12.3 Jaðarríki: Sogdíana, Kórea og Japan
12.3 Jaðarríki: Sogdíana, Kórea og Japan
Námsmarkmið
Að þessum hluta loknum munt þú geta:
Sogdíana, á landsvæði sem nú tilheyrir Úsbekistan og Tadsjikistan, átti í viðskiptum við Kínverja og, í vaxandi mæli eftir því sem aldirnar liðu, við hirðingjaþjóðir á borð við Tyrki. Kínversk menning hafði aftur á móti mikil áhrif bæði á Kóreu og Japan. Bæði ríkin tóku þegar þátt í sjóverslun, en hugmyndir sem miðlað var eftir silkivegunum bárust þangað einkum fyrir milligöngu Kínverja. Kóreumenn kynntu sér ritlist, konfúsíanisma og búddisma í Kína og fluttu heim þær hugmyndir og aðferðir sem hentuðu þeim best. Þessar nýjungar og hugmyndir bárust síðan frá Kóreu til Japans, einkum búddismi.
Sogdíana og verslun á silkivegunum
Austan Sasanídaveldisins og vestan Tang-Kína, þar sem nú eru Úsbekistan og Tadsjikistan, lá héraðið Sogdíana. Skráð saga þess nær aftur til fimmtu aldar BCE. Sogdíana var aðallega byggð hirðingjahópum og laut á fornöld yfirráðum hvers heimsveldisins og konungsríkisins á fætur öðru, allt frá Akamenídum í Persíu, Alexander mikla og hellenísku arftakaríkjunum til Kúsanveldisins. Héraðið varð því mótsstaður ólíkra menningarheima. Grísk fræði blómstruðu þar, fyrst undir Seleukídum og síðan í sjálfstæðum ríkjum baktrískra og sogdískra valdhafa. Síðar réðu íslamskir valdhafar fræðimenn frá svæðinu til starfa. Kúsanveldið í Mið-Asíu gegndi lykilhlutverki í að tryggja stöðugleika á kjarnasvæðinu sem tengdi austur- og vesturenda silkiveganna. Eftir fall Kúsanveldisins árið 375 CE náðu Sogdíumenn yfirráðum yfir fjölda mikilvægra vinjabæja, þar á meðal Búkara og Samarkand, sem báðar eru í núverandi Úsbekistan. Þaðan drottnuðu þeir yfir verslun á svæðinu um aldir.
Þótt Sogdíana hafi aldrei sameinast í eitt ríki og nær alltaf lotið stjórn stærri ríkja urðu langvarandi samskipti við fjölmarga menningarheima til þess að þar myndaðist fjöltyngt samfélag kaupmanna og hæfra handverksmanna. Sogdíumenn nýttu þessa eiginleika til að ná ráðandi stöðu á sínum hluta silkiveganna frá borgríkjum á borð við Panjikent í Tadsjikistan. Staða þeirra varð svo sterk að Sogdíana varð auðugasta land Mið-Asíu. Við fornleifauppgröft í hallarsamstæðunni í Panjikent hafa komið í ljós stórar og íburðarmiklar byggingar. Innandyra eru freskur af brynvörðu riddaraliði í bardaga sem sýna glöggt áhrif stríðsaðals Sasanída á sogdíska menningu (Mynd 12.25).
Auður og áhrif Sogdíönu náðu hámarki á fjórðu til áttundu öld CE. Sogdíumenn bjuggu í dreifðum vinjabæjum og borgríkjum á milli stærri konungsríkja. Þeir áttu mikil viðskipti við Rómverja í vestri og hirðingjaþjóðir steppanna og Kínverja í austri. Samfélög Sogdíumanna var einnig að finna í blómlegum kínverskum árhöfnum á borð við Dunhuang og Chang’an. Þar skiptu þeir leðri og dýraafurðum fyrir kínverskt silki og annan iðnvarning.
