Námsgögn
Innskrá
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
      1. Inngangur
      2. 46.1 Vistfræði vistkerfa
      3. 46.2 Orkuflæði um vistkerfi
      4. 46.3 Lífjarðefnafræðilegar hringrásir
      5. Lykilhugtök
      6. Samantekt kafla
      7. Spurningar um myndefni
      8. Upprifjunarspurningar
      9. Spurningar um gagnrýna hugsun
  2. A | Lotukerfi frumefnanna
  3. B | Jarðsögulegur tími
  4. C | Mælingar og metrakerfið
  5. Atriðisorðaskrá
Líffræði 2e (IS)Kafli 46Inngangur
Skrá inn til að leggja til breytingu
4646 Vistkerfi

Inngangur

FYRRI KAFLI

Spurningar um gagnrýna hugsun

NÆSTI KAFLI

46.1 Vistfræði vistkerfa

Left photo shows a long, straight highway in the middle of a desert. Right photo shows a mouse.
Mynd 46.1. Í suðvesturhluta Bandaríkjanna eykur rigningasamt veður framleiðslu á pinyon-furuhnetum, sem veldur því að hjartarmúsum (deer mice) fjölgar mjög. Hjartarmýs geta borið Sin Nombre-veiruna, hantaveiru sem veldur alvarlegum öndunarfærasjúkdómi í mönnum og hefur háa dánartíðni. Árin 1992-1993 olli blautt El Niño-veðurfar Sin Nombre-faraldri. Lækningamenn Navajo-þjóðarinnar þekktu tengsl sjúkdómsins við veðurfar og gátu séð faraldurinn fyrir. (mynd "hraðbraut": breyting á verki eftir Phillip Capper; mynd "mús": breyting á verki eftir USFWS)

Yfirlit kafla

  • 46.1 Vistfræði vistkerfa
  • 46.2 Orkuflæði um vistkerfi
  • 46.3 Lífjarðefnafræðilegar hringrásir

Árið 1993 kom fram athyglisvert dæmi um virkni vistkerfa þegar sjaldgæfur lungnasjúkdómur herjaði á íbúa í suðvesturhluta Bandaríkjanna. Dánartíðni sjúkdómsins var ógnvænleg; hann dró meira en helming fyrstu sjúklinganna til dauða, og margir þeirra voru frumbyggjar. Þetta áður heilbrigða unga fólk lést af algerri öndunarbilun. Sjúkdómurinn var óþekktur og Sóttvarnastofnun Bandaríkjanna (CDC), sem ber ábyrgð á að bregðast við hugsanlegum farsóttum, var kölluð til rannsóknar. Vísindamenn hefðu getað lært meira um sjúkdóminn ef þeir hefðu vitað að ræða við Navajo-lækningamenn á svæðinu, sem höfðu tekið eftir tengslum úrkomu og músastofna og gátu því séð faraldurinn 1993 fyrir.

Orsök sjúkdómsins, sem rannsakendur CDC greindu innan fárra vikna, var hantaveiran sem er þekkt sem Sin Nombre, veiran „án nafns“. Með innsýn úr hefðbundnum lækningum Navajo-fólksins gátu vísindamenn lýst sjúkdómnum hratt og komið á áhrifaríkum heilbrigðisaðgerðum til að hindra útbreiðslu hans. Þetta dæmi sýnir mikilvægi þess að skilja margbreytileika vistkerfa og hvernig þau bregðast við breytingum í umhverfinu.

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/biology-2e/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax styður hvorki né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Spurningar um gagnrýna hugsun

NÆSTI KAFLI

46.1 Vistfræði vistkerfa