11 An Introduction to Sociology
Key Terms
Lykilhugtök
- and-raunhyggja
- afstaða sem telur að félagsvísindafólk eigi að nálgast félagsleg ferli, menningarleg viðmið og samfélagsgildi út frá huglægum skilningi
- átakakenning
- kenning sem lítur á samfélagið sem vettvang samkeppni um takmarkaðar auðlindir
- mótunarhyggja
- framhald táknrænnar samskiptahyggju sem gengur út frá því að veruleikinn taki á sig þá mynd sem fólk mótar í huga sér
- menning
- sameiginlegir starfshættir, gildi og viðhorf hóps
- leiksviðsgreining
- aðferð þar sem félagsfræðingar líkja samfélaginu og félagslegum samskiptum við leiksýningu
- kvikt jafnvægi
- stöðugt ástand þar sem allir þættir heilbrigðs samfélags vinna saman og sinna hlutverkum sínum
- skaðvirkni
- félagsleg mynstur sem hafa óæskilegar afleiðingar og raska starfsemi samfélagsins
- tengslamynstur (figuration)
- greining sem beinist samtímis að hegðun einstaklings og samfélaginu sem mótar hana
- virkni
- það hlutverk sem endurtekin athöfn gegnir í félagslífinu í heild og framlag hennar til samfellu félagsgerðar
- virknihyggja
- fræðileg nálgun sem lítur á samfélagið sem kerfi samtengdra þátta sem saman sinna líffræðilegum og félagslegum þörfum þeirra sem mynda það
- hinn alhæfði annar
- skipulögð og alhæfð afstaða félagslegs hóps
- heildarkenningar
- kenningar sem leitast við að skýra víðtæk tengsl og svara grundvallarspurningum, svo sem hvers vegna samfélög myndast og breytast
- tilgáta
- fullyrðing sem unnt er að prófa
- dulin virkni
- afleiðingar félagslegs ferlis sem hvorki er gert ráð fyrir né stefnt að
- makróstig
- víðtækt sjónarhorn á hlutverk félagsgerða í samfélaginu
- yfirlýst virkni
- afleiðingar félagslegs ferlis sem stefnt er að eða gert er ráð fyrir
- kenningar á míkróstigi
- kenningar sem rannsaka afmörkuð tengsl milli einstaklinga eða fámennra hópa
- kenningarrammar
- heimspekilegir og fræðilegir rammar sem fræðigrein notar til að móta kenningar, alhæfingar og tilraunir sem eiga að styðja þær
- raunhyggja (pósitívismi)
- vísindaleg rannsókn á félagslegum mynstrum
- eigindleg félagsfræði
- félagsfræðileg rannsókn sem byggir á gögnum úr djúpviðtölum, rýnihópum eða greiningu efnisheimilda
- megindleg félagsfræði
- félagsfræðileg rannsókn sem beitir tölfræðilegum aðferðum, svo sem könnunum með mörgum þátttakendum
- hlutgerving
- sú villa að líta á óhlutbundið hugtak eins og það hefði sjálfstæða, efnislega tilvist
- mikilvægir nákomnir einstaklingar
- tiltekið fólk sem hefur mótandi áhrif á líf einstaklings
- félagslegar staðreyndir
- lög, siðferði, gildi, trúarskoðanir, siðir, tíska, helgisiðir og aðrar menningarreglur sem stýra félagslífinu
- félagslegar stofnanir
- viðtekin mynstur viðhorfa og hegðunar sem miða að því að mæta félagslegum þörfum
- félagsleg samstaða
- félagsleg tengsl sem binda fólk saman í hóp, svo sem skyldleiki, sameiginleg búseta og trúarbrögð
- samfélag
- hópur fólks sem býr á afmörkuðu landsvæði, á innbyrðis samskipti og hefur sameiginlega menningu
- félagsfræðileg innsýn
- hæfni til að skilja hvernig eigin fortíð tengist fortíð annarra, sögunni í heild og félagsgerð samfélagsins
- félagsfræði
- kerfisbundin rannsókn á samfélagi og félagslegum samskiptum
- táknræn samskiptahyggja
- fræðilegt sjónarhorn sem beinir sjónum að tengslum einstaklinga innan samfélags og samskiptum þeirra með tungumáli og táknum
- kenning
- rökstudd tillaga að skýringu á félagslegum samskiptum eða samfélagi
- djúpur skilningur (þ. Verstehen)
- þýskt orð sem merkir að skilja eitthvað til hlítar