Inngangur
Yfirlit kafla
- 34.1 Meltingarkerfi
- 34.2 Næring og orkuframleiðsla
- 34.3 Ferli meltingarkerfisins
- 34.4 Stjórnun meltingarkerfisins
Inngangur
Allar lifandi lífverur þurfa næringarefni til að lifa af. Plöntur geta aflað sameinda sem nauðsynlegar eru fyrir frumustarfsemi með ljóstillífun, en flest dýr fá næringarefni með því að neyta annarra lífvera. Á frumustigi eru þær lífsameindir sem dýr þurfa til starfsemi sinnar amínósýrur, lípíðsameindir, kirni og einfaldar sykrur. Fæðan sem er neytt samanstendur hins vegar af próteinum, fitu og flóknum kolvetnum. Dýr verða að breyta þessum stórsameindum í einfaldar sameindir sem þarf til að viðhalda frumustarfsemi, til dæmis til að byggja upp nýjar sameindir, frumur og vefi. Umbreyting neyttrar fæðu í nauðsynleg næringarefni er fjölþrepa ferli sem felur í sér meltingu og frásog. Við meltingu brotna fæðuagnir niður í smærri hluta og síðar frásogast þær inn í líkamann.
Ein áskorun í næringu manna er að viðhalda jafnvægi milli fæðuinntöku, forðageymslu og orkunotkunar. Ójafnvægi getur haft alvarlegar heilsufarslegar afleiðingar. Til dæmis leiðir það til offitu að neyta of mikillar fæðu án þess að eyða mikilli orku, og offita eykur síðan hættu á sjúkdómum eins og sykursýki af tegund 2 og hjarta- og æðasjúkdómum. Nýleg aukning offitu og skyldra sjúkdóma gerir skilning á hlutverki mataræðis og næringar í að viðhalda góðri heilsu enn mikilvægari.