Sogdíumenn voru einnig öflugir miðlarar menningar allt þetta tímabil. Strax á fjórðu öld stuðluðu sogdískir kaupmenn og verslunarmenn til dæmis að útbreiðslu búddisma út fyrir landamæri Suður-Asíu. Á sjöttu öld höfðu Sogdíumenn fylgt silkivegunum til Evrópu og flutt með sér nestoríanisma, þá grein kristni frá Litlu-Asíu og Sýrlandi sem kenndi að Jesús hefði tvö aðskilin eðli. Sogdíumenn fluttu einnig með sér manikeisma, tvíhyggjuspeki um átök góðs og ills sem varð til í Sasanídaveldinu og blandaði saman persneskri Zaraþústratrú, búddisma og kristni. Manikeismi var helsti keppinautur kaþólskrar kristni á síðfornöld þar til íslam kom til sögunnar.
Sogdískir verslunarmenn stofnuðu einnig til bandalaga við sumar þjóðirnar sem þeir kynntust í vestri. Þar á meðal voru tyrkneskir hirðingjahópar sem tóku bæði upp manikeisma og sogdísku. Sogdíska var samskiptamál silkiveganna þar til persneska leysti hana af hólmi á sjöundu öld. Á áttundu öld voru hins vegar hlutar Sogdíönu, þar á meðal Samarkand, undir stjórn hins vaxandi íslamska kalífadæmis. Valdhafar þess sáu sér hag í að einoka miðasíska hluta silkiveganna. Þegar íslömsk menning breiddist út í Sogdíönu snerust margir sogdískir kaupmenn til íslams. Trúskiptin höfðu ýmsa kosti í för með sér, meðal annars áreiðanlega samninga milli trúbræðra sem tryggðu öryggi varnings á silkivegunum. Um miðja öldina höfðu kalífar Abbasída, sem komust til valda með því að steypa Úmajödum af stóli, fært mörk íslamska veldisins allt að Tang-Kína. Herir veldanna mættust í orrustunni við Talasfljót árið 751. Orrustan batt enda á útþenslu Abbasída til austurs en skipti einnig máli í sögu Sogdíönu af einni óvæntri ástæðu: viðbrögðum Tang-herforingjans An Lushan, sem síðar gerði uppreisn.
Þótt líffræðilegt ætterni Ans sé hulið ráðgátu benda heimildir til þess að tyrkneskumælandi móðir og sogdískur faðir hafi ættleitt hann. Hann reis hratt til metorða í her Tang sem túlkur á markaðstorgum hersins við silkivegina. Árásargirni hans aflaði honum engra vinsælda, en á fjórða áratug áttundu aldar vakti hann athygli Xuanzong keisara og kom sér í mjúkinn við hirðina. An og keisarinn urðu fljótt nánir vinir. An óttaðist þó um framtíð sína ef keisarinn félli frá og gerði uppreisn gegn Tang-ríkinu eftir ósigur þess við Talasfljót. Uppreisn An Lushan réð örlögum yfirráða Tangveldisins í Mið-Asíu því hún varð til þess að her þess hörfaði frá svæðinu. Saga Ans minnir enn á hve samtengdur heimurinn var fyrir upphaf nútímans.
Við lok áttundu aldar var stór hluti Sogdíönu undir stjórn kalífadæmis Abbasída og sogdísk samfélög erlendis, til dæmis í Kína, samlöguðust smám saman. Arabískar, býsanskar, kínverskar og armenskar heimildir kalla Sogdíumenn engu að síður „hina miklu kaupmenn Innri-Asíu“. Áletranir karavanafarenda á Indlandi og sogdísk tökuorð í tyrkneskum orðaforða bera jafnframt vitni um umfang og endingu viðskiptatengsla þeirra löngu eftir að Sogdíumenn urðu hluti hins íslamska heims.
Yfirráð múslima í vesturhluta silkiveganna og Kínverja í þeim austari, sem hófust á áttundu öld, riðuðu þegar Mongólar komu til sögunnar á þrettándu öld. Chagatai, annar sonur Chinggis Khan, og afkomendur hans réðu Mið-Asíu í Chagatai-kanadæminu frá miðri þrettándu öld. Árið 1363 tók tyrkneski herstjórinn Timur, eða Tamerlane, völdin og gerði Samarkand, hina fornu sogdísku miðstöð silkiveganna, að höfuðborg sinni.
