16.3 Álitamál í menntun

16.3 Álitamál í menntun

Jöfn tækifæri til menntunar

Þótt úrskurðurinn greiddi götu borgararéttinda mætti hann harðri andstöðu í mörgum samfélögum. Árið 1957 kallaði ríkisstjóri Arkansas út þjóðvarðlið fylkisins til að hindra svarta nemendur í að ganga inn í Little Rock Central High School. Eisenhower forseti svaraði með því að senda hermenn úr 101. fallhlífaherdeildinni frá Kentucky til að tryggja rétt nemendanna til inngöngu. Árið 1963, nærri tíu árum eftir úrskurðinn, stillti George Wallace, ríkisstjóri Alabama, sér upp í dyrum samkomusalar Alabama-háskóla til að hindra tvo svarta nemendur í að innrita sig. Örvæntingarfull tilraun Wallace til að viðhalda stefnu sinni um „aðskilnað nú, aðskilnað á morgun, aðskilnað að eilífu“, sem hann lýsti við embættistöku sína árið 1963 (PBS 2000), varð þekkt sem „staðan í skólahúsdyrunum“. Hann hleypti nemendunum ekki inn fyrr en hershöfðingi úr þjóðvarðliði Alabama kom á vettvang samkvæmt fyrirmælum Kennedy forseta.

Nú mega nemendur af öllum kynþáttum og þjóðernum sækja skóla, en enn er verulegt áhyggjuefni hversu ójöfn menntun þeirra er. Langvinn og samfélagslega rótgróin áhrif rasisma, annarrar mismununar og félagslegs ójafnræðis hafa skilið eftir sig viðvarandi ójöfnuð í menntakerfi landsins. Nemendur úr efnuðum fjölskyldum og nemendur með lægri félags- og efnahagslega stöðu njóta ekki sömu tækifæra.

Opinberir skólar geta, að minnsta kosti í orði, dregið úr þessum mun. Kerfið byggist á jafnu aðgengi og skólum ber að taka við öllum nemendum og halda þeim í námi óháð kynþætti, trúarbrögðum, stétt og öðrum þáttum. Þeir bera jafnframt ábyrgð á því að útgjöld á hvern nemanda séu sambærileg (Resnick 2004). Einkaskólar, sem yfirleitt standa aðeins nemendum úr tekjuháum fjölskyldum til boða, og skólar í efnameiri hverfum hafa almennt meiri úrræði og bjóða betri tækifæri. Félags- og efnahagsleg staða og fjölskyldubakgrunnur eru raunar meðal helstu forspárþátta námsárangurs. Börn úr fjölskyldum í lægri félags- og efnahagslegri stöðu standa oft höllum fæti þegar þau hefja skólagöngu og eiga erfitt með að vinna þann halla upp síðar. Þetta mynstur kom fram í tímamótaskýrslu Coleman frá 1966 og á enn vel við. Félagsfræðingar eru almennt sammála um að mikill munur sé á námsárangri hvítra nemenda úr efnuðum fjölskyldum og nemenda sem hvorki eru hvítir né jafn efnaðir (Coleman 1966).

Niðurstöður Coleman-skýrslunnar höfðu svo mikil áhrif að þær leiddu til tveggja stórra breytinga á bandaríska menntakerfinu. Alríkisáætlunin Head Start, sem enn er starfrækt með góðum árangri, var sett á laggirnar til að gefa börnum af tekjulágum heimilum færi á að vinna upp námslegan halla áður en grunnskólaganga hæfist. Áætlunin veitir börnum með lága félags- og efnahagslega stöðu markvisst leikskólanám.

