Samantekt kafla

Samantekt kafla

18.1Efnahagskerfi

Hagkerfi er félagsleg stofnun sem samfélag notar til að stýra auðlindum sínum, svo sem vöru og þjónustu. Með landbúnaðarbyltingunni urðu til fyrstu hagkerfin, sem byggðust á vöruskiptum. Vélvæðing framleiðslunnar hratt iðnbyltingunni af stað og lagði grunninn að tveimur helstu efnahagskerfum nútímans, kapítalisma og sósíalisma. Í kapítalisma nýta einkaeigendur eigið fé og fé annarra til að framleiða vöru og þjónustu til sölu á opnum markaði. Framboð, eftirspurn og samkeppni ráða verði og launum. Í sósíalisma eru framleiðslutækin í sameign og stjórnvöld stýra hagkerfinu miðlægt. Í hagkerfum margra ríkja má finna þætti úr báðum kerfum. Samleitnikenning skýrir tengslin milli þróunarstigs ríkis og breytinga á efnahagsgerð þess.

18.2Hnattvæðing og hagkerfið

Hnattvæðing felur í sér að alþjóðaviðskipti tengi saman stjórnvöld, menningarheima og fjármálamarkaði þannig að til verði einn heimsmarkaður. Henni fylgja bæði kostir og gallar. Þau ríki verða oft verst úti sem byggja efnahag sinn á vinnslu náttúruauðlinda. Margir gagnrýnendur óttast að hnattvæðing færi fjölþjóðafyrirtækjum of mikil völd og að þessir öflugu efnahagsaðilar hafi áhrif á stjórnmálaákvarðanir.

18.3Atvinnulíf í Bandaríkjunum

Bandaríski vinnumarkaðurinn á í orði að vera verðleikaræði þar sem félagsleg staða ræðst af árangri hvers og eins. Þróun í efnahagslífinu, svo sem útvistun og sjálfvirknivæðing, hefur aukið skautun á vinnumarkaði: flest atvinnutækifæri eru annaðhvort láglaunuð verkamannastörf á neðri þrepum eða vel launuð störf á efri þrepum sem krefjast sérhæfðrar hugrænnar færni. Þátttaka kvenna á vinnumarkaði hefur aukist en fullt jafnrétti kynjanna hefur enn ekki náðst. Innflytjendur gegna mikilvægu hlutverki á bandarískum vinnumarkaði. Breytingar í efnahagslífinu hafa leitt til þess að fleiri búa við fátækt þrátt fyrir að vera í vinnu. Fjárhagsaðstoð, bandaríska almannatryggingakerfið og önnur félagsleg úrræði eiga að verja fólk gegn verstu afleiðingum fátæktar.