Kórea til forna
Kóreuskaginn er aðeins sex hundruð mílur að lengd, frá Yalu-fljóti í norðri til Kóreusunds í suðri. Mansjúría liggur norðan hans og hefur löngum verið heimkynni margra hirðingjaþjóða. Stundum tilheyrði hún þeim konungsríkjum sem réðu á Kóreuskaga. Kórea og Mansjúría liggja bæði nærri Kína og við fjölfarnar siglingaleiðir Austur-Asíu. Því gætti þar mikilla áhrifa frá kínverskri menningu, allt frá aðferðum við landslagsmálun til borgarskipulags, auk hugmyndakerfa á borð við konfúsíanisma og búddisma.
Fyrir upphaf okkar tímatals var stofnað kóreskt ríki á norðvesturhluta skagans og hluta Mansjúríu. Þetta var ríkið Gojoseon og íbúar þess reistu höfuðborg sína þar sem Pyongyang stendur, núverandi höfuðborg Norður-Kóreu. Á tímum Han-ættarinnar í Kína (220 BCE–220 CE) mynduðust þrjú aðskilin konungsríki á skaganum: Goguryeo í norðri (37 BCE–668 CE) og Baekje (18 BCE–660 CE) og Silla (57 BCE–935 CE) í suðri. Han-ættin hafði lagt norðurríkið Goguryeo undir sig, en árið 313 CE tókst því að losa sig undan Kínverjum og endurheimta sjálfstæði sitt. Fjórða ríkið, ríkjasambandið Gaya (42–532 CE), varð einnig til á þessu tímabili, en það var tiltölulega veikt og árið 532 CE innlimaði konungsríkið Silla það (Mynd 12.26).
Á tímabili konungsríkjanna þriggja bárust menningaráhrif á borð við búddisma eftir silkivegunum. Jin-ættin, ein kínversku konungsættanna sem tók við af Han-ættinni, sendi búddíska trúboða til Goguryeo árið 372. Margir úr valdastétt snerust fljótlega til trúarinnar og konungsríkin Baekje og Silla fylgdu í kjölfarið. Meðal annarra menningarnýjunga sem höfðu áhrif á konungsríkin þrjú voru kenningar konfúsíanisma og kínverskt ritmál; kínverska varð opinbert tungumál stjórnsýslunnar. Brátt tók þó að bera á deilum milli konungsríkjanna þriggja. Suðurríkin tvö gerðu bandalag gegn Goguryeo árið 550, en sigur þeirra lét bíða lengi eftir sér.
Þegar Sui-ættin sameinaði Kína á ný árið 589 reyndi hún einnig að endurheimta yfirráð yfir Kóreu. Það leiddi til átaka við Goguryeo þar sem Sui beið ósigur hvað eftir annað. Þegar Sui réðst til atlögu með 300 þúsund hermenn árið 612 er til dæmis sagt að aðeins 2.700 hafi lifað af. Þessi og aðrar misheppnaðar tilraunir til að leggja Kóreu undir sig veiktu Sui-ættina og áttu stóran þátt í falli hennar. Tang-ættin tók við árið 618.
Annar keisari Tang-ættarinnar, Taizong, réðst einnig á Goguryeo og beið sömuleiðis ósigur. Tang-ættin gekk því í bandalag við konungsríkið Silla til að ná yfirráðum yfir skaganum. Saman sigruðu þau Baekje árið 660 og Goguryeo árið 668. Þá var Silla eina konungsríkið sem eftir var í Kóreu. Sigurinn hafði þó þann kostnað í för með sér að Kórea varð skattland Tang-ættarinnar. Ríki Silla náði aðeins norður að borginni Pyongyang.