Skólaskipti og akstur nemenda

Til að draga enn frekar úr kynþáttaaðskilnaði fyrirskipuðu dómstólar víða í Bandaríkjunum sumum skólahverfum að taka upp áætlun sem nefnd var „busing“, eða akstur nemenda milli hverfa. Nemendur voru fluttir í skóla utan eigin hverfis sem þeir hefðu annars ekki átt kost á að sækja, í því skyni að jafna kynþáttasamsetningu skólanna. Aðferðin mætti mikilli almennri andstöðu frá báðum hópum: fólk var ósátt við að hvítir nemendur færu í skóla í miðborgarhverfum og að nemendur úr minnihlutahópum væru fluttir í skóla í úthverfum.

No Child Left Behind og Every Student Succeeds

Árið 2001 samþykkti ríkisstjórn Bush lögin No Child Left Behind, sem skylduðu fylki til að prófa nemendur í þriðja til áttunda bekk. Niðurstöðurnar réðu því hvort skólar ættu rétt á alríkisfjárveitingum, og skólar sem uppfylltu ekki viðmið laganna áttu á hættu að fjárveitingar þeirra yrðu skertar. Bæði félagsfræðingar og kennarar hafa haldið því fram að neikvæð áhrif laganna séu mun meiri en þau jákvæðu og að sama fyrirkomulag geti ekki hentað öllum nemendum og skólum.

Vegna víðtækrar gagnrýni var mörgum alríkisákvæðum laganna breytt smám saman og árið 2015 voru þau í reynd afnumin. Sama ár samþykkti Bandaríkjaþing lögin Every Student Succeeds (ESSA), sem drógu úr hlutverki alríkisins í menntamálum. Enn er krafist árlegra prófa, en fylkin bera ábyrgð á námsárangri og framförum og þurfa að leggja áætlanir sínar og markmið fyrir Menntamálaráðuneyti Bandaríkjanna til samþykktar. Framkvæmd þessa ákvæðis ESSA tafðist um nokkur ár í stjórnartíð Trump, en í apríl 2020 tilkynnti ráðuneytið að Massachusetts væri fyrsta fylkið sem fengi áætlun sína samþykkta. COVID-19-faraldurinn seinkaði því síðan að fleiri fylki fengju ESSA-áætlanir sínar samþykktar.

Ný viðhorf til samræmdra prófa

Tenging fjárveitinga við No Child Left Behind-lögin hefur ýtt undir það samfélagslega fyrirbæri sem oft er nefnt prófamiðuð kennsla. Þá beinist námskráin að því að búa nemendur undir samræmd próf á kostnað víðari markmiða menntunar og náms. Hér takast á tvær nálganir: annars vegar sú hugmynd að kennarar miðli þekkingu sem nemendum beri að tileinka sér og hins vegar nemendamiðað nám, þar sem börnum er kennt að leysa vandamál og tileinka sér námsfærni fremur en að leggja staðreyndir á minnið. Báðar nálganir hafa notið viðurkenningar í bandaríska skólakerfinu. Gagnrýnendur prófamiðaðrar kennslu telja fyrri nálgunina aðeins búa nemendur undir að endursegja staðreyndir, en stuðningsfólk síðari nálgunarinnar telur hana efla ævilangt nám og færni sem nýtist á ólíkum vinnustöðum.

SAT-prófið (Scholastic Aptitude Test) og ACT-prófið (American College Testing) hafa um áratuga skeið verið hefðbundinn áfangi á leið milljóna framhaldsskólanema í háskóla. Háskólar nota prófskorin sem viðmið við inntöku og margar fjölskyldur leggja því mikla áherslu á undirbúning fyrir prófin.

Mismunur á því hversu miklu fjölskyldur geta varið til slíks undirbúnings skapar hins vegar ójafnræði. Undirbúningsnámskeið og einkakennsla fyrir SAT og ACT eru dýr og ekki á allra færi. Ójafnræði á K–12-skólastigunum, það er í grunn- og framhaldsskólanámi, getur því fylgt nemendum inn í háskóla.

