Lykilhugtök

Lykilhugtök

aflfræði

fræðigreinin um hvernig kraftar hafa áhrif á hreyfingu hluta og kerfa

ytri kraftur

kraftur sem verkar á hlut eða kerfi og á uppruna sinn utan hlutarins eða kerfisins

kraftur

ýting eða tog á hlut með tiltekna stærð og stefnu; má tákna með vigrum; má tjá sem margfeldi af staðalkrafti; SI-eining krafts er njúton (N)

kraftamynd

skýringarmynd sem sýnir alla ytri krafta sem verka á hlut

frjálst fall

aðstæður þar sem eini krafturinn sem verkar á hlut er þyngdarkraftur

núningur

ytri kraftur sem verkar gegn hreyfistefnu eða, þegar engin hlutfallsleg hreyfing er til staðar, í þá stefnu sem þarf til að koma í veg fyrir að hlutur renni

tregða

tilhneiging hlutar í kyrrstöðu til að haldast í kyrrstöðu eða hlutar á hreyfingu til að halda áfram eftir beinni línu með jafnri ferð

tregðulögmál

fyrsta lögmál Newtons: hlutur í kyrrstöðu helst í kyrrstöðu eða, ef hann er á hreyfingu, heldur áfram eftir beinni línu með jafnri ferð nema ytri heildarkraftur verki á hann; einnig þekkt sem tregðulögmálið

massi

efnismagn í hlut; SI-eining massa er kílógramm

ytri heildarkraftur

summa allra ytri krafta sem verka á hlut eða kerfi

heildarkraftur

summa allra krafta sem verka á hlut eða kerfi

fyrsta lögmál Newtons

hlutur í kyrrstöðu helst í kyrrstöðu eða, ef hann er á hreyfingu, heldur áfram eftir beinni línu með jafnri ferð nema ytri heildarkraftur verki á hann; einnig þekkt sem tregðulögmálið

annað lögmál Newtons

ytri heildarkrafturinn Fₙₑₜ á hlut er í réttu hlutfalli við hröðun hlutarins a og í sömu stefnu og hún, og einnig í réttu hlutfalli við massa hlutarins m; skilgreint stærðfræðilega sem Fₙₑₜ = ma eða ΣF = ma

þriðja lögmál Newtons

þegar einn hlutur beitir krafti á annan hlut verður fyrri hluturinn fyrir krafti sem er jafn stór og verkar í gagnstæða stefnu við kraftinn sem hann beitir

þverkraftur

sá þáttur snertikrafts milli tveggja hluta sem verkar hornrétt á og út frá snertifleti þeirra

veltimótstaða

ýmsir kraftar sem geta hindrað veltandi hjól; þar á meðal eru öxulnúningur, straummótstaða og ófullkomlega fjaðrandi aflögun hjóls eða yfirborðs

kerfi

einn eða fleiri hlutir til skoðunar; aðeins kraftar sem verka á þá utan frá eru teknir með, en ekki kraftar sem verka milli hluta kerfisins eða innan þeirra

togkraftur

togkraftur sem verkar eftir tengimiðli, einkum strekktu sveigjanlegu tengi eins og reipi eða kapli; þegar reipi heldur uppi þyngd hlutar kallast krafturinn sem reipið beitir á hlutinn togkraftur

drifkraftur

kraftur sem ýtir hlut áfram sem svar við því að hluturinn kastar massa aftur á bak; eldflaugum og flugvélum er ýtt áfram af drifkrafti sem gagntakskrafti við því að gasi er kastað aftur á bak

þyngd

þyngdarkrafturinn W sem verkar á hlut með massann m; skilgreind stærðfræðilega sem W = mg, þar sem g er stærð og stefna þyngdarhröðunarinnar