausn
Berðu svarið þitt saman: −1, −2, −5, −14, −41, −122
Ákvarðaðu hvort eftirfarandi runur séu jafnmunarunur eða kvótarunur.
Lausn
a. 3, 6, 12, 24 — Kvótaruna
b. 18, 36, 72, 144 — Kvótaruna
c. 3, 8, 13, 18 — Jafnmunaruna
d. 18, 13, 8, 3 — Jafnmunaruna
e. 18, 9, 4,5, 2,25 — Kvótaruna
f. 18, 20, 22, 24 — Jafnmunaruna
g. 3, 15, 75, 375 — Kvótaruna
Tenging við kennslustofu
Desmos-verkefni
Skráðu þig inn á student.desmos.com með upplýsingunum sem kennarinn gaf þér til að ljúka verkefninu.
5. Skoðaðu eftirfarandi rakningarreglur.
F:
G: G(n)=1/2⋅G(n−1)
H:
J:
K:
L:
M:
Paraðu hverja skilgreiningu við eina af rununum úr fyrri spurningu. Búðu þig undir að útskýra fyrir félaga hvernig þú veist að parið passar. Hlustaðu vandlega á útskýringar félagans og ræðið málið ef þið eruð ósammála.
a. 3, 6, 12, 24 , ,
b. 18, 36, 72, 144 , ,
c. 3, 8, 13, 18 , ,
d. 18, 13, 8, 3 , ,
e. 18, 9, 4,5, 2,25 , G(n)=1/2⋅G(n−1),
f. 18, 20, 22, 24 , ,
g. 3, 15, 75, 375 , ,
Myndband: Rakningarreglur og runur
Horfðu á myndbandið til að læra meira um að para runur við rakningarreglur þeirra.
Viðbótarefni
Að skrifa rakningarreglur
Stundum getum við skilgreint runu með rakningarreglu. Þá lýsum við því hvernig næsti liður í rununni er reiknaður þegar fyrri liðurinn er þekktur.
Hér er runa: 6, 10, 14, 18, 22, ... Þetta er jafnmunaruna þar sem hver liður er 4 stærri en fyrri liðurinn. Þar sem runur eru föll skulum við kalla þessa runu . Þá getum við skrifað rakningarregluna með falltáknun.
Rakningarregla fyrir dæmirununa:
Liðirnir eru:
Þegar fall er skilgreint með rakningarreglu verðum við líka að segja hver fyrsti liðurinn er.
Möguleg upphafsskilyrði:
Með því að sameina þessar upplýsingar fæst rakningarreglan.
Sameinuð rakningarregla:
Skoðum nokkur dæmi úr fyrsta verkefninu og skrifum rakningarreglu fyrir hverja tegund runu.
Dæmi 1
Runa A: 30, 40, 50, 60, 70, ...
Skref 1: Ákvarðaðu tegund rununnar. Þessi runa er jafnmunaruna.
Skref 2: Ákvarðaðu fastan mismun eða kvóta. Liðirnir hækka um 10, þannig að fasti mismunurinn er 10.
Skref 3: Ákvarðaðu formúluna eða regluna.
Regla með falltáknun:
Skref 4: Upphafsskilyrði:
Skref 5: Ákvarðaðu formengi formúlunnar.
Rakningarreglan fyrir 30, 40, 50, 60, 70, ... er:
Rakningarregla:
Dæmi 2
Runa B: 80, 40, 20, 10, 5, 2,5, ...
- Ákvarðaðu tegund rununnar. Þessi runa er kvótaruna.
- Ákvarðaðu fastan mismun eða kvóta.
Kvóti: 1/2
Skref 3: Ákvarðaðu formúluna eða regluna.
Regla með falltáknun: B(n)=B(n−1)×1/2
Skref 4: Upphafsskilyrði:
Skref 5: Ákvarðaðu formengi formúlunnar.
Rakningarreglan fyrir 80, 40, 20, 10, 5, 2,5, ... er:
Rakningarregla: B(n)=B(n−1)×1/2
Dæmi 3
Runa F: 1, 3, 7, 15, 31, ...
Skref 1: Ákvarðaðu tegund rununnar. Þessi runa er hvorki jafnmunaruna né kvótaruna.