Lykilhugtök

asetýlkólín: taugaboðefni sem taugafrumur í miðtaugakerfi og úttaugakerfi losa

boðspenna: sjálfútbreiðandi, skammvinn breyting á rafspennu yfir himnu taugafrumu eða vöðvafrumu

Alzheimer-sjúkdómur: taugahrörnunarsjúkdómur sem einkennist af truflunum á minni og hugsun

möndlungur: bygging í randkerfinu sem vinnur úr ótta

vefjarhimna: kóngulóarvefslíkt miðlag heilahimnanna sem þekja miðtaugakerfið

stjarnfruma: tróðfruma í miðtaugakerfi sem sér taugafrumum fyrir næringarefnum, jafnar utanfrumuumhverfi og veitir byggingarlegan stuðning; tekur einnig þátt í myndun blóð-heilaþröskuldsins

athyglisbrestur með ofvirkni (ADHD): taugaþroskaröskun sem einkennist af erfiðleikum við að viðhalda athygli og stjórna hvötum

einhverfurófsröskun (ASD): taugaþroskaröskun sem einkennist af skertri félagslegri samskiptafærni og boðskiptum

ósjálfráða taugakerfið: hluti úttaugakerfisins sem stjórnar líkamsstarfsemi án meðvitaðrar stjórnar

sími: pípulaga bygging sem flytur boð frá frumubol taugafrumu til símaenda

símahóll: rafnæmt svæði á frumubol taugafrumu sem samþættir boð frá mörgum taugatengingum

símaendi: bygging á enda síma sem getur myndað taugamót við aðra taugafrumu

grunnhnoð: samtengd kjarnasvæði í heilanum sem koma að hreyfingum og áhugahvöt; einnig kölluð botnkjarnar

botnkjarnar: sjá grunnhnoð

heilastofn: hluti heilans sem tengist mænunni; stjórnar grunnstarfsemi taugakerfisins, svo sem öndun, hjartslætti og kyngingu

litli heili: heilabygging sem tekur þátt í líkamsstöðu, samhæfingu hreyfinga og námi nýrra hreyfinga

heilabörkur: ysta lag heilavefs; tekur þátt í fjölbreyttri æðri taugastarfsemi

heila- og mænuvökvi (CSF): tær vökvi sem umlykur heila og mænu og fyllir heilahólf og mænugöng; virkar sem höggdeyfir og flytur efni um heila og mænu

æðaflækja: svampkenndur vefur í heilahólfum sem framleiðir heila- og mænuvökva

gyrðisgára: heilasvæði sem hjálpar til við að stjórna tilfinningum og sársauka; talið taka beinan þátt í meðvitaðri líkamssvörun við óþægilegri reynslu

hvelatengsl: þykkur taugavöndull sem tengir heilahvelin saman

heilataug: skyn- og/eða hreyfitaug sem liggur út frá heilanum

gripla: bygging sem teygir sig út frá frumubol taugafrumu og tekur við boðum frá öðrum taugafrumum

afskautun: breyting á himnuspennu í átt að minna neikvæðu gildi

basthimna: seigt ysta lag heilahimnanna sem þekur miðtaugakerfið

þekjufruma: fruma sem klæðir vökvafyllt heilahólf og mænugöng; tekur þátt í framleiðslu heila- og mænuvökva

flogaveiki: taugasjúkdómur sem einkennist af endurteknum flogum

örvandi eftirmótaspenna (EPSP): afskautun eftirmótahimnu af völdum taugaboðefna sem losna frá fyrirmótafrumu

ennisblað: hluti heilabarkarins sem inniheldur hreyfibörk og svæði sem koma að skipulagningu, athygli og tungumáli

taugatróður: tróðfrumur sem sinna stuðningshlutverkum fyrir taugafrumur

gára: hrygglaga útskot í heilaberki

dreki: heilabygging í gagnaugablaði sem tekur þátt í úrvinnslu minninga

yfirskautun: breyting á himnuspennu í átt að meira neikvæðu gildi

undirstúka: heilabygging sem stjórnar losun hormóna og samvægi líkamans

hamlandi eftirmótaspenna (IPSP): yfirskautun eftirmótahimnu af völdum taugaboðefna sem losna frá fyrirmótafrumu

randkerfi: tengd heilasvæði sem vinna úr tilfinningum og áhugahvöt

langtímabæling (LTD): langvarandi minnkun á tengingu milli fyrirmótafrumu og eftirmótafrumu

