Námsgögn
Innskráning
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
      1. Inngangur
      2. 39.1 Kerfi loftskipta
      3. 39.2 Loftskipti yfir öndunaryfirborð
      4. 39.3 Öndun
      5. 39.4 Flutningur lofttegunda í líkamsvökvum manna
      6. Lykilhugtök
      7. Samantekt kafla
      8. Spurningar tengdar myndefni
      9. Upprifjunarspurningar
      10. Spurningar um gagnrýna hugsun
  2. A | Lotukerfi frumefnanna
  3. B | Jarðsögulegur tími
  4. C | Mælingar og metrakerfið
  5. Atriðisorðaskrá

Bókin og glærur

PowerPoint-glærur
Líffræði 2e (IS)Kafli 39Inngangur
3939 Öndunarkerfið

Inngangur

FYRRI KAFLI

Spurningar um gagnrýna hugsun

NÆSTI KAFLI

39.1 Kerfi loftskipta

An X-ray on the left shows a dog heart, which appears as a white, oblong mass, surround by virtually transparent lung tissue. The photo on the right shows a dog.
Mynd 39.1. Lungu, sem sjást sem næstum gegnsær vefur umhverfis hjartað á þessari röntgenmynd af hundi (til vinstri), eru meginlíffæri öndunarkerfisins. Vinstra lungað er minna en það hægra til að rýma fyrir hjartanu. Nef hunds (til hægri) hefur rauf á hlið hvorrar nasar. Þegar hundur rekur lyktarslóð opnast raufarnar og loka framanverðum nösunum. Þannig getur hundurinn andað frá sér um opið svæði á hlið nasanna án þess að missa lyktarslóðina sem hann fylgir. (mynd a: byggt á verki Geoff Stearns; mynd b: byggt á verki Cory Zanker)

Yfirlit kafla

  • 39.1 Kerfi loftskipta
  • 39.2 Loftskipti yfir öndunaryfirborð
  • 39.3 Öndun
  • 39.4 Flutningur lofttegunda í líkamsvökvum manna

Öndun er ósjálfrátt ferli. Öndunarstöðin í heilanum stjórnar nákvæmlega hversu oft andað er og hversu miklu lofti er andað inn eða út. Menn anda að meðaltali um það bil 15 sinnum á mínútu þegar þeir reyna ekki á sig. Hundar, eins og hundurinn á Mynd 39.1, anda um það bil 15-30 sinnum á mínútu. Við hverja innöndun fyllast lungun af lofti og við hverja útöndun streymir loftið aftur út. Þetta loft gerir meira en að þenja lungun út og tæma þau í brjóstholinu. Loftið inniheldur súrefni (O2), sem fer yfir lungnavefinn, berst inn í blóðrásina og flyst til líffæra og vefja. O2 fer inn í frumur, þar sem það er notað í efnaskiptahvörfum sem framleiða ATP, orkuríkt efnasamband. Á sama tíma losa þessi hvörf koltvíoxíð (CO2) sem aukaafurð. CO2 er eitrað og verður að fjarlægja það. CO2 fer út úr frumunum, berst inn í blóðrásina, flyst aftur til lungnanna og er andað út úr líkamanum við útöndun.

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/biology-2e/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax hvorki styður né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Spurningar um gagnrýna hugsun

NÆSTI KAFLI

39.1 Kerfi loftskipta