1717 Hvernig fyrirtæki afla fjármagns

17.3 Útreikningur vegins meðalfjármagnskostnaðar

17.3Útreikningur vegins meðalfjármagnskostnaðar

Að þessum hluta loknum átt þú að geta:

reiknað veginn meðalfjármagnskostnað (WACC).
útskýrt algeng vandamál sem koma upp þegar WACC er reiknaður í framkvæmd.
útskýrt hvernig nettóskuld getur haft áhrif á vægi í WACC.

Þegar vægi einstakra þátta fjármagnsskipanar og kostnaður hverrar fjármögnunarleiðar liggja fyrir má reikna veginn meðalfjármagnskostnað fyrirtækis (WACC).

WACC-jafnan

WACC er reiknaður með jöfnunni

WACC = D% \times r_d(1 - T) + P% \times r_pfd + E% \times r_e

17.7

D%, P% og E% tákna vægi skulda, forgangshlutabréfa og almenns eigin fjár í fjármagnsskipaninni. Saman þurfa D% + P% + E% að nema 100% af fjármögnun fyrirtækisins. Kostnaður skulda eftir skatta er r_d(1 - T), kostnaður forgangshlutafjár er r_pfd og kostnaður almenns eigin fjár r_e.

Fyrir fyrirtæki sem gefur ekki út forgangshlutabréf er P% jafnt núlli og WACC-jafnan verður einfaldlega

WACC = D% \times r_d(1 - T) + E% \times r_e

17.8

Fyrr í kaflanum voru vægi fjármagnsskipanar Bluebonnet Industries reiknuð sem D% = 24.4% og E% = 75.6% og kostnaður skulda eftir skatta sem 4.99%. Með CAPM-matinu á kostnaði eigin fjár fæst WACC Bluebonnet sem

W A C C = 24 % \times 4.99 % + 75.6 % \times 13.4 % = 1.20 % + 10.13 % = 11.33 %

17.9

Sé kostnaður eigin fjár Bluebonnet Industries þess í stað metinn með fastvaxtarlíkani arðgreiðslna fæst WACC sem

W A C C = 24 % \times 4.99 % + 75.6 % \times 14.24 % = 1.20 % + 10.77 % = 11.97 %

17.10

Útreikningur WACC í framkvæmd

WACC-jafnan er einföld, en beiting hennar í framkvæmd krefst mats á bæði vægi fjármögnunarþáttanna og kostnaði þeirra. Niðurstaðan ræðst því af þeim forsendum og líkönum sem fjármálastjóri velur.

Vandamál við mat á kostnaði eigin fjár

CAPM og fastvaxtarlíkan arðgreiðslna gefa oft svipað mat á kostnaði eigin fjár en sjaldnast nákvæmlega sama gildi.

Í dæmi Bluebonnet Industries gaf CAPM 13.4% kostnað eigin fjár en fastvaxtarlíkan arðgreiðslna 14.24%. WACC breytist eftir því hvort matið er notað og er því ávallt forsendubundin áætlun.

CAPM krefst mats á áhættulausum vöxtum, markaðsáhættuálagi og beta-stuðli fyrirtækisins. Áhættulausir vextir eru yfirleitt miðaðir við ávöxtunarkröfu bandarískra ríkisverðbréfa. Fræðilega ætti líftími viðmiðunarbréfsins að samsvara fjárfestingartíma eigenda, en í framkvæmd nota greinendur oft langtíma ríkisskuldabréf.

Markaðsáhættuálag er metið út frá sögulegum gögnum. Langt tímabil gefur traustara mat á sögulegri meðalávöxtun, en elstu gögnin kunna að endurspegla markaðsumhverfi sem á lítið skylt við núverandi aðstæður og væntingar fjárfesta. Algengt mat á markaðsáhættuálagi er 5% til 8%.

Val á sögulegu tímabili hefur einnig áhrif á beta-stuðul. Því geta matsaðilar fengið verulega ólíkar niðurstöður jafnvel fyrir rótgróin og stöðug fyrirtæki. Í apríl 2021 birti MarketWatch til dæmis beta-stuðul IBM sem 0.97 en Yahoo! Finance sem 1.25.

CAPM-mat á kostnaði eigin fjár IBM fer því bæði eftir heimild beta-stuðulsins og forsendu um markaðsáhættuálag. Með 5% markaðsáhættuálagi, beta-stuðlinum 0.97 frá MarketWatch og 3% áhættulausum vöxtum fæst

r_e = 0.03 + (0.97 \times 0.05) = 0.03 + 0.0485 = 0.0785 = 7.85%

17.11

Með 8% markaðsáhættuálagi og beta-stuðlinum 1.25 frá Yahoo! Finance fæst hins vegar

r_e = 0.03 + (1.25 \times 0.08) = 0.03 + 0.10 = 0.13 = 13.0%

17.12

Hugtök í framkvæmd

Mat á kostnaði eigin fjár

Þótt CAPM-útreikningurinn sjálfur sé einfaldur er ekki til eitt óumdeilt gildi fyrir kostnað eigin fjár. Tafla 17.3 sýnir þetta fyrir átta fyrirtæki.

Fyrir hvert fyrirtæki eru reiknaðar fjórar áætlanir. Fyrstu tvær nota beta-stuðul MarketWatch, 3% áhættulausa vexti og annaðhvort 5% eða 8% markaðsáhættuálag. Fimm prósenta álag felur í sér 8% vænta langtímaávöxtun vel dreifðs eignasafns, svo sem S&P 500. Átta prósenta álag samsvarar 11% væntri ávöxtun, eða átta prósentustigum umfram áhættulausa vexti.