Ný höfuðborg Silla var reist í Geumseong. Silla-menn höfðu höfuðborg Tang-ættarinnar, Chang’an, að fyrirmynd við uppbyggingu borgarinnar og stofnuðu þar marga skóla sem byggðust á konfúsíanisma. Margir Kóreumenn ferðuðust jafnframt til Kína til að afla sér traustrar menntunar í konfúsíanisma og læra meira um búddisma. Hugmyndir konfúsíanisma og búddisma höfðu smám saman áhrif á kóreska menningu og breyttu henni. Í Kóreu hafði til dæmis verið tiltölulega algengt að hjón settust að hjá fjölskyldu eiginkonunnar eftir giftingu. Fyrir áhrif konfúsíanisma og feðraveldishefða hans tók hið gagnstæða nú að tíðkast.
Kóreumenn tóku kínversk gildi þó ekki upp í heild sinni. Þeir tileinkuðu sér til dæmis vissa þætti kínverska prófkerfisins, þar sem hæfni réð skipun í embætti ríkisins, en aðalsstéttin hélt engu að síður sterkum völdum. Háaðalsmönnum voru oft fengin heil þorp til stjórnar og þeir völdu sjálfir embættismenn á staðnum. Margir þessara aðalsmanna gerðu það sem þeir gátu til að varðveita eigin menningarlegu sérkenni. Í Kína voru auk þess fáir hnepptir í þrældóm en í Kóreu voru þeir margir.
Árið 780 var gerð uppreisn þar sem konungur Silla var drepinn. Atburðurinn markaði upphaf hnignunar konungsríkisins og á næstu öld voru gerðar margar fleiri uppreisnir. Hershöfðingi að nafni Wang Geon steypti ríkinu af stóli árið 935 og stofnaði Goryeo-konungsættina (sem nútímaheitið Kórea er dregið af). Nýja höfuðborgin var reist þar sem Kaesong stendur nú og stjórnsýsla hennar byggðist að miklu leyti á fyrra stjórnkerfi Tang-ættarinnar; prófkerfi og menntun í konfúsíanisma fengu aukið vægi. Til að verjast hirðingjainnrásum úr norðri reisti Goryeo-ættin múr skammt sunnan Yalu-fljóts, með Kínamúrinn að fyrirmynd.
Nýja kóreska ríkið stóð í um tvær aldir, þar til herinn framdi valdarán árið 1170. Goryeo-konungsættin sat áfram að völdum en konungarnir sem á eftir komu voru aðeins valdalausir titilkonungar. Hershöfðingjarnir fóru með raunveruleg völd og höfðu herstjórnina í föstum tökum. Snemma á þrettándu öld settust Mongólar hins vegar um kóresku höfuðborgina Kaesong og árið 1231 neyddist ríkisstjórnin til að flýja suður á bóginn. Mongólar lögðu ríkið sjálft undir sig árið 1258 og bundu þar með enda á þetta mótunarskeið í sögu Kóreu.
Japan til forna
Austan Kóreu og Mansjúríu liggja fjórar stórar eyjar og þúsundir smærri eyja sem mynda Japan nútímans (Mynd 12.27). Saga mannvistar í Japan hófst líklega fyrir allt að fimmtán þúsund árum, um það leyti sem talið er að eyjarnar hafi aðskilist Kóreu við lok síðustu ísaldar. Fornleifarannsóknir í Japan hafa þó leitt í ljós enn eldri muni, allt að 16.500 ára gamla, svo sem örvarodda og spjótsodda úr beinum og hornum. Þetta elsta skeið nefnist Jōmon-tímabilið og stóð fram á fjórðu öld BCE.