Um árabil hafa inntökukerfi háskóla tekið mið af þessum mun og byggt ákvarðanir á fleiri þáttum en skori á samræmdum prófum. Vandamál tengd prófunum eru þó enn til staðar. Árið 2020 felldu nokkrir háskólar með mjög strangar inntökukröfur niður kröfu um samræmd próf, og árið 2021 framlengdu eða rýmkuðu fleiri háskólar reglur sínar um að umsækjendur mættu sjálfir velja hvort þeir skiluðu prófskori.

Fatlaðir nemendur

Síðan fyrirrennari laganna Individuals with Disabilities Education Act (IDEA) tók gildi árið 1978 hafa fylki og skólahverfi stöðugt aukið fjárfestingu sína í menntun fatlaðra nemenda. Endurnýjun laganna, ásamt No Child Left Behind, bætti við kröfum og leiðbeiningum fyrir fylki og skólahverfi. Fram að því höfðu námsárangur, útskriftarhlutfall og árangur að loknum framhaldsskóla batnað jafnt og þétt hjá nemendum með þroskahömlun eða aðra fötlun. Verulegt ójafnræði var þó til staðar, og er enn, milli hópa eftir kynþætti, þjóðerni og búsetu. Munurinn birtist ekki aðeins í gæðum menntunar heldur einnig í því hvernig nemendurnir voru flokkaðir. Fylki skilgreindu með ólíkum hætti hvaða fötlun veitti rétt til þjónustu og hversu mikinn stuðning ætti að veita.

Margir nemendur með lesblindu, ADHD eða aðrar raskanir fá hvorki greiningu né nægan stuðning, eða vandi þeirra er ekki tekinn alvarlega. Afleiðingarnar geta fylgt þeim fram á fullorðinsár. ADHD var til dæmis árum saman talið eingöngu barnaröskun sem fólk „yxi upp úr“. Röskunin getur þó haft áhrif á fólk á öllum aldri, en margt starfsfólk í menntun og jafnvel sumir læknar gera sér ekki grein fyrir því.

Áhersla No Child Left Behind á námsviðmið og samræmd próf náði einnig til fatlaðra nemenda. Meginmarkmiðið var að þeir ynnu að sömu námsviðmiðum og tækju sömu próf og ófatlaðir nemendur, með viðeigandi aðlögun ef þörf krefði. Niðurstöðurnar voru blendnar. Árangur fatlaðra nemenda á prófum batnaði en brotthvarf þeirra jókst einnig. Vísbendingar voru jafnframt um að sumir skólar væru síður reiðubúnir að taka við fötluðum nemendum til að hækka meðalskor sitt (National Council on Disabilities 2004).

Stuðningsúrræði hafa almennt batnað svo mikið að um 73 prósent fatlaðra nemenda ljúka nú framhaldsskóla að meðaltali á landsvísu. Hlutfallið er lægra en 88 prósenta meðalútskriftarhlutfall allra nemenda en engu að síður mikil framför frá fyrri áratugum (NCES 2020). Ýmis vandamál eru þó óleyst. Nemendur á lágtekjusvæðum og í fylkjum sem verja minna fé til menntunar fá enn mun minni þjónustu og útskrifast úr framhaldsskóla í mun lægra hlutfalli en meðaltalið. Þar sem greiningum er enn ábótavant stunda margir fatlaðir nemendur nám í almennum bekkjum án þess að njóta fullnægjandi stuðnings. Jafnvel þegar þeir komast í háskóla kunna þeir að hefja námið með lakari undirbúning en aðrir (Samuels 2019).

Skólaval

Eins og fram hefur komið eru aðgengi að menntun og gæði hennar ekki jöfn, auk þess sem þarfir fólks eru ólíkar. Foreldrar, forráðamenn og talsmenn barna leitast við að tryggja þeim sem besta skólagöngu, jafnvel þótt það kalli á leiðir utan hefðbundins skólaumhverfis.

