1010 Ójöfnuður á heimsvísu

Lykilhugtök

Lykilhugtök

fjármagnsflótti: flutningur fjármagns, starfa og auðlinda frá einu ríki til annars

eignarþrælahald: tegund þrælahalds þar sem ein manneskja á aðra sem eign

kjarnaríki: ráðandi kapítalísk ríki

skuldasöfnun: uppsöfnun erlendra skulda þegar ríki taka lán hjá öðrum ríkjum til að fjármagna uppbyggingu eða hagvöxt

skuldaánauð: það að fólk veðsetji vinnu sína gegn greiðslu ferðakostnaðar en fái síðan of lág laun til að geta unnið sig úr ánauðinni

afiðnvæðing: samdráttur eða brotthvarf iðnaðarframleiðslu, yfirleitt til jaðar- og hálfjaðarríkja þar sem kostnaður er lægri

kenning um háða þróun: kenning sem segir ójöfnuð á heimsvísu stafa af arðráni kjarnaríkja á jaðar- og hálfjaðarríkjum

sár fátækt: ástand þar sem fólk hefur naumlega eða alls ekki efni á grunnnauðsynjum

fyrsti heimurinn: úrelt hugtak frá tímum kalda stríðsins um iðnvædd kapítalísk lýðræðisríki

fjórði heimurinn: hugtak um jaðarsetta minnihlutahópa sem hafa hvorki rödd né fulltrúa á alþjóðavettvangi

Gini-stuðull: mælikvarði á tekjuójöfnuð innan ríkis sem nota má til að bera ójöfnuð saman milli ríkja

kvenvæðing fátæktar á heimsvísu: mynstur þar sem konur bera óhóflega stóran hluta af byrði fátæktar

ójöfnuður á heimsvísu: samþjöppun auðlinda í kjarnaríkjum og í höndum auðugs minnihluta

lagskipting á heimsvísu: ójöfn dreifing auðlinda milli ríkja

vergar þjóðartekjur (VÞT/GNI): tekjur ríkis reiknaðar út frá framleiddum vörum og þjónustu að viðbættum tekjum borgara og fyrirtækja með höfuðstöðvar í landinu

nútímavæðingarkenning: kenning sem segir lágtekjuríki geta styrkt stöðu sína í heimshagkerfinu með iðnvæðingu, uppbyggingu innviða og breyttum menningarlegum viðhorfum til vinnu

jaðarríki: lítið iðnvædd ríki á jaðri heimshagkerfisins sem kjarnaríki drottna yfir

afstæð fátækt: fátækt þar sem fólk getur ekki búið við sambærileg lífskjör og meðalíbúi landsins

annar heimurinn: úrelt hugtak frá tímum kalda stríðsins um ríki með miðlungsöflug hagkerfi og lífskjör í meðallagi

hálfjaðarríki: ríki í millistöðu sem eru ekki nógu valdamikil til að ráða stefnu en eru mikilvæg uppspretta hráefna og vaxandi neytendamarkaður meðal millistéttar

huglæg fátækt: margþætt fátækt sem fólk upplifir þegar raunverulegar tekjur samræmast ekki væntingum þess

þriðji heimurinn: úrelt hugtak frá tímum kalda stríðsins um fátæk og óiðnvædd ríki

óformlegt hagkerfi: lítt reglusett hagkerfi vinnu og vöruviðskipta sem starfar utan opinberrar stjórnsýslu, regluverks og mannréttindaverndar