Á öldunum frá um 300 BCE til um 300 CE hófst nýtt landbúnaðartímabil í Japan sem nefnist Yayoi-tímabilið. Þá hófst ræktun nytjajurta á borð við hirsi og hrísgrjón sem bárust líklega frá Kóreu og Kína. Frá því um 300 CE eru varðveittar vísbendingar um flókna borgarmenningu, svo sem grafhaugar nýrrar og voldugrar valdastéttar. Heitið kofun merkir „fornir haugar“ og af þeim dregur Kofun-tímabilið nafn sitt. Á tímabilinu, sem stóð fram á sjöttu öld CE, jukust menningarsamskipti og önnur tengsl milli Japans og Kóreu. Árið 538 eða 552 sendi Seong konungur í Baekje í vesturhluta Kóreu til dæmis erindreka til Japans með búddísk helgirit og styttu af Búdda. Þannig barst búddismi til landsins. Um öld síðar urðu hörð átök á Kóreuskaga til þess að ótal Kóreumenn fluttust til Japans og flestum þeirra var vel tekið. Tenji keisari réð marga þjálfaða kóreska tæknimenn og handverksmenn til að reisa virki meðfram ströndinni.
Á Kofun-tímabilinu, frá síðari hluta þriðju aldar til sjöttu aldar, barst búddismi til Japans á sama tíma og Yamato-ættin fór þar með völd. Ættin var sögð komin af gyðjunni Amaterasu. Yamato-ættin tók að ná yfirráðum á Honshu, einni af fjórum stóru eyjum Japans. Þar sá önnur aðalsætt, Nakatomi-ættin, um trúarathafnir hirðarinnar í keisarahöllinni. Samkvæmt sjintótrú, hinni innlendu trú Japans, bar að dýrka og heiðra marga guði og anda, svo sem anda trjáa, kletta, fjalla og lækja, auk látinna valdhafa og höfðingja. Amaterasu var til dæmis sólgyðja sjintótrúar. Nakatomi-ættin og Mononobe-ættin voru andsnúnar öllum trúarbrögðum, einkum erlendum, sem gætu ógnað hefðbundnum siðum. Soga-ættin kaus hins vegar að styðja búddisma í andstöðu við hinar ættirnar tvær.
Á sjöundu öld var Suiko keisaraynja valdhafi Japans. Móðir hennar var af Soga-ætt og Suiko komst til valda árið 593 eftir að Sushun konungur, bróðir hennar, var myrtur. Næstu þrjá áratugi ríkti hún ásamt frænda sínum og ráðgjafa, Shotoku prins. Snemma á valdatíma hennar, árið 594, varð búddismi að ríkistrú. Sjintótrú leið ekki undir lok heldur störfuðu trúarhefðirnar tvær samhliða, eins og þær gera enn. Við lok sjöttu aldar mótuðu því bæði sjintótrú og búddismi menningu Japans.
Í Austur-Asíu var löng hefð fyrir því að sækja fyrirmyndir til kínverskrar menningar. Valdhafar Soga-ættarinnar í Japan sendu því erindreka til Kína, líkt og Kóreumenn höfðu gert á sjöttu öld. Erindrekarnir fluttu konfúsíanisma með sér heim. Hann varð brátt grundvöllur stjórnarhátta sem byggðust á meginreglum um viðeigandi og siðferðilega hegðun, rétt eins og í Kína og Kóreu. Óvenjulegur þáttur í stjórnskipan Japans á þessum tíma var þó stigakerfi embættismanna sem birtist í lit höfuðfata þeirra; purpuralitur táknaði æðstu stöðuna.
Árið 604 samdi Shotoku prins yfirlýsingu með sautján greinum um stjórnarhætti sem stundum er kölluð fyrsta stjórnarskrá Japans. Þá var ríkið undir miklu álagi og skiptist í hálfsjálfstæðar einingar sem byggðust á ættum. Það kemur því ekki á óvart að í stjórnarskránni var lögð áhersla á kínverskar kenningar konfúsíanismans um sameinað ríki undir stjórn eins þjóðhöfðingja, embættismannakerfi sem byggðist á verðleikum fremur en erfðum og réttindi og skyldur stjórnenda og þegna.
