Stutt svör

23.1 Grundvallarkraftarnir fjórir

Spurning 1. Hvers vegna verður fólk yfirleitt frekar vart við þyngdarkraftinn og rafsegulkraftinn en sterka og veika kjarnakraftinn?

1. Þyngdarkrafturinn og rafsegulkrafturinn verka á stuttu færi, en sterki og veiki kjarnakrafturinn verka á hlutfallslega löngu færi.
2. Sterki og veiki kjarnakrafturinn verka á stuttu færi, en þyngdarkrafturinn og rafsegulkrafturinn verka á hlutfallslega löngu færi.
3. Sterki og veiki kjarnakrafturinn verka milli allra hluta, en þyngdarkrafturinn og rafsegulkrafturinn verka milli smærri hluta.
4. Sterki og veiki kjarnakrafturinn eru aðeins til staðar í geimnum, en þyngdarkrafturinn og rafsegulkrafturinn eru alls staðar.

Spurning 2. Hvaða grundvallarkraftur ber ábyrgð á núningskrafti?

1. rafsegulkrafturinn
2. sterki kjarnakrafturinn
3. veiki kjarnakrafturinn

Spurning 3. Hvernig tengjast burðareindir hugtakinu kraftsvið?

1. Burðareindir flytja massa frá einum stað til annars innan kraftsviðs.
2. Burðareindir flytja kraft frá einum stað til annars innan kraftsviðs.
3. Burðareindir flytja hleðslu frá einum stað til annars innan kraftsviðs.
4. Burðareindir flytja rúmmál frá einum stað til annars innan kraftsviðs.

Spurning 4. Hvaða burðareind flyst aðeins milli kjarnaeinda?

1. þyngdareind
2. ljóseind
3. píeind
4. W- og Z-bóseindir

Spurning 5. Tvær eindir með sama massa ferðast með sama hraða en í gagnstæðar áttir þegar þær rekast beint saman. Hver er lokahreyfiorka þessa tveggja einda kerfis?

1. óendanleg
2. summa hreyfiorku eindanna tveggja
3. núll
4. margfeldi hreyfiorku eindanna tveggja

Spurning 6. Hvers vegna gera árekstrargeislar kleift að greina smærri eindir?

1. Árekstrargeislar búa til orku og gera þannig kleift að nota meiri orku til að aðskilja eindirnar sem rekast saman.
2. Árekstrargeislar lækka orku kerfisins, þannig að minni orku þarf til að aðskilja eindirnar sem rekast saman.
3. Árekstrargeislar draga úr orkutapi, þannig að minni orku þarf til að aðskilja eindir sem rekast saman.
4. Árekstrargeislar draga úr orkutapi og gera þannig kleift að nota meiri orku til að aðskilja eindirnar sem rekast saman.

23.2 Kvarkar

Spurning 7. Hvaða tveir eiginleikar kvarka ákvarða gerð eindar?

1. litur og hleðsla einstakra kvarka
2. litur og stærð einstakra kvarka
3. hleðsla og stærð einstakra kvarka
4. hleðsla og massi einstakra kvarka

Spurning 8. Hvaða grundvallarkrafti lýsir skammtalitfræði?

1. veika kjarnakraftinum
2. sterka kjarnakraftinum
3. rafsegulkraftinum
4. þyngdarkraftinum

Spurning 9. Getur þungeind verið samsett úr tveimur kvörkum og einum andkvarki?

1. Já, litir eindanna þriggja gætu lagst saman í hvítt.
2. Nei, litir eindanna þriggja gætu ekki lagst saman í hvítt.

Spurning 10. Geta þungeindir haft meiri massa en miðeindir?

1. nei
2. já

Spurning 11. Ef andefni er til, hvers vegna er þá svo erfitt að finna það?

1. Minna er af andefni en efni í alheiminum; andefni eyðist fljótt við snertingu við samsvarandi efni.
2. Minna er af efni en andefni í alheiminum; efni eyðist við snertingu við samsvarandi andefni.
3. Minna er af andefni en efni í alheiminum; andefni og samsvarandi efni lifa hlið við hlið.
4. Minna er af efni en andefni í alheiminum; efni og samsvarandi andefni lifa hlið við hlið.

Spurning 12. Á nifteind sér andefnishliðstæðu?

1. Nei, andnifteindin er ekki til.
2. Já, andnifteindin er til.

Spurning 13. Hvernig eru grundvallarkraftarnir fjórir felldir inn í viðtekna líkanið um atómið?

