1111 Hlutabréf og verðmat hlutabréfa

11.5 Skilvirkir markaðir

11.5Skilvirkir markaðir

Hæfniviðmið

Að loknum þessum kaflahluta ættir þú að geta:

útskýra hvað felst í skilvirkum mörkuðum.
útskýra rekstrarskilvirkni markaða.
útskýra upplýsingaskilvirkni markaða.
greina á milli veiks, hálfsterks og sterks forms markaðsskilvirkni.

Skilvirkir markaðir

Sá sem kaupir eða selur hlutabréf vill vita hvort viðskiptin fari fram á besta fáanlega verði. Jafnframt skiptir máli hvort pöntunin sé framkvæmd hratt og örugglega. Þessar spurningar snúa að skilvirkni markaðarins.Skilvirkur markaðurheldur viðskiptakostnaði í lágmarki og myndar verð sem eru bæði uppfærð og sanngjörn gagnvart öllum þátttakendum. Skilvirknin hefur tvær hliðar: rekstrarskilvirkni og upplýsingaskilvirkni.

Rekstrarskilvirkni

Rekstrarskilvirkni lýsir því hversu hratt og nákvæmlega kaup- eða sölupöntun er framkvæmd á besta fáanlega verði. Samkeppni milli markaða og þjónustuaðila hefur með tímanum knúið þessa skilvirkni áfram.

Kauphöllin í New York (NYSE) notaði áður tölvukerfið SuperDOT til að taka við og afgreiða pantanir. Kerfið paraði saman kaupendur og seljendur, framkvæmdi viðskipti á besta fáanlega verði og sendi báðum aðilum staðfestingu á nokkrum sekúndum. Super Display Book (SDBK) tók við af SuperDOT árið 2009 og Universal Trading Platform leysti SDBK af hólmi árið 2012.

NASDAQ-markaðurinn notaði eigið kerfi til að afgreiða smærri pantanir. Það hét Small Order Execution System (SOES). Kerfið birti takmarkanapantanir, bestu verðtilboð skráðra verðbréfasala og stærð bestu takmarkanapantana viðskiptavina. Með alrafrænum viðskiptum hefur SOES að mestu vikið fyrir kerfum sem ráða við meiri hraða og sívaxandi viðskiptamagn.

Opinn aðgangur að bestu fáanlegu verðum styrkir rekstrarskilvirkni. Þegar markaður parar kaupendur og seljendur hratt saman og framkvæmir viðskipti á þessum verðum bendir það til þess að hann sé rekstrarlega skilvirkur.

Upplýsingaskilvirkni

Upplýsingaskilvirkni lýsir því hversu hratt tiltækar upplýsingar koma fram í markaðsverði. Verð telst skilvirkt þegar allar tiltækar upplýsingar hafa verið nýttar við verðmyndun; samkvæmt þeirri forsendu eiga hlutabréf ávallt að ganga kaupum og sölum á sanngjörnu virði (sjá mynd 11.12). Fjárfestir sem fær upplýsingar seinna en aðrir tekur ákvarðanir á grundvelli úreltra verða og stendur því höllum fæti.

Skýringarmynd sýnir að veikt form skilvirkni byggist á upplýsingum um fyrra hlutabréfaverð, en hálfsterkt form á öllum opinberum upplýsingum. — **Mynd 11.12.** Markaður telst skilvirkur þegar verð endurspegla allar tiltækar upplýsingar.

Form skilvirkni markaða

Fjármálahagfræðingar greina þrjú form upplýsingaskilvirkni: veikt, hálfsterkt og sterkt form. Saman mynda þau kenninguna um skilvirkni markaða. Eftir því hversu sterkt formið er telja fylgismenn kenningarinnar sífellt ólíklegra að fjárfestar geti fundið vanmetin hlutabréf, selt ofmetin bréf í tæka tíð eða spáð fyrir um markaðsþróun með kerfisbundnum hætti.

Á markaði með veikt form skilvirkni endurspeglar núverandi verð alla sögu verðs og viðskiptamagns. Söguleg verðrit eiga því ekki að gera fjárfestum kleift að finna rangt verðlögð hlutabréf eða ná að staðaldri betri árangri en markaðurinn. Með öðrum orðum getur tæknigreining ekki skilað kerfisbundinni umframávöxtun; markaðsverðið sjálft felur þegar í sér þær upplýsingar sem greiningin byggir á.