20.1 Mikilvægi áhættustýringar
20.1 Mikilvægi áhættustýringar
Námsmarkmið
Í lok þessa kafla munt þú geta:
Hvað er áhætta?
Fjármálastjóri vinnur að því að hámarka virði fyrirtækisins fyrir eigendur þess. Til þess þarf hann einkum að huga að fjárhæð, tímasetningu og áhættu sjóðstreymis. Helstu markmiðin eru að:
Fyrsta markmiðið snýr að arðsemi. Meiri tekjur og lægri kostnaður auka að öðru jöfnu hagnað. Tekjuvöxtur er stundum kallaður vöxtur efstu línu, þar sem tekjur standa efst í rekstrarreikningi. Neðsta línan vísar hins vegar til hreins hagnaðar, þeirrar fjárhæðar sem stendur eftir þegar allur kostnaður hefur verið dreginn frá tekjum.
Annað markmiðið snýr að tímasetningu greiðslna. Tímavirði peninga felur í sér að greiðsla sem fæst í dag er verðmætari en jafnhá greiðsla síðar. Þessi regla liggur að baki mörgum viðfangsefnum fjármála og hefur því komið víða við sögu í bókinni.
Þriðja markmiðið, og viðfangsefni þessa kafla, er áhætta. Í fjármálum merkir áhætta óvissu um framtíðina. Fjármálasamningar fela oft í sér að aðilar efni skyldur sínar á ólíkum tímum. Við kaup á brauði fara afhending og greiðsla fram samtímis. Við kaup á skuldabréfi greiðir fjárfestir í dag gegn loforði útgefandans um framtíðargreiðslur. Virði skuldabréfsins ræðst því meðal annars af líkunum á að loforðið verði efnt.
Loforð um framtíðargreiðslu felur alltaf í sér áhættu. Jafnvel heiðarlegur greiðandi sem ætlar að standa við skuldbindingu getur lent í aðstæðum sem gera greiðslu ómögulega. Stór hluti fjármálastjórnunar felst því í að greina og stýra slíkri áhættu.
Áhætta og virði fyrirtækis
Stjórnendur Starbucks þurfa ekki aðeins að þekkja kaffi heldur einnig áhættu. Í ársskýrslu félagsins fyrir 2020 kom enska orðið coffee fyrir 179 sinnum og risk 99 sinnum.3 Þar sem skýrslan var innan við 100 blaðsíður var áhætta að meðaltali nefnd oftar en einu sinni á hverri síðu.
Starbucks stendur frammi fyrir margs konar áhættu. Árið 2020 neyddu sóttvarnaraðgerðir vegna COVID-19 kaffihús til að loka og tekjur drógust saman jafnvel þar sem hægt var að afgreiða viðskiptavini við bílaafgreiðslu. Færri fundir á vinnustöðum fækkuðu pöntunum og starfsfólk sem útbjó pantanir í lokuðu rými stóð jafnframt frammi fyrir smithættu.
Faraldurinn gerði áhættu sýnilega í daglegu lífi, en hún hafði lengi verið lykilviðfangsefni Starbucks. Enska orðið risk kom 82 sinnum fyrir í ársskýrslu félagsins fyrir 2019.4 Reksturinn byggist á að kaupa kaffibaunir, vinna úr þeim drykk og selja hann; röskun á hvaða þætti sem er getur því dregið úr arðsemi.
Fjárfestar leggja Starbucks til fjármagn fyrir húsnæði, vélar og aðrar rekstrareignir. Lánardrottnar krefjast vaxta og endurgreiðslu höfuðstóls en hluthafar ávöxtunar. Áhættufælnir fjárfestar gera hærri ávöxtunarkröfu þegar sjóðstreymi er óvissara. Aukin áhætta hækkar þannig kostnað við að afla fjármagns og lækkar virði fyrirtækisins.
Í næstu köflum er fjallað um algenga áhættu fyrirtækja og leiðir til að draga úr henni. Slíkar aðgerðir nefnast áhættuvarnir og miða að því að verja fyrirtæki gegn tapi. Áhættuvarnir eru því eitt af tækjum áhættustýringar.
Sömu aðferðir og fyrirtæki nota til áhættuvarna geta einnig nýst til spákaupmennsku. Spákaupmaður tekur vísvitandi áhættu með því að spá fyrir um verðþróun og reyna að hagnast á henni. Röng spá leiðir hins vegar til taps. Munurinn felst því í markmiðinu: áhættuvarnir draga úr fyrirliggjandi áhættu en spákaupmennska tekur nýja áhættu í von um hagnað.
Kaupir þú aukaflöskur af handspritti vegna ótta við verðhækkun ertu að verja þig gegn áhættu. Kaupir þú þær hins vegar til að selja síðar á eBay á tvöföldu verði stundar þú spákaupmennsku.
Fjölmiðlar fjalla oft um þessar aðferðir sem tæki til spákaupmennsku og í framhaldsnámi eru slík not könnuð nánar. Hér er sjónarhorn fjármálastjórans hins vegar í fyrirrúmi: hvernig megi nota aðferðirnar til að stýra áhættu.