Námsgögn
Innskráning
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur
    2. 2.1 Indland og alþjóðleg tengsl
    3. 2.2 Soldánsdæmið Malakka
    4. 2.3 Samskipti í Austur-Asíu
    5. Lykilhugtök
    6. Samantekt kafla
    7. Upprifjunarspurningar
    8. Spurningar til að kanna skilning
    9. Beitingar- og ígrundunarspurningar
  2. A | Orðasafn
  3. B | Mannkynssaga, 2. bindi, frá 1400: Kort og tímalínur
  4. C | Heimskort
  5. D | Ráðlagðar heimildir til náms í mannkynssögu
  6. Atriðisorðaskrá
Mannkynssaga II: frá 1400 (IS)Kafli 2Samantekt kafla
22 Samskipti í Austur-Asíu og á Indlandshafi

Samantekt kafla

FYRRI KAFLI

Lykilhugtök

NÆSTI KAFLI

Upprifjunarspurningar

Samantekt kafla

2.1 Indland og alþjóðleg tengsl

Þótt Zahir al-Din Muhammad Babur, múslími sem stofnaði Mógúlveldið, gerði lítið til að aðlagast indverskri menningu mótaði Akbar, sonarsonur hans, menningu sem fléttaði saman indverskum og persneskum, hindúskum og múslímskum þáttum. Á valdatíma hans stækkaði Mógúlveldið og náði yfir mestan hluta norðurhluta og stóran hluta miðhluta Indlands, þar á meðal soldánsdæmið Gujarat, hjarta auðugra viðskipta á Indlandshafi. Á valdatíma Aurangzeb, sem reyndi að stuðla að endurreisn íslams og var að mestu óumburðarlyndur gagnvart hindúum, veiktist veldið meðan það barðist við Marathaveldið um yfirráð yfir ríkjum Indlands á sautjándu öld.

Evrópumenn sóttust eftir yfirráðum yfir auðæfum Indlands. Fyrst reyndu Portúgalar að stofna verslunarstöðvar á Indlandi og hrekja jafnframt arabíska og aðra kaupmenn á brott. Indverskir valdhafar og soldán mamlúka reyndu árangurslaust að reka þá frá Indlandi. Bandalög við suma indverska valdhafa hjálpuðu Portúgölum en þeir lentu fljótlega í samkeppni við Englendinga og Frakka, sem gerðu einnig bandalög við indverska valdhafa og nýttu sér deilur þeirra innbyrðis. Þegar Mógúlar og Marathar börðust hver við annan og innrásarher Afgana losnuðu ríki í norðurhluta Indlands undan stjórn þeirra og gerðu þess í stað bandalag við Breta. Það gerði Bretlandi kleift að treysta völd sín smám saman á Indlandi.

2.2 Soldánsdæmið Malakka

Soldánsdæmið Malakka var stofnað um 1400 af Parameswara, síðasta konungi Singapura. Lega borgarinnar beggja vegna Malakkasunds var undirstaða velgengni hennar því um sundið sigldu kaupskip milli Indlandshafs og Kyrrahafs. Borgin varð auðug og laðaði að sér fjölbreyttan hóp kaupmanna frá mörgum löndum. Soldánsdæmið blómstraði undir forystu Mansur Shah, sem stækkaði landsvæði þess. Stuðningur þess við íslam og setning lagasafns um háttsemi erlendra sjómanna stuðluðu einnig að velmegun þess.

Árið 1511 réðust Portúgalar á Malakka og náðu borginni á sitt vald. Krafa þeirra um að íbúarnir tækju kristna trú varð þó til þess að þeim var vísað á brott bæði frá Malakka og soldánsdæminu Ternate í Indónesíu. Að lokum náðu Spánverjar Filippseyjum á sitt vald og Hollendingar, sem höfðu engan áhuga á að breiða út rómversk-kaþólska trú, urðu helsta evrópska stórveldið í Indónesíu.

2.3 Samskipti í Austur-Asíu

Austur-Asía tengdist neti hnattrænna sjóviðskipta á sextándu og sautjándu öld. Þegar Portúgalar og Spánverjar komu til Japans börðust valdamiklir daimjóar hver við annan, allir með það að markmiði að sameina landið og koma því undir eigin stjórn. Skotvopn sem Evrópumenn fluttu með sér tóku að gegna mikilvægu hlutverki í hernaði Japana. Margir Japanar tóku einnig kristna trú. Árið 1603 varð Tokugawa Ieyasu sjógun sameinaðs Japans. Hann vildi hafa stjórn á samúræjunum og óttaðist að kristnir þegnar yrðu honum ekki trúir. Því bannaði hann kristna trú, meinaði Portúgölum og Spánverjum inngöngu og bannaði Japönum að yfirgefa landið nema í erindum stjórnarinnar.

Eftir að Mongólum var vísað á brott sneri Kína sér einnig inn á við. Hongwu, fyrsti keisari Ming-ættarinnar, bannaði utanríkisviðskipti. Stjórnin þurfti þó á fé að halda og leyfði því viðskipti við Evrópumenn á síðari hluta sextándu aldar. Viðskiptin færðu kínverskum bændum, handverksfólki og kaupmönnum velmegun en breytingar á lífsháttum þeirra vöktu ugg meðal íhaldsmanna. Hungursneyðir, flóð og vanmáttur stjórnar Ming-ættarinnar gagnvart vandamálum Kína leiddu þó til falls ættarinnar árið 1644. Qing-ætt Mansjúa reyndi að endurreisa hefðbundin konfúsísk gildi en hélt jafnframt áfram viðskiptum við Evrópu.

Joseon-ættin í Kóreu, sem var lénsríki Kína, reyndi einnig að móta samfélag sitt eftir konfúsískri fyrirmynd. Silhak-hreyfingin í Kóreu á sautjándu öld hvatti til rannsókna á vísindum og tækni í því skyni að leysa samfélagsvandamál.

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/world-history-volume-2/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax hvorki styður né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Lykilhugtök

NÆSTI KAFLI

Upprifjunarspurningar