Valkostir við hefðbundna opinbera skóla innan opinbera kerfisins eru meðal annars starfsmenntaskólar, sérskólar, sérhæfðir valskólar, samningsskólar, óhefðbundnir skólar, skólar þar sem nemendur geta hafið háskólanám samhliða framhaldsskóla og netskólar. Einkaskólar geta verið trúarlegir eða veraldlegir og sumir eru heimavistarskólar. Sums staðar nýta margir nemendur þessa kosti. Í Norður-Karólínu sækir til dæmis einn af hverjum fimm nemendum ekki hefðbundinn opinberan skóla (Hui 2019).

Heimakennsla felst í því að börn fá menntun á eigin heimili, yfirleitt hjá foreldri, í stað þess að sækja hefðbundinn opinberan skóla eða einkaskóla. Stuðningsfólk heimakennslu telur hana veita framúrskarandi tækifæri til nemendamiðaðs náms og jafnframt sneiða hjá vandamálum nútímamenntakerfisins. Andstæðingar benda á að börn í heimakennslu fari á mis við þau tækifæri til félagsþroska sem skapast í hefðbundnum skólastofum og skólaumhverfi.

Talsmenn skólavals telja að fleiri valkostir geri foreldrum og nemendum kleift að finna skólagöngu sem hentar þeim betur. Þeir kunna að velja óhefðbundinn skóla vegna þess að hann samræmist betur lífsskoðunum þeirra, vegna eineltis eða annarra erfiðleika í hverfisskólanum eða til að búa sig undir tiltekið starf (American Federation for Children 2017). Andstæðingar skólavals kunna að halda því fram að þótt slíkir skólar gagnist þeim nemendum sem þurfa á þeim að halda og fá þar skólavist væri fjármununum betur varið í almenna opinbera skóla.

Fjarnám og blandað nám

COVID-19-faraldurinn var einn þeirra atburða sem ollu mestri röskun í bandaríska menntakerfinu. Lesendur eiga líklega eigin frásagnir af því hvað gekk vel, hvað fór úrskeiðis og hvaða kennslufyrirkomulag þeir kusu, hvort sem reynslan var fengin sem nemendur, foreldrar eða aðrir fjölskyldumeðlimir. Starfsfólk menntakerfisins á öllum stigum gekk í gegnum tímabil mikillar streitu, upplýsingaskorts og erfiðra ákvarðana. Í mörgum borgum og fylkjum tókust fjölskyldur, skólahverfi, stjórnvöld og heilbrigðisyfirvöld hart á um viðbrögðin. Ótal deilur snerust um mætingu, geðheilsu, gæði kennslu, öryggi, próf, heiðarleika í námi og bestu leiðina áfram þegar ástandið tók að batna.

Háskólanemar og fjölskyldur þeirra gengu í gegnum sambærilega röskun og deilur. Þar bættist við að mörgum nemendum fannst hár kostnaður við tiltekna háskóla ekki réttlætanlegur. Heildarfjöldi skráðra háskólanema dróst verulega saman í faraldrinum (Koenig 2020).

Þegar þetta er skrifað er erfitt að meta félagsfræðileg áhrif faraldursins og áhrif hans á menntun, þótt margir rannsaki þau. Gögnin benda í heild til þess að flestar afleiðingarnar séu neikvæðar. Nemendur stóðu sig verr, streita og geðheilbrigðisvandi jukust og áætlanir og námsleiðir röskuðust. Skaðlegast var ef til vill að faraldurinn magnaði upp mörg önnur vandamál menntakerfisins, svo að skólahverfi með lítil úrræði og nemendur sem fengu ófullnægjandi þjónustu urðu enn verr úti en aðrir. Þegar kennarar og nemendur höfðu aðlagast tæknilegum og félagslegum breytingum tóku margir hins vegar upp nýjar aðferðir til að efla umhyggju, tengsl, einstaklingsmiðaða kennslu og nýsköpun. Flestir eru sammála um að menntun beri merki faraldursins um árabil, en breytingarnar þurfa ekki allar að vera til hins verra.