4.11.2 Lóðréttar hliðranir
4.11.2 • Lóðréttar hliðranir
Verkefni
Lóðréttar hliðranir
Notaðu Desmos-grafreiknivélina eða annað grafteikniverkfæri. Teiknaðu eftirfarandi línuleg föll.
Lausn
Berðu vinnuna þína saman:

2. Hverjar eru hallatölur línanna?
Hallatala allra línanna er 1.
Grunnfall línulegs falls
Grunnfall línulegs falls er .
Skurðpunkturinn við y-ás er.
Hallatalan er 1.
3. Hvernig er hægt að hliðra grunnfallinu, , svo það falli ofan á ?
Hliðraðu því upp um 2 einingar.
4. Hvernig er hægt að hliðra grunnfallinu, , svo það falli ofan á ?
Hliðraðu því niður um 4 einingar.
Í fallinu virkar b sem lóðrétt hliðrun.
Lóðrétt hliðrun falls
Lóðrétt hliðrun umbreytir grunnfallinu í annað fall með því að færa grafið upp eða niður um d einingar.
Lóðrétt hliðrun →
Ef gildi d er jákvætt hliðrast graf fallsins upp. Ef gildi d er neikvætt hliðrast graf fallsins niður.
Ítarefni
Í er b skurðpunkturinn við y-ás og sýnir punktinn, þar sem grafið sker y-ás.
m er hallatala línunnar og sýnir lóðrétta breytingu og lárétta breytingu milli samliggjandi punkta.

Skurðpunkturinn við y-ás segir til um hvort grunnfallið, , hafi hliðrast upp eða niður.
Dæmi 1
Segðu hvernig hefur hliðrast frá grunnfallinu .
Lausn: Þar sem er skurðpunkturinn við y-ás +7, svo grafið hliðrast upp um 7 einingar frá grunnfallinu.
Dæmi 2
Segðu hvernig hefur hliðrast frá grunnfallinu .
Lausn: Þar sem er skurðpunkturinn við y-ás −9, svo grafið hliðrast niður um 9 einingar frá grunnfallinu.
Dæmi 3
Segðu hvernig hefur hliðrast frá .
Lausn: Þar sem er skurðpunkturinn við y-ás 1. Þessi punktur er 4 lóðréttum einingum fyrir neðan skurðpunkt upphaflegu línunnar við y-ás, sem var 5. Grafið hliðrast því niður um 4 einingar frá til að fá .
Lóðrétt hliðrun falls
Lóðrétt hliðrun umbreytir grunnfallinu í annað fall með því að færa grafið upp eða niður um d einingar.
Lóðrétt hliðrun →
Ef gildi d er jákvætt hliðrast graf fallsins upp. Ef gildi d er neikvætt hliðrast graf fallsins niður.