Section Summary

Samantekt kafla

5.1 Kenningar um mótun sjálfsins

Félagsfræðingar hafa víkkað sjónarhorn sálfræðilegra kenninga um mótun sjálfsins með rannsóknum á áhrifum samfélags og félagslegra samskipta á ferlið. Charles Cooley og George Mead mótuðu að verulegu leyti félagsfræðilegan skilning á sjálfinu. Lawrence Kohlberg og Carol Gilligan þróuðu þessar hugmyndir áfram með rannsóknum á siðferðisþroska. Gilligan víkkaði síðan kenningu Kohlbergs með því að beina sjónum að kynjamun.

5.2 Hvers vegna skiptir félagsmótun máli?

Félagsmótun viðheldur samfélögum og menningu og er jafnframt grundvallarþáttur í þroska einstaklingsins. Rannsóknir sýna að hver við erum mótast bæði af erfðum og umhverfisáhrifum: annars vegar erfða- og hormónasamsetningu og hins vegar félagslega umhverfinu sem við ölumst upp í. Félagsfræði fjallar einkum um áhrif samfélagsins á hegðunarmynstur fólks. Breytileiki hegðunar eftir þjóðfélagsstétt og kyni sýnir þessi áhrif skýrt.

5.3 Félagsmótunaraðilar

Í beinum samskiptum við félagshópa á borð við fjölskyldu og jafningjahópa lærum við hvaða hegðunar er vænst af okkur. Fólk félagsmótast einnig í gegnum formlegar og óformlegar stofnanir samfélagsins. Skólar, vinnustaðir og fjölmiðlar miðla menningarlegum viðmiðum og gildum og treysta þau í sessi.

5.4 Félagsmótun á lífshlaupinu

Félagsmótun stendur yfir alla ævi og tekur á sig nýja mynd þegar fólk gengur inn á ný æviskeið, svo sem fullorðinsár eða efri ár. Endurfélagsmótun felst í að hverfa frá þeirri hegðun og þeim viðmiðum sem fólk hefur áður tileinkað sér og læra nýjar reglur og hlutverk í staðinn. Þar sem ferlið krefst þess að fólk venji sig af rótgrónum siðum getur það reynst erfitt og valdið miklu álagi.