Samantekt kafla

Samantekt kafla

46.1 Vistfræði vistkerfa

Vistkerfi finnast á landi, í sjó, í lofti og neðanjarðar. Mismunandi leiðir til að búa til líkön af vistkerfum eru nauðsynlegar til að skilja hvernig umhverfisraskanir hafa áhrif á uppbyggingu og virkni vistkerfa. Hugtakalíkön eru gagnleg til að sýna almenn tengsl milli lífvera og flæði efna eða orku milli þeirra. Greiningarlíkön eru notuð til að lýsa línulegum fæðukeðjum og hermilíkön virka best með heildrænum fæðuvefjum.

46.2 Orkuflæði um vistkerfi

Lífverur í vistkerfi afla sér orku á ýmsa vegu og orkan flyst milli fæðuþrepa þegar hún flæðir frá grunni fæðuvefsins til toppsins, en orka tapast við hvern flutning. Nýtni þessara flutninga er mikilvæg til að skilja mismunandi hegðun og fæðuvenjur jafnheita dýra samanborið við misheit dýr. Orkuflæði vistkerfa er best sýnt með vistfræðilegum orkupíramídum, þótt aðrir vistfræðilegir píramídar gefi einnig mikilvægar upplýsingar um uppbyggingu vistkerfa.

46.3 Lífjarðefnafræðilegar hringrásir

Steinefni fara í hringrás um vistkerfi og umhverfi þeirra. Sérstaklega mikilvægar eru hringrásir vatns, kolefnis, niturs, fosfórs og brennisteins. Allar þessar hringrásir hafa mikil áhrif á uppbyggingu og virkni vistkerfa. Ýmsar athafnir manna, svo sem mengun, olíulekar og önnur inngrip, hafa skaðað vistkerfi og geta stuðlað að hnattrænum loftslagsbreytingum. Heilsa jarðar veltur á því að skilja þessar hringrásir og vernda umhverfið gegn óafturkræfum skaða.