Hvers vegna þetta skiptir máli

Efnisyfirlit kafla

• 11.1 Margvíslegar aðferðir við verðmat hlutabréfa
• 11.2 Arðgreiðslulíkön (DDM)
• 11.3 Afvaxtað sjóðstreymislíkan (DCF)
• 11.4 Forgangshlutabréf
• 11.5 Skilvirkir markaðir

Hvers vegna þetta skiptir máli

Almenn hlutabréf veita eigendum hlutdeild í framtíðartekjum og sjóðstreymi félags, líkt og skuldabréf veita kröfu á framtíðargreiðslur. Hlutabréf eru þó ólík skuldabréfum að útgáfu og stjórnun, verðmati á markaði og því hvernig þau skapa fjárfestum tekjur og verðmætaaukningu.

Almenn hlutabréf fela ekki í sér samningsbundið loforð um tiltekna fjárhæð eða greiðsludag. Skuldabréf eru hins vegar verðmetin út frá umsömdum framtíðargreiðslum til eigenda þeirra.

Hlutabréf hafa því hvorki gjalddaga né nafnvirði sem félagið verður að endurgreiða og engar vaxtagreiðslur eru tryggðar. Sum félög greiða arð af hlutabréfum sínum, en önnur ekki. Stjórn félags ákveður hvort arður skuli greiddur, fjárhæð á hlut og hvaða skráðir hluthafar eiga rétt á greiðslunni á tilteknum viðmiðunardegi.

Þar sem greiðslur til hluthafa eru ekki tryggðar fylgir hlutabréfum almennt meiri áhætta en skuldabréfum og öðrum fastatekjufjárfestingum.

Fjárfestar kaupa almenn hlutabréf af ýmsum ástæðum. Þrjár algengar ástæður eru að

• eiga seljanlega eign sem getur varðveitt verðmæti til lengri tíma;
• byggja upp auð á eignartímanum; og
• afla ávöxtunar með söluhagnaði og arðgreiðslum.

Kaup á almennum hlutabréfum hafa bæði kosti og galla. Helstu kostirnir eru að

• arðgreiðslur og hækkun hlutabréfaverðs geta skilað verulegri ávöxtun;
• hlutabréf eru yfirleitt auðseljanleg og viðskipti með þau á eftirmarkaði einföld; og
• upplýsingar um félög, markaði og mikilvæga þróun eru víða aðgengilegar fjárfestum.

Þessir kostir laða marga að hlutabréfafjárfestingum, en einnig þarf að hafa eftirfarandi galla í huga:

• Áhætta er almennt meiri en af skuldabréfum og öðrum fastatekjufjárfestingum.
• Erfitt getur verið að tímasetja kaup og sölu; röng tímasetning getur valdið tapi eða glötuðum söluhagnaði.
• Arðgreiðslur eru ekki tryggðar og stjórn félags getur breytt þeim eða fellt þær niður.

Í þessum kafla er fjallað nánar um hvers vegna félög gefa út almenn hlutabréf, hvers vegna fjárfestar kaupa þau og hvernig verðmæti þeirra er metið.