Samantekt kafla

Samantekt kafla

7.1Frávik og félagslegt taumhald

Frávik felast í broti gegn viðmiðum. Það hvort hegðun telst frávik ræðst af samhengi, þeim aðstæðum sem hún á sér stað í og viðbrögðum annarra. Samfélög leitast við að halda aftur af frávikum með viðurlögum sem viðhalda félagslegu taumhaldi. Frávik eru því afstæð og afstaða til þeirra getur breyst hratt og óvænt.

7.2Fræðileg sjónarhorn á frávik og afbrot

Þrír helstu kenningarrammar félagsfræðinnar skýra orsakir frávika og afbrota á ólíkan hátt. Virknihyggjufólk telur frávik samfélaginu nauðsynleg, því þau styrkja viðmið með því að minna á afleiðingar viðmiðabrota. Slík brot geta jafnframt vakið athygli á óréttlæti í samfélagsgerðinni. Samkvæmt átakakenningum eiga afbrot rætur í ójöfnu kerfi sem tryggir valdamiklum hópum yfirburðastöðu en heldur valdalitlum hópum niðri. Táknræn samskiptahyggja beinir sjónum að því hvernig stimplar tengdir frávikum verða til í félagslegum samskiptum. Fólk lærir afbrot og frávik af umhverfi sínu, og viðbrögð annarra geta ýmist ýtt undir slíka hegðun eða dregið úr henni.

7.3Afbrot og lög

Afbrot eru skilgreind í lögum og refsivörslukerfið sér um að framfylgja þeim. Í Bandaríkjunum skiptist refsivarslan í þrjár meginstoðir: lögreglu, dómstóla og fullnustukerfi refsinga. Bæði afbrotatíðni og tíðni fangelsunar jukust lengst af á 20. öld en hafa farið lækkandi á síðari árum. Ójöfn framkvæmd löggæslu er þó enn skaðlegur veruleiki í bandarískum samfélögum og unnið er að úrbótum.