Soga-ættinni var útrýmt í blóðugum átökum árið 645 og þá hófst uppgangur Nakatomi-fjölskyldunnar og Fujiwara-ættarinnar. Óeirðir og borgarastyrjöld héldu áfram til ársins 672, þegar Temmu konungur og eiginkona hans Jito, sem síðar tók við af honum, komust til valda og hófu Taika-umbæturnar. Þau vildu taka upp þá miðstýringu sem Tang-konungsættin hafði komið á eftir valdatöku sína í Kína árið 618 CE. Árið 694 hófu þau því byggingu höfuðborgar í Fujiwara-kyo. Þegar hún brann nokkrum árum síðar reistu þau nýja höfuðborg í Nara eftir fyrirmynd Chang’an, höfuðborgar Tang-konungsættarinnar. Þar með hófst Nara-tímabilið í sögu Japans og stóð það til ársins 794. Aðrar umbætur fólust meðal annars í skattkerfi, herskyldu og vinnuskyldu sem fest voru í Taihoo-lögbálknum árið 701. Árið 718 var komið á stjórnsýslu- og refsilöggjöf að fyrirmynd Tang-Kína.
Eftir dauða Shomu keisara um miðjan áttunda áratug áttundu aldar einkenndist það sem eftir lifði aldarinnar af átökum. Árið 794 flutti Kammu keisari höfuðborg sína um tuttugu mílur norður til Heian-kyo, þar sem Kyoto stendur nú, og batt þar með enda á Nara-tímabilið. Heian-kyo var höfuðborg Japans allt til ársins 1868. Þessi stærri borg var tákn um vaxandi yfirráð Japans yfir öllum helstu eyjunum að norðureyjunni Hokkaido undanskilinni. Kammu keisari tók stuðningsmann sinn af Fujiwara-ættinni með sér til nýju höfuðborgarinnar. Á níundu öld urðu ráðgjafar af Fujiwara-ættinni sífellt valdamiklari á kostnað keisaranna. Margir þeirra gegndu embætti ríkisstjóra og urðu jafnvel sjálfir keisarar.
Á þessu tímabili urðu kynhlutverk fastmótaðri og margir sem ekki tilheyrðu yfirstéttinni voru opinberlega flokkaðir sem bændur, handverksmenn eða kaupmenn. Jafnvel ritkerfið breyttist. Hefð var fyrir notkun kínverskrar skriftar, einkum meðal fræðimanna. Mörg japönsk orð voru þó borin fram á annan hátt en kínverska ritmálið gat sýnt. Því tók að þróast nýtt letur sem nefndist kana og gat sýnt framburð japanskra orða með meiri nákvæmni.
Þekktasta verkið sem ritað er með kana-letri er Sagan af Genji, frásögn af ástarævintýrum Hikaru Genji, skáldaðs keisarasonar. Af pólitískum ástæðum er Genji sviptur erfðarétti til krúnunnar. Þegar hann er orðinn almúgamaður ákveður hann að sækjast eftir frama sem embættismaður keisarans. Á þeirri vegferð flækist hann í ýmis ástarsambönd og leynileg ástarævintýri sem leiða til fæðingar barna sem talin eru vera börn keisarans. Hann gengur einnig í gegnum nokkurs konar miðaldurskreppu sem endurspeglar búddíska trú á hverfulleika lífsins. Sagan af Genji, sem almennt er talin fyrsta skáldsaga heims, var samin á elleftu öld af Murasaki Shikibu, aðalskonu og hirðmey við Heian-hirðina. Verkið lýsir af mikilli leikni skemmtunum, klæðaburði, daglegum venjum og siðareglum aðalsfólks á Heian-tímabilinu þegar völd Fujiwara-ættarinnar stóðu sem hæst. Þótt margt sé á huldu um ævi Murasaki og tilurð höfuðverks hennar er óumdeilt að Sagan af Genji skipar afar mikilvægan sess í heimsbókmenntunum. Verkið er oft talið ein elsta heildstæða skáldsaga heims og meistaraverk japanskra bókmennta. Einnig er óumdeilt að það var samið af konu úr valdamikilli fjölskyldu á tímum þegar konur um allan heim skipuðu lægri sess en karlar. Það vekur þá spurningu hversu mörg önnur áhrifamikil bókmenntaverk konur hefðu getað samið ef þær hefðu fengið sömu tækifæri og aðgang að þeim úrræðum sem Murasaki gat nýtt sér á ferli sínum.
