1313 Aging and the Elderly
Key Terms
Lykilhugtök
- þátttökukenning
- kenning sem gerir ráð fyrir að fólk þurfi að viðhalda virkni og finna nýja stöðu og hlutverk í stað þeirra sem það hefur látið af með aldrinum til að njóta efri áranna og vera sátt
- kenning um aldurslagskiptingu
- kenning sem segir að samfélagsþegnum sé skipað í lög eftir aldri, rétt eins og eftir kynþætti, stétt og kyni
- aldurshyggja
- mismunun á grundvelli aldurs
- uppgangskynslóðin
- fólk í Bandaríkjunum sem fæddist á tímabilinu frá um 1946 til 1964
- fólk sem hefur náð hundrað ára aldri
- fólk sem er 100 ára eða eldra
- árgangahópur
- hópur fólks sem á sameiginlegt tölfræðilegt eða lýðfræðilegt einkenni
- samfellukenning
- kenning sem segir að eldra fólk taki meðvitaðar ákvarðanir til að viðhalda samfellu í innri þáttum, svo sem persónuleikagerð og viðhorfum, og ytri þáttum, svo sem samböndum, og haldi þannig áfram að vera virkt og þátttakandi á efri árum
- framfærsluhlutfall
- hlutfall fólks sem telst ekki á framfærslualdri, svo sem barna, fatlaðs fólks og eldra fólks, miðað við fólk á vinnualdri
- hlédrægnikenning
- kenning sem gerir ráð fyrir að það sé eðlilegur þáttur öldrunar að draga sig út úr samfélaginu og félagslegum tengslum
- ofbeldi gegn eldra fólki
- það að umönnunaraðili svipti eldra fólk umönnun af ásetningi eða skaði einstakling í umsjá sinni
- skiptikenning
- kenning sem gerir ráð fyrir að fólk verði háðara öðrum með hækkandi aldri og þurfi í auknum mæli að lúta vilja þeirra, þar sem það hefur færri leiðir til að fá aðra til að lúta eigin vilja
- ræktarsemi við foreldra
- virðing, ræktarsemi og hlýðni við foreldra og forfeður
- öldrunarlækningar
- sérgrein læknisfræðinnar sem beinist að heilsu og sjúkdómum eldra fólks
- öldungaveldi
- samfélagsgerð þar sem elstu meðlimir samfélagsins fara með völdin
- öldrunarfræði
- fræðasvið sem leitast við að skilja öldrunarferlið og þær áskoranir sem mæta fólki á efri árum
- öldrunarþroski
- sú hugmynd að fólk vaxi með aldrinum upp úr takmörkuðum lífsviðhorfum sem það hafði áður
- sorg
- sálræn, tilfinningaleg og félagsleg viðbrögð við missi vegna dauðsfalls eða sambærilegs atburðar
- líknarþjónusta
- heilbrigðisþjónusta sem veitir dauðvona fólki líkn og stuðning við ævilok
- lífshlaup
- tímabilið frá fæðingu til dauða, ásamt röð fyrirsjáanlegra æviatburða
- lífslíkur
- sá árafjöldi sem nýfætt barn má að meðaltali vænta að lifa
- nútímavæðingarkenning
- kenning sem gerir ráð fyrir að samhliða öfl iðnvæðingar og nútímavæðingar séu meginorsök þess að eldra fólk missir völd og áhrif í samfélaginu
- læknisaðstoð við sjálfsvíg
- sjálfviljug notkun einstaklings á banvænu lyfi sem læknir hefur útvegað til að binda enda á eigið líf
- frumöldrun
- líffræðilegir þættir öldrunar, svo sem breytingar á sameindum og frumum
- afleidd öldrun
- öldrun sem stafar af viðráðanlegum þáttum á borð við hreyfingu og mataræði
- líkan um val, bestun og uppbót
- líkan sem byggist á þeirri hugmynd að farsæll persónulegur þroski á lífshlaupi og færni til að takast á við áskoranir daglegs lífs ráðist af vali, bestun og uppbót
- öldrun
- öldrunarferlið, þar á meðal líffræðilegar, vitsmunalegar, tilfinningalegar, félagslegar og andlegar breytingar
- félagsleg öldrunarfræði
- sérhæft svið öldrunarfræði sem rannsakar félagslegar og félagsfræðilegar hliðar öldrunar
- kenning um undirmenningu eldra fólks
- kenning sem fjallar um það samfélag sem eldra fólk myndar sín á milli þegar það, vegna aldurs, hverfur frá þátttöku í öðrum hópum, af eigin vilja eða gegn honum
- fólk sem hefur náð 110 ára aldri
- fólk sem er 110 ára eða eldra
- fræðilegar rannsóknir á dauða og dauðaferlinu
- kerfisbundnar rannsóknir á dauðanum og dauðaferlinu