55 Rökfræði og rökhugsun
Upprifjunarspurningar
Upprifjunarspurningar
5.1Heimspekilegar aðferðir til að finna sannleikann
1.
Hver er almenn uppbygging díalektíkur?
2.
Hvað er staðhæfing?
3.
Nefndu dæmi um staðhæfingu og neitun hennar.
4.
Hvernig leiðir lögmálið um annað tveggja rökfræðilega af mótsagnarlögmálinu?
5.2Rökfræðilegar staðhæfingar
5.
Nefndu dæmi um skilyrðingu og tilgreindu síðan nauðsynlegu og nægjanlegu skilyrðin sem hún felur í sér.
6.
Hvað er gagndæmi?
7.
Skoðaðu eftirfarandi skilyrðingu: „Ef þú gengur úti í rigningu verður skyrtan þín blaut.“ Hvert gæti verið gagndæmi við þessa staðhæfingu?
8.
Skoðaðu eftirfarandi algildu játandi staðhæfingu: „Í öllum leikjum er sigurvegari og tapari.“ Hvert er gagndæmi við þessa staðhæfingu?
5.3Röksemdafærslur
9.
Hvað er röksemdafærsla?
10.
Hverjir eru meginhlutar röksemdafærslu?
11.
Skoðaðu eftirfarandi röksemdafærslu: „Þar sem Jori er með ofnæmi fyrir köttum og hundar eru ekki leyfðir í fjölbýlishúsinu hennar hlýtur Jori að vera gæludýralaus.“ Hverjar eru forsendur röksemdafærslunnar og hver er niðurstaðan? Hvaða orð gefa forsendurnar og niðurstöðuna til kynna?
12.
Útskýrðu muninn á rökgreiningu og sannleiksgreiningu röksemdafærslu.
5.4Tegundir ályktana
13.
Hvað gerir afleiðsluröksemdafærslu gilda og hvernig má prófa gildi hennar?
14.
Útskýrðu tilleiðslu og lýstu því hvernig hún er frábrugðin skýringarályktun.
15.
Hvernig svipar rökhugsun frá einstökum tilvikum til alhæfinga til rökhugsunar frá fortíð til framtíðar?
16.
Útskýrðu skýringarályktun og lýstu því hvernig hún líkist tilleiðslu.
5.5Óformlegar rökvillur
17.
Hverjir eru fjórir meginflokkar óformlegra rökvillna?
18.
Hver er munurinn á rökvillum óviðkomandi raka og rökvillum veikrar tilleiðslu?
19.
Hvað er varhugavert við að skírskota til tilfinninga í röksemdafærslu og hvers vegna telst það rökvilla óviðkomandi raka?
20.
Útskýrðu hvað rökvilla óréttmætrar forsendu er og nefndu dæmi um slíka rökvillu.