19.2 Hvað er viðskiptalán?

19.2 Hvað er viðskiptalán?

Við lok þessa hluta átt þú að geta:

• Reiknað kostnað viðskiptaláns.
• Skilgreint staðgreiðsluafslátt.
• Skilgreint afsláttartímabil.
• Skilgreint lánstímabil.

Viðskiptalán, sem birtast sem viðskiptaskuldir í reikningsskilum, eru mikilvægur þáttur í stýringu veltufjár. Birgjar veita lánshæfum fyrirtækjum slíkan greiðslufrest þegar þau kaupa hráefni, birgðir eða þjónustu.

Innkaup tengjast jafnan framleiðsluáætlun og söluspá. Innkaupastjórar finna og meta birgja, semja um magn og gefa út innkaupapantanir. Lánskjör birgis gera kaupanda kleift að fá vörur eða þjónustu afhenta áður en greitt er. Fjárhæðin færist þá sem viðskiptaskuld þar til reikningurinn er greiddur.

Viðskiptalán teljast sjálfsprottin fjármögnun vegna þess að þau aukast samhliða rekstrarumsvifum. Meiri sala kallar á meiri framleiðslu, birgðir og viðskiptakröfur; aukin birgðakaup hækka um leið viðskiptaskuldir. Fjármögnunin myndast því án sérstakrar lántöku og er einfaldari í framkvæmd en lánalína eða bankalán.

Eftir að birgir hefur samþykkt viðskiptalán þarf kaupandinn yfirleitt ekki að undirrita sérstakan lánssamning í hvert sinn. Lánskjör koma fram á reikningi og engir vextir falla að jafnaði til. Viðskiptaskuld er því vaxtalaus rekstrarskuldbinding, ólíkt víxli eða annarri skuld þar sem greiða þarf bæði höfuðstól og vexti.

Hvernig viðskiptalán virka

Viðskiptalán eru algeng milli fyrirtækja (B2B) og svipa að sumu leyti til kreditkortareiknings. Birgir setur lánamark sem kaupandinn getur nýtt án staðgreiðslu. Fylgi kaupandinn lánskjörunum leggjast hvorki vextir né önnur gjöld á stöðuna, nema hugsanlegt vanskilagjald vegna greiðslu eftir gjalddaga.

Lánadeild birgis ákveður lánamark og greiðslufrest, það er hve mörgum dögum eftir reikningsdag greiðsla fellur í gjalddaga. Reglulegar og tímanlegar greiðslur byggja upp lánasögu kaupandans.

Skilmálar viðskiptalána

Lánskjör viðskiptaláns geta hvatt kaupanda til að greiða fljótt með afslætti. Nettóskilmálar, eða fullt lánstímabil, segja til um hve langan greiðslufrest kaupandinn hefur. Nettó 30 merkir til dæmis að greiða skuli reikninginn að fullu innan 30 daga frá reikningsdegi.

Margir birgjar veita staðgreiðsluafslátt ef reikningur er greiddur snemma. Skilmálarnir „2/10 n/30“ veita 2% afslátt sé greitt innan 10 daga; annars þarf að greiða alla fjárhæðina innan 30 daga. Fyrstu 10 dagarnir mynda afsláttartímabilið og greiðsla á því tímabili kallast flýtigreiðsla.

Kostnaður viðskiptaláns

Viðskiptalán eru oft talin ódýr fjármögnun. Yfirleitt fylgja þeim hvorki vextir né sérstök gjöld svo lengi sem greitt er á réttum tíma, ólíkt bankalánum, lánalínum og fyrirtækjavíxlum. Lánskjör geta þó kveðið á um dráttarvexti eða vanskilagjald eftir gjalddaga.

Viðskiptalán geta engu að síður haft fórnarkostnað ef kaupandi hafnar staðgreiðsluafslætti. Með því að bíða til loka lánstímabilsins greiðir hann hærra verð en fyrirtæki sem nýtir flýtigreiðsluafslátt reglulega.

Árlega prósentutölu kostnaðarins við að sleppa flýtigreiðsluafslætti má áætla með eftirfarandi formúlu:

Novelty Accessories Inc. (NAI) kaupir vörur með skilmálunum 2/10, nettó 30. Nýti NAI ekki flýtigreiðsluafsláttinn nemur árlegur kostnaður þess 36,73%.