Short Answer
Stutt svör
13.1 Hver er eldra fólkið? Öldrun í samfélaginu
Uppgangskynslóðin hefur verið kölluð „ég-kynslóðin“. Þekkir þú einhvern úr þeirri kynslóð? Að hvaða leyti ber viðkomandi einkenni kynslóðarinnar?
Hvaða samfélagsleg viðfangsefni krefjast þess að mannfjöldinn sé greindur eftir aldri? Í hvers konar félagsfræðilegum rannsóknum skiptir aldur miklu máli?
Gerðu lítið manntal meðal stórfjölskyldunnar og skráðu sérstaklega aldur hvers og eins. Reyndu að taka með þrjár eða fjórar kynslóðir ef þess er kostur. Settu niðurstöðurnar í töflu sem sýnir bæði heildarfjöldann og hlutfall hverrar kynslóðar. Greindu síðan aldursmynstur innan fjölskyldunnar. Hvaða viðfangsefni skipta hvern hóp mestu máli? Hvaða þróun má sjá fyrir í fjölskyldunni næstu tíu árin út frá talningunni? Hvernig gætu þarfir, áhugamál og tengsl fjölskyldumeðlima til dæmis breytt samskiptum innan hennar?
13.2 Öldrunarferlið
Berðu eigin reynslu saman við fimm stig sorgar í líkani Elisabeth Kübler-Ross. Hugsaðu um manneskju eða eitthvað annað sem þú hefur misst, svo sem samband, eign eða þátt í sjálfsmynd þinni. Þú gætir til dæmis hafa slitið vináttu frá barnæsku, selt bílinn þinn eða fengið misheppnaða klippingu. Jafnvel þótt missirinn hafi verið lítill, upplifðir þú öll fimm stigin? Ef svo er, hvernig birtist hvert þeirra? Gekk ferlið hægt eða hratt? Komu stigin fram í annarri röð? Náðir þú sátt? Rifjaðu reynsluna upp og greindu eigin viðbrögð við missinum. Hjálpar reynslan þér að setja þig í spor eldra fólks?
Hvernig ímyndar þú þér að lífið verði eftir tíu, tuttugu og fimmtíu ár? Á hvaða staðreyndum byggir þú þessar hugmyndir? Gætu einhverjar þeirra verið rangar? Hvernig mætti hanna félagsfræðilega rannsókn til að prófa þær?
Hvaða viðhorf hefur þú til öldrunar og tímans? Horfðu til baka yfir eigið líf. Hversu mikið hefur þú breyst á síðustu tíu og tuttugu árum og á hvaða hátt? Virðist áratugur langur eða stuttur hluti af ævinni? Settu þessar hugleiðingar í samhengi við öldrun. Telur þú að eldra fólk eigi sambærilega reynslu þegar það eldist?
13.3 Áskoranir sem eldra fólk stendur frammi fyrir
Gerðu lista yfir öll hlutdræg viðhorf, alhæfingar og staðalímyndir um eldra fólk sem þú hefur séð eða heyrt. Taktu allt með, hversu smávægilegt eða léttvægt sem það kann að virðast. Leggðu síðan mat á atriðin á listanum. Hvaða fullyrðingar byggjast á mýtum? Hverjar þeirra leiða oft til mismununar?
Þekkir þú einhvern sem hefur orðið fyrir fordómum eða mismunun vegna aldurs? Hugsaðu um manneskju sem var meinað að taka þátt í einhverju eða nýta tækifæri eingöngu vegna þess að hún var talin of gömul. Lýstu reynslu viðkomandi í formi tilviksrannsóknar.
Hugsaðu um einhvern úr hópi eldra fólks sem þú þekkir vel, ef til vill afa, ömmu, annan ættingja eða nágranna. Að hvaða leyti fellur viðkomandi ekki að algengum staðalímyndum um öldrun?
Eldra fólk verður fyrir mismunun og það sama á oft við um unglinga. Berðu saman þá mismunun sem þessir tveir hópar verða fyrir. Hvað eiga þeir sameiginlegt og hvað skilur þá að?
13.4 Fræðileg sjónarhorn á öldrun
Jeanne Calment frá Frakklandi var elsta manneskja heims á lífi þar til hún lést 122 ára. Skoðaðu lífsreynslu hennar út frá öllum þremur meginsjónarhornum félagsfræðinnar. Greindu aðstæður hennar fyrst út frá virknihyggju, síðan samskiptahyggju og loks átakakenningum.
Hvaða lífshættir stuðla að þínu mati best að heilbrigðri öldrun—lífshættir sem samræmast þátttökukenningu, samfellukenningu eða hlédrægnikenningu? Hverjir eru kostir og gallar hverrar kenningar? Finndu dæmi um raunverulegt fólk sem kenningarnar eiga við, annaðhvort úr eigin kynnum eða kynnum vina þinna af eldra fólki. Sýna dæmin jákvæðar eða neikvæðar hliðar þeirrar kenningar sem þau eiga við?