Síðustu tvær áætlanirnar nota sömu 3% áhættulausu vexti og 5% eða 8% markaðsáhættuálag, en beta-stuðul Yahoo! Finance í stað MarketWatch.

Fyrirtæki	Atvinnugrein	MarketWatch	Yahoo! Finance
Beta	MRP = 5%	MRP = 8%	Beta	MRP = 5%	MRP = 8%
Kroger	Matvöruverslun	0.31	4.55%	5.48%	0.66	6.30%	8.28%
Coca-Cola	Óáfengir drykkir	0.69	6.45%	8.52%	0.62	6.10%	7.96%
AT&T	Fjarskipti	0.74	6.70%	8.92%	0.74	6.70%	8.92%
Kraft Heinz	Matvælaframleiðsla	0.82	7.10%	9.56%	1.14	8.70%	12.12%
Microsoft	Hugbúnaður	1.19	8.95%	12.52%	0.79	6.95%	9.32%
Goodyear Tire and Rubber	Hjólbarðar	1.24	9.20%	12.92%	2.26	14.30%	21.08%
American Airlines	Farþegaflugfélög	1.34	9.70%	13.72%	1.93	12.65%	18.44%
KB Homes	Íbúðabyggingar	1.42	10.10%	14.36%	1.83	12.15%	17.64%

Munurinn getur verið verulegur. Beta-stuðull Goodyear Tire and Rubber er 1.24 samkvæmt MarketWatch og gefur 9.20% til 12.92% kostnað eigin fjár. Yahoo! Finance birtir stuðulinn 2.26, sem gefur 14.30% til 21.08%. Skynsamlegar forsendur leiða því til heildarbils frá 9.20% upp í 21.08%.

Ákvörðun byggð á 9% kostnaði eigin fjár getur orðið allt önnur en ákvörðun byggð á 21%. Fjármálastjóri þarf því að skilja bæði rekstur fyrirtækisins og uppruna gagnanna. Ekki nægir að þekkja beta-gildin 1.24 og 2.26; skýra þarf hvers vegna þau eru ólík og meta hvaða forsendur samræmast best framtíðarhorfum fyrirtækis og efnahagsumhverfis.

Þrátt fyrir óvissuna má draga fram almenn viðmið. Meðalfyrirtæki hefur beta-stuðul 1 og kostnað eigin fjár á bilinu 8% til 11% þegar áhættulausir vextir eru 3% og markaðsáhættuálag 5% til 8%. Beta undir 1 gefur kostnað undir þessu bili en beta yfir 1 kostnað yfir því.

Atvinnugrein hefur mikil áhrif á beta-stuðul. Eftirspurn eftir matvælum breytist tiltölulega lítið milli samdráttar og þenslu, svo matvöruverslanir og matvælaframleiðendur hafa gjarnan beta undir 1. Kroger, Coca-Cola og Kraft Heinz eru því líkleg til að hafa lága beta-stuðla og kostnað eigin fjár undir 8% til 11% viðmiðunarbilinu.

Sala í sveiflukenndari atvinnugreinum eykst í þenslu en dregst saman þegar heimili skera niður valkvæð útgjöld. Flugferðir og íbúðakaup eru dæmi um slíka eftirspurn. American Airlines og KB Homes hafa því hærri beta-stuðla og kostnað eigin fjár yfir 8% til 11% bilinu. Hærri ávöxtunarkrafa bætir fjárfestum upp áhættusamara sjóðstreymi.

Fastvaxtarlíkan arðgreiðslna er einnig háð takmörkunum. Það á aðeins við um fyrirtæki sem greiða arð og gerir ráð fyrir föstum framtíðarvexti arðgreiðslna. Sé sú forsenda óraunhæf eða vaxtarspáin röng verður mat á kostnaði eigin fjár einnig rangt.

Ólíkar forsendur CAPM og fastvaxtarlíkans arðgreiðslna skýra hvers vegna niðurstöðurnar eru ekki þær sömu. Fjármálastjóri þarf að meta forsendur beggja aðferða og velja þá sem hæfir fyrirtækinu betur.

Nettóskuld

Margir sérfræðingar nota nettóskuld í stað heildarskulda við útreikning WACC-vægis. Nettóskuld er sá hluti skulda sem stæði eftir ef allar lausafjáreignir væru notaðar til niðurgreiðslu. Hún jafngildir skammtíma- og langtímaskuldum að frádregnu handbæru fé og ígildi þess. Til ígilda handbærs fjár teljast auðseljanlegir veltufjármunir, svo sem ríkisvíxlar, viðskiptabréf og markaðsverðbréf.

Árið 2020 nam heildarskuld Apple $112.436 milljörðum en handbært fé og ígildi þess $38.016 milljörðum. Nettóskuldin var því $74.420 milljarðar, sem er sú skuld sem hefði staðið eftir ef allt handbært fé og ígildi þess hefði verið notað til niðurgreiðslu. 2

Líta má á handbært fé og ígildi þess sem neikvæðar skuldir. Leiðréttingin hefur lítil áhrif hjá fyrirtækjum með lítið lausafé en getur breytt WACC-mati verulega þegar sjóðsforði er mikill.

Neðanmálsgreinar

2„Historical Data.“ Apple Inc. (AAPL). Yahoo! Finance, sótt 29. október 2021. https://finance.yahoo.com/quote/AAPL/history/