Námsgögn
Innskráning
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur
    2. 2.1 Þróun frummanna og fólksflutningar
    3. 2.2 Fólk á fornsteinöld
    4. 2.3 Nýsteinaldarbyltingin
    5. Lykilhugtök
    6. Samantekt kafla
    7. Yfirferðarspurningar
    8. Kannaðu skilning þinn
    9. Beitingar- og ígrundunarspurningar
  2. A | Orðasafn
  3. B | Mannkynssaga, 1. bindi, fram til 1500: Kort og tímalínur
  4. C | Heimskort
  5. D | Ráðlögð ítarefni um mannkynssögu
  6. Atriðisorðaskrá

Bókin og glærur

PowerPoint-glærur
Mannkynssaga I: fram til 1500 (IS)Kafli 2Inngangur
22 Frummenn

Inngangur

FYRRI KAFLI

Beitingar- og ígrundunarspurningar

NÆSTI KAFLI

2.1 Þróun frummanna og fólksflutningar

Myndin sýnir landslag með fossi. Á efri hluta hennar sést blár himinn og fjöll langt í fjarska til beggja handa. Efst á hæðinni eru tré, gras, gulir akrar og hlykkjótt vatnsfall. Vatnið steypist niður grýtta fjallshlíð, í stórum fossi hægra megin og þremur smærri fossum vinstra megin, og fellur í grýtta á með dökku vatni. Regnbogi sést beggja vegna við stóra fossinn.
Mynd 2.1. Fyrir milljónum ára reikuðu fyrstu forfeður okkar í þróunarsögunni um það landsvæði sem nú er Eþíópía og lifðu af gæðum landsins. (myndhöfundarupplýsingar: breytt útgáfa af verkinu “Blue Nile Falls at Tis Issat near Bahir Dar, Ethiopia” eftir A.Savin/Wikimedia Commons, Licence Art Libre/Copyleft)

Kaflayfirlit

  • 2.1 Þróun frummanna og fólksflutningar
  • 2.2 Fólk á fornsteinöld
  • 2.3 Nýsteinaldarbyltingin

Inngangur

Árið 1974, í kortlagningarleiðangri í Eþíópíu (Mynd 2.2), rákust bandaríski fornmannfræðingurinn Donald Johanson og samstarfsmaður hans á bein úr framhandlegg og höfuðkúpu í gilskoru. Við nánari athugun fundu þeir fleiri bein og áttuðu sig jafnframt á því að þau höfðu öll tilheyrt einhvers konar frummanni. Með nákvæmri vinnu tókst teymi Johansons að ná um 40 prósentum beinagrindarinnar úr jörðu. Þeir nefndu hana Lucy eftir vinsælu lagi Bítlanna, “Lucy in the Sky with Diamonds.”

Nú vitum við að þótt Lucy hafi verið smávaxin var hún fullorðin þegar hún dó fyrir um 3.2 milljónum ára. Frá því að hún fannst hafa fræðimenn aflað mikillar vitneskju, bæði um hana og marga aðra forfeður okkar í þróunarsögunni. Á þeim milljónum ára sem liðnar eru frá því að Lucy gekk um jörðina hafa ýmsar tegundir frummanna komið fram og dáið út. Sumar þeirra fluttust frá Afríku og námu land á svæðum í Asíu, Evrópu, Ástralíu og Ameríku. Þessar ólíku tegundir bjuggu til ný verkfæri, lærðu að stjórna eldi, náðu tökum á tungumáli og sköpuðu stórfengleg listaverk. Fyrir um tólf þúsund árum tóku svo hópar manna af okkar eigin tegund upp landbúnað. Með þeirri nýbreytni tóku margir mannahópar að leggja af lifnaðarhætti veiði- og safnaðarfólks og koma á fót föstum byggðum.

Tímalínan sýnir atburði sem fjallað er um í kaflanum. Fyrir 3.3 milljónum ára: Forverar manna taka að nota steinverkfæri. Fyrir 2-3 milljónum ára: Homo habilis kemur fram; myndin sýnir höfuðkúpu með augntóftum, nefopi og löngum tönnum beggja vegna í efri kjálka. Fyrir 2 milljónum ára: Homo erectus kemur fram. Fyrir 200,000 árum: Homo sapiens tekur að flytjast frá Afríku; heimskortið sýnir Afríku merkta rauðum og gulum litum og rauðar örvar liggja frá rauðmerkta svæðinu í Afríku til annarra heimshluta. Fyrir 100,000 árum: Síðasta jökulskeið hefst. Fyrir 40,000 árum: Neanderdalsmenn taka að deyja út; myndin sýnir manneskju með brúnt hörund, úfið, sítt hár, djúp og stór augu og stórar tennur á gulum bakgrunni. Fyrir 40,000 árum: Venus of Hohle Fels er skorin úr mammútfílabeini; myndin sýnir útskorinn grip með hnúðum efst og tveimur stuttum fótum sem ganga niður úr neðri hlutanum. Fyrir 15,000 árum: Menn koma til Norður-Ameríku. Fyrir 12,000 árum: Mesópótamíumenn taka plöntur í ræktun. Fyrir 11,600 árum: Göbekli Tepe er reist.
Mynd 2.2. (myndhöfundarupplýsingar „fyrir 2–3 milljónum ára“: breytt útgáfa af verkinu “Skull of Homo Habilis (Replica)” eftir “Luna04”/Wikimedia Commons, CC BY 2.5; myndhöfundarupplýsingar „fyrir 200,000 árum“: breytt útgáfa af verkinu “Spreading of Homo sapiens” eftir “NordNordWest”/Wikimedia Commons, Public Domain; myndhöfundarupplýsingar „fyrir 40,000 árum“ efst: breytt útgáfa af verkinu “Reconstruction of Neanderthal woman (makeup by Morten Jacobsen)” eftir Public Library of Science/Wikimedia Commons, CC BY 2.5; myndhöfundarupplýsingar „fyrir 40,000 árum“ neðst: breytt útgáfa af verkinu “Venus"-pendant, mammoth ivory, Alb-Donau Region, on loan from the National Archaeological Museum in Baden-Württemberg, shown at the Landesmuseum Württemberg, Stuttgart, Germany” eftir “Anagoria”/Wikimedia Commons, CC BY 3.0)

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/world-history-volume-1/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax hvorki styður né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Beitingar- og ígrundunarspurningar

NÆSTI KAFLI

2.1 Þróun frummanna og fólksflutningar