Samantekt

Samantekt

5.1Heimspekilegar aðferðir við sannleiksleit

Rökfræði rannsakar rökhugsun og er lykiltæki til að leita sannleika í heimspeki og öðrum fræðigreinum. Fyrstu heimspekingarnir þjálfuðu og þróuðu skynsemina með díalektík, rökræðum sem miðuðu að því að nálgast sannleikann. Díalektík hefst yfirleitt á spurningu. Viðmælandi leggur fram svar sem allir þátttakendur rannsaka síðan. Fyrstu röksemdafærslurnar birtast í rituðum samræðum. Röksemdafærsla er safn raka sem sett eru fram niðurstöðu til stuðnings. Við notum rökfræði til að prófa tilgátur í heimspeki og annars staðar. Mótsagnarlögmálið og lögmálið um annað tveggja eru dæmi um lögmál rökfræðinnar. Líta má á þau sem reglur hugsunarinnar sjálfrar. Lögmálin eru viðmiðandi: þau lýsa því hvernig við eigum að hugsa.

5.2Rökfræðilegar staðhæfingar

Rökfræðilegar staðhæfingar geta verið skilyrðingar eða algildar játandi staðhæfingar. Báðar tjá mikilvægu röklegu tengslin, eða skilyrðin, nauðsyn og nægjanleika. Eitthvað er alltaf nægjanlegt fyrir eitthvað annað og nauðsynlegt fyrir eitthvað annað. Til að sýna að skilyrðing eða algild játandi staðhæfing sé ósönn, og þar með að skilyrðin sem hún tjáir haldi ekki, þarf að setja fram gagndæmi.

5.3Röksemdafærslur

Röksemdafærsla er safn raka sem sett eru fram niðurstöðu til stuðnings. Rökin nefnast forsendur og eiga að styðja niðurstöðuna röklega. Til að finna forsendurnar þarf að greina með gagnrýnum hætti hvað er ætlað sem gögn fyrir niðurstöðunni. Orð og orðasambönd geta gefið bæði forsendur og niðurstöðu til kynna. Röksemdafærslur eru metnar á tveimur sviðum: með sannleiksgreiningu og rökgreiningu. Sannleikur og rökleg gerð eru aðskildir eiginleikar. Í rökgreiningu er kannað hvort sannleikur forsendnanna styðji niðurstöðuna. Röklega góð röksemdafærsla felur í sér ályktun, ferli sem leiðir frá einni hugmynd til annarrar og mótar niðurstöðu, og ályktunin styður niðurstöðuna.

5.4Tegundir ályktana

Ályktanir eru af þremur gerðum: afleiðslur, tilleiðslur og skýringarályktanir. Gild afleiðsla tryggir sannleika niðurstöðunnar. Sterk tilleiðsla veitir niðurstöðunni líklegan stuðning og góð skýringarályktun gerir það einnig. Afleiðsla sem tryggir ekki sannleika niðurstöðunnar nefnist ógild og gagndæmi getur sýnt fram á ógildi hennar. Tilleiðsla notar reynsluathuganir til að draga almennar niðurstöður um heiminn. Skýringarályktun setur fram skýringu á viðteknum gögnum og nefnist einnig „ályktun að bestu skýringu“.

5.5Óformlegar rökvillur