langtímaefling (LTP): langvarandi aukning á tengingu milli fyrirmótafrumu og eftirmótafrumu

alvarlegt þunglyndi: geðsjúkdómur sem einkennist af langvarandi depurð

himnuspenna: munur á rafspennu innan og utan frumuhimnu

heilahimna: himna sem þekur og verndar miðtaugakerfið

örtróður: tróðfrumur sem hreinsa upp og brjóta niður dauðar frumur og verja heilann gegn innrásarörverum

mýelín: fituríkt efni sem tróðfrumur mynda og einangrar síma

taugahrörnunarsjúkdómur: sjúkdómur í taugakerfi sem einkennist af vaxandi tapi á taugastarfsemi, yfirleitt vegna dauða taugafrumna

taugafruma: sérhæfð fruma sem getur tekið við og sent raf- og efnaboð

Ranvierskor: bil í mýelínslíðri þar sem boðspennan endurnýjast

noradrenalín: taugaboðefni og hormón sem losnar við virkjun driftaugakerfisins

hnakkablað: hluti heilabarkarins sem inniheldur sjónbörk og vinnur úr sjónáreitum

fágriplufruma: tróðfruma sem myndar mýelínslíður um síma taugafrumna í miðtaugakerfi

seftaugakerfi: hluti ósjálfráða taugakerfisins sem stjórnar starfsemi innyfla í hvíld og við meltingu

hvirfilblað: hluti heilabarkarins sem tekur þátt í úrvinnslu snertingar og skynjunar á stöðu líkamans í rými

Parkinson-sjúkdómur: taugahrörnunarsjúkdómur sem hefur áhrif á stjórnun hreyfinga

reifarhimna: þunnt himnulag sem liggur beint utan á heila og mænu

stöðuskyn: skynjun á stöðu líkamshluta í rými

geislatróður: tróðfrumur sem mynda stoðgrind fyrir þroskandi taugafrumur þegar þær flytjast á lokastaði sína

ónæmistími: tímabil eftir boðspennu þegar erfiðara eða ómögulegt er að koma af stað nýrri boðspennu; stafar af óvirkjun natríumganga og virkjun viðbótar kalíumganga í himnunni

stökkleiðni: stökk boðspennu eftir síma frá einni Ranvierskor til þeirrar næstu

hnoðatróður: tróðfruma sem veitir taugafrumum í úttaugakerfi næringarefni og byggingarlegan stuðning

geðklofi: geðsjúkdómur sem raskar raunveruleikaskyni; sjúklingar eiga oft erfitt með að hugsa skýrt og geta haft ranghugmyndir

Schwann-fruma: tróðfruma sem myndar mýelínslíður utan um síma taugafrumu í úttaugakerfi

skyn- og líkamstaugakerfi: kerfi skyn- og hreyfitauga

líkamsskyn: snertiskyn og önnur skynjun frá líkamanum

mæna: þykkur taugavöndull sem tengir heilann við úttaugar; flytur skyn- og hreyfiupplýsingar og inniheldur taugafrumur sem stjórna hreyfiviðbrögðum

mænutaug: taug sem liggur milli húðar eða vöðva og mænu

skor: inndregið svæði eða dalur í heilaberki

samlagning taugamóta: ferli þar sem mörg boð frá fyrirmótafrumum mynda örvandi eftirmótaspennur um svipað leyti þannig að eftirmótafruman afskautast nægilega til að koma af stað boðspennu

driftaugakerfi: hluti ósjálfráða taugakerfisins sem virkjast í streituvaldandi berjast-eða-flýja-aðstæðum

taugamót: tenging milli tveggja taugafrumna þar sem taugaboð berast á milli

taugamótaglufa: rýmið milli fyrirmóta- og eftirmótahimnu

taugamótabóla: kúlulaga bygging sem inniheldur taugaboðefni

gagnaugablað: hluti heilabarkarins sem vinnur úr heyrnarupplýsingum; hlutar gagnaugablaðsins koma að tali, minni og úrvinnslu tilfinninga

stúka: heilasvæði sem áframsendir skynupplýsingar til heilabarkarins

þröskuldsspenna: stig afskautunar sem þarf til að boðspenna fari af stað

heilahólf: holrými í heilanum sem inniheldur heila- og mænuvökva