11.4 Forgangshlutabréf

11.4Forgangshlutabréf

Hæfniviðmið

Að loknum þessum kaflahluta ættir þú að geta:

• skilgreina forgangshlutabréf.
• reikna innra virði forgangshlutabréfs.
• útskýra muninn á almennum hlutabréfum og forgangshlutabréfum.

Einkenni forgangshlutabréfa

Forgangshlutabréf eru sérstakur flokkur eigin fjár sem sum fyrirtæki gefa út. Þau veita eigendum yfirleitt forgang fram yfir almenna hluthafa, bæði við arðgreiðslur og úthlutun eigna við slit. Fyrirtækið greiðir því arð af forgangshlutabréfum áður en arður er greiddur af almennum hlutabréfum. Arðurinn er oft ákveðin fjárhæð á hverju tímabili.

Forgangshlutabréf hafa tilgreint nafnverð en, ólíkt skuldabréfum, engan gjalddaga. Nafnverðið er því ekki endurgreitt á fyrir fram ákveðnum degi. Það kemur að jafnaði aðeins til greiðslu ef félaginu er slitið eða það innleysir bréfin. Margir flokkar forgangshlutabréfa eru uppsafnanlegir. Falli arðgreiðsla niður safnast ógreiddur arður þá upp og þarf að greiða forgangshluthöfum áður en almennir hluthafar fá arð.

Útgáfuskilmálar geta til dæmis heimilað að forgangshlutabréfum sé breytt í almenn hlutabréf eftir tiltekinn tíma. Slíkur breytiréttur er algengur og veitir forgangshluthöfum kost á að skipta bréfunum fyrir almenna hluti samkvæmt fyrir fram ákveðnum skilmálum.

Einkenni forgangshlutabréfa gera arðgreiðslulíkan með föstum vexti vel fallið til verðmats þeirra. Arðurinn er yfirleitt fastur og reiknast af nafnverði bréfanna samkvæmt tilgreindu arðhlutfalli. Þar sem bréfin hafa að jafnaði engan gjalddaga má líta á arðgreiðslurnar sem eilífðargreiðslu.

Fast arðstreymi veldur því að forgangshlutabréf líkjast að þessu leyti skuldabréfum fremur en almennum hlutabréfum. Jafnframt falla þau vel að arðgreiðslulíkönunum sem kynnt voru fyrr í kaflanum.

Mat á innra virði forgangshlutabréfa

Virði forgangshlutabréfs má því reikna með núvirðisformúlu eilífðargreiðslu. Oh-Well Health Services Inc. hefur gefið út forgangshlutabréf með $1,000 nafnverði og 5% árlegum arði. Ef markaðurinn krefst 10% ávöxtunar vegna áhættu félagsins, hvert er þá sanngjarnt verð bréfsins?

Fyrst er árlegur forgangsarður Oh-Well reiknaður:

Með því að umraða formúlunni má einnig reikna ávöxtunarkröfu bréfsins út frá árlegum arði og núverandi markaðsverði.

Hér hefur ávöxtunin tvíþætta merkingu. Fyrir forgangshluthafann er hún vænt ávöxtun fjárfestingarinnar, en fyrir félagið er hún fjármagnskostnaður þess forgangshlutafjár sem gefið var út.

Munur á forgangshlutabréfum og almennum hlutabréfum