1. Grundvallarkraftarnir fjórir eru táknaðir með burðareindum sínum, rafeindunum.
2. Grundvallarkraftarnir fjórir eru táknaðir með burðareindum sínum, kvörðunarbóseindunum.
3. Grundvallarkraftarnir fjórir eru táknaðir með burðareindum sínum, létteindunum.
4. Grundvallarkraftarnir fjórir eru táknaðir með burðareindum sínum, kvörkunum.

Spurning 14. Hvaða eindir í viðtekna líkaninu mynda megnið af því efni sem við þekkjum?

1. eindir í fjórða dálki viðtekna líkansins
2. eindir í þriðja dálki viðtekna líkansins
3. eindir í öðrum dálki viðtekna líkansins
4. eindir í fyrsta dálki viðtekna líkansins

Spurning 15. Hvernig getur eind öðlast massa með því að ferðast í gegnum Higgs-sviðið?

1. Higgs-sviðið hægir á eindum sem fara um það; minnkun hreyfiorkunnar færist yfir í massa eindarinnar.
2. Higgs-sviðið hraðar eindum sem fara um það; minnkun hreyfiorkunnar færist yfir í massa eindarinnar.
3. Higgs-sviðið hægir á eindum sem fara um það; aukning hreyfiorkunnar færist yfir í massa eindarinnar.
4. Higgs-sviðið hraðar eindum sem fara um það; aukning hreyfiorkunnar færist yfir í massa eindarinnar.

Spurning 16. Hvernig tengist varðveisla massa og orku Higgs-sviðinu?

1. Aukning á orku eindar þegar hún ferðast í gegnum Higgs-sviðið vegur upp á móti aukningu á massa hennar.
2. Minnkun á hreyfiorku eindar þegar hún ferðast í gegnum Higgs-sviðið vegur upp á móti aukningu á massa hennar.
3. Minnkun á orku eindar þegar hún ferðast í gegnum Higgs-sviðið vegur upp á móti minnkun á massa hennar.
4. Aukning á orku eindar þegar hún ferðast í gegnum Higgs-sviðið vegur upp á móti minnkun á massa hennar.

23.3 Sameining kraftanna

Spurning 17. Hvers vegna telja vísindamenn að sterki kjarnakrafturinn og rafveiki krafturinn sameinist við háa orku?

1. Rafveiki krafturinn verður sterkari.
2. Sterki kjarnakrafturinn og rafveiki krafturinn ná sama styrk.
3. Sterki kjarnakrafturinn verður sterkari.

Spurning 18. Við hvaða orku sameinast sterki kjarnakrafturinn fræðilega rafveika kraftinum?

1. 10¹² eV
2. 10¹³ eV
3. 10¹⁴ eV
4. 10¹⁵ eV

Spurning 19. Þótt hægt sé að sýna fram á sameiningu tiltekinna krafta á rannsóknarstofu, hversu lengi voru kraftarnir fjórir náttúrulega sameinaðir í alheiminum?

1. 10⁻⁴³ s
2. 10⁻⁴¹ s
3. 10⁻³⁹ s
4. 10⁻³⁸ s

Spurning 20. Hvernig hjálpar leitin að alsameiningarkenningunni við að prófa staðlaða heimsfræðilíkanið?

1. Vísindamenn auka orku á rannsóknarstofu til að líkja eftir orkunni á fyrri og þéttari stigum alheimsins.
2. Vísindamenn auka orku á rannsóknarstofu til að líkja eftir orkunni á fyrri og gisnari stigum alheimsins.
3. Vísindamenn minnka orku á rannsóknarstofu til að líkja eftir orkunni á fyrri og þéttari stigum alheimsins.
4. Vísindamenn minnka orku á rannsóknarstofu til að líkja eftir orkunni á fyrri og gisnari stigum alheimsins.

Spurning 21. Hvers vegna afsannar það ekki allar alsameiningarkenningar ef sannanir finnast fyrir því að róteindir sundrist ekki?

1. Róteindasundrun er ekki forsenda allra alsameiningarkenninga og hægt er að breyta núverandi alsameiningarkenningum til að bregðast við nýjum niðurstöðum.
2. Róteindasundrun er forsenda allra alsameiningarkenninga, en hægt er að breyta núverandi alsameiningarkenningum til að bregðast við nýjum niðurstöðum.

Spurning 22. Þegar öreindum er hraðað í eindahraðli ná þær fljótt hraða sem nálgast ljóshraða. Samt halda þær áfram að auka hreyfiorku sína með tímanum án þess að hraðinn aukist verulega. Hvernig er það mögulegt?

1. Hraðinn helst sá sami, en massi eindanna eykst.
2. Hraðinn helst sá sami, en massi eindanna minnkar.
3. Hraðinn helst sá sami og massi eindanna helst sá sami.
4. Hraðinn og massinn haldast óbreytt, en hitastigið hækkar.