Allt Heian-tímabilið studdi hirðin dulrænar greinar búddisma á borð við Tendai, sem nefndist Tiantai í Kína, og Shingon. Sjintótrú hélt stöðu sinni sem ein helsta trúarhefð Japans (Mynd 12.31), en þessar greinar búddisma skipuðu einnig mikilvægan sess. Shomu keisari hafði stuðlað að útbreiðslu búddisma með því að fyrirskipa að hof yrði reist í hverju héraði og tréristuprentuðum eintökum búddískra helgirita dreift meðal almennings.
Seint á elleftu öld varð til sérstakt stjórnarform í Japan sem nefndist insei, eða klausturstjórn. Keisarinn dró sig þá í hlé frá opinberu lífi og settist að í klaustri en stjórnaði áfram bak við tjöldin. Að minnsta kosti í upphafi átti fyrirkomulagið að fela í sér eins konar ríkisstjórnarumboð: Klausturkeisarinn gat stýrt málefnum ríkisins þar til sonur hans hafði aldur til að ríkja sjálfur. Með tímanum varð klausturstjórnin hins vegar óviðráðanleg og olli glundroða í japanska ríkinu. Oft voru nokkrir fyrrverandi keisarar á lífi samtímis, hver með sinn eigin her, og beittu þeir eða reyndu að beita valdi með klausturstjórn. Um þetta leyti var farið að kalla Heian-kyo Kyoto, sem merkir „höfuðborgin“.
Ofbeldisalda hófst seint á sjötta áratug tólftu aldar þegar tvær ættir, Taira og Minamoto, tókust á um völd. Árið 1160 hafði Taira-ættin náð yfirhöndinni. Einni kynslóð síðar sigraði Minamoto-ættin hins vegar í uppreisninni sem nefnd er Genpei-stríðið og vann sjóorrustuna við Dannoura árið 1185. Þá hófst Kamakura-tímabilið í sögu Japans og stóð það til ársins 1333. Keisarahöfuðborgin var áfram í Heian-kyo en valdamestu hermannaættirnar, fyrst Minamoto og síðan Hojo, höfðu höfuðstöðvar sínar í Kamakura.
Með aðstoð samúræja, hermannastéttar Japans, tókst Yoritomo, erfingja Minamoto-ættarinnar, að ryðja öllum keppinautum úr vegi á árunum 1180 til 1185. Hann útrýmdi meira að segja norðurgrein Fujiwara-ættarinnar árið 1189. Árið 1192 tók hann sér titilinn shogun, eða æðsti herforingi. Upp frá því fór shoguninn með ríkisvaldið en keisarinn var lítið annað en táknrænn þjóðhöfðingi. Héraðshöfðingjar höfðu einnig samúræja í þjónustu sinni. Samúræjar fylgdu ströngum siðareglum sem nefndust bushi, eða „vegur stríðsmannsins“. Meðal annars var ætlast til þess að þeir litu á handtöku sem smán. Af því spratt helgisiðabundið sjálfsvíg sem nefnist seppuku.
Árið 1268 komu sendimenn til Kamakura fyrir hönd nýrra valdhafa í Asíu, Mongóla. Þótt þeir lýstu yfir friðsamlegum áformum sinnti hirðin sendimönnunum engu. Mongólar brugðust við með því að sigla til Japans og gera innrás árið 1274 en voru hraktir á brott þegar stormur skall á eftir harða bardaga (Mynd 12.32). Þar sem vitað var að þeir myndu snúa aftur reisti Hojo-ættin, sem fór með völdin, fjölmörg varnarvirki á landi og sjó til að stöðva frekari innrásir. Þegar Mongólar birtust aftur árið 1281 hafði hvorugur aðilinn betur, en fellibylur skall á og tvístraði skipum Mongóla. Það sannfærði marga um að guðirnir hefðu sent guðlega vinda, eða kamikaze, til að vernda Japan.
