3737 Innkirtlakerfið
Lykilhugtök
- akrómegalía
- ástand sem stafar af offramleiðslu vaxtarhormóns (GH) hjá fullorðnum
- Addison-sjúkdómur
- röskun sem stafar af vanseytingu barkstera
- adenýlýlsýklasi
- ensím sem hvatar umbreytingu ATP í hringtengt AMP
- nýrnahettubörkur
- ytri hluti nýrnahettna sem framleiðir barkstera
- nýrnahetta
- innkirtill sem tengist nýrum
- nýrnahettumergur
- innri hluti nýrnahettna sem framleiðir adrenalín og noradrenalín
- nýrnahettubarkarörvandi hormón (ACTH)
- hormón frá framhluta heiladinguls sem örvar nýrnahettubörk til að losa barkstera í langvarandi streituviðbragði
- aldósterón
- sterahormón sem myndast í nýrnahettuberki og örvar endurupptöku Na⁺ úr utanfrumuvökva og seytingu K⁺
- alfa-fruma
- innkirtlafruma í briseyjum sem framleiðir hormónið glúkagon
- amínósýruafleitt hormón
- hormón sem er afleitt af amínósýrum
- andrógen
- karlkynshormón, til dæmis testósterón
- framhluti heiladinguls
- hluti heiladinguls sem framleiðir sex hormón; kallast einnig kirtildingull
- þvagtemprandi hormón (ADH)
- hormón sem myndast í undirstúku og losnar frá afturhluta heiladinguls; eykur endurupptöku vatns í nýrum
- gáttanatríumræsipeptíð (ANP)
- hormón sem hjartað framleiðir til að minnka blóðrúmmál, blóðþrýsting og Na⁺ styrk
- beta-fruma
- innkirtlafruma í briseyjum sem framleiðir hormónið insúlín
- kalsítónín
- hormón sem hjáblöðrufrumur skjaldkirtils framleiða; lækkar Ca²⁺ styrk í blóði og stuðlar að beinvexti
- kvoða
- vökvi í skjaldkirtli sem inniheldur glýkópróteinið þýróglóbúlín
- barksteri
- hormón sem losnar frá nýrnahettuberki sem svar við langvarandi streitu
- kortisól
- sykursteri sem myndast sem svar við streitu
- Cushing-sjúkdómur
- röskun sem stafar af ofseytingu sykurstera
- flóðmiga (diabetes insipidus)
- röskun sem stafar af vanframleiðslu ADH
- sykursýki
- röskun sem stafar af lítilli insúlínvirkni
- sykursýkisáhrif
- áhrif vaxtarhormóns sem valda því að blóðsykur hækkar líkt og í sykursýki
- niðurstjórnun
- fækkun hormónaviðtaka sem svar við auknum hormónastyrk
- innkirtill
- kirtill sem seytir hormónum út í nærliggjandi millifrumuvökva; hormónin dreifast síðan út í blóð og berast til ýmissa líffæra og vefja líkamans
- adrenalín
- hormón sem losnar frá nýrnahettumerg sem svar við skammvinnri streitu
- rauðkornavaki (EPO)
- hormón sem nýrun framleiða til að örva myndun rauðra blóðkorna í beinmerg
- estrógen
- hópur sterahormóna, þar á meðal estradíól og fleiri, sem eggjastokkar framleiða; þau kalla fram ýmis kyneinkenni og stjórna þroska eggfrumna
- fyrsta stigs boðberi
- hormón sem binst hormónaviðtaka á frumuhimnu og kemur af stað boðflutningsferli
- eggbússtýrihormón (FSH)
- hormón frá framhluta heiladinguls sem örvar myndun kynfrumna
- G-prótein
- himnuprótein sem hormón sem fyrsta stigs boðberi virkjar og sem virkjar myndun hringtengds AMP
- risavöxtur
- ástand sem stafar af offramleiðslu vaxtarhormóns (GH) hjá börnum
- glúkagon
- hormón sem alfa-frumur briss framleiða sem svar við lágum blóðsykri; hækkar blóðsykur
- sykursteri
- barksteri sem hefur áhrif á efnaskipti glúkósa
- glúkósanýmyndun
- myndun glúkósa úr amínósýrum
- glúkósasparandi áhrif
- áhrif vaxtarhormóns sem valda því að vefir nota fitusýrur í stað glúkósa sem orkugjafa
- glýkógenrof
- niðurbrot glýkógens í glúkósa
- skjaldkirtilsstækkun
- stækkun skjaldkirtils sem stafar af of litlu joði í fæðu
- gónadótrópín
- hormón sem stjórnar kynkirtlum, þar á meðal FSH og LH
- vaxtarhormón (GH)
- hormón frá framhluta heiladinguls sem stuðlar að próteinmyndun og líkamsvexti
- vaxtarhormónshamlandi hormón (GHIH)
- hormón frá undirstúku sem hamlar framleiðslu vaxtarhormóns; kallast einnig sómatóstatín
- vaxtarhormónsleysihormón (GHRH)
- hormón frá undirstúku sem hrindir af stað losun vaxtarhormóns
- hormónaáreiti
- losun hormóns sem svar við öðru hormóni
- hormónaviðtaki
- frumuprótein sem binst hormóni
- vessaáreiti
- stjórnun hormónalosunar sem svar við breytingum í utanfrumuvökva, til dæmis blóði, eða breytingum á jónastyrk í blóði
- blóðsykurshækkun
- hár blóðsykur
- ofstarfsemi skjaldkirtils
- ofvirkni skjaldkirtils
- blóðsykursfall
- lágur blóðsykur
- portæðakerfi heiladinguls
- æðakerfi sem flytur hormón frá undirstúku til framhluta heiladinguls
- vanstarfsemi skjaldkirtils
- vanvirkni skjaldkirtils
- insúlín
- hormón sem beta-frumur briss framleiða sem svar við háum blóðsykri; lækkar blóðsykur
- insúlínlíkur vaxtarþáttur (IGF)
- vaxtarhvetjandi prótein sem lifrin framleiðir
- innanfrumuhormónaviðtaki
- hormónaviðtaki í umfrymi eða kjarna frumu
- Langerhanseyjar (briseyjar)
- innkirtlafrumur briss
- eiði
- vefjamassi sem tengir tvö blöð skjaldkirtilsins
- leptín
- hormón sem fituvefur framleiðir; stuðlar að mettutilfinningu og dregur úr hungri
- lípíðafleitt hormón
- hormón sem er að mestu afleitt af kólesteróli
- saltsteri
- barksteri sem hefur áhrif á jóna- og vatnsjafnvægi
- taugaáreiti
- örvun innkirtla af völdum taugakerfisins
- noradrenalín
- hormón sem losnar frá nýrnahettumerg sem svar við skammvinnri streitu
- osmónemi
- viðtaki í undirstúku sem vaktar styrk rafvaka í blóði
- oxýtósín
- hormón sem losnar frá afturhluta heiladinguls og örvar legsamdrætti við fæðingu og mjólkurlosun í mjólkurkirtlum
- bris
- líffæri milli maga og smáþarma sem inniheldur útkirtils- og innkirtlafrumur
- hjáblaðrufruma
- skjaldkirtilsfruma sem framleiðir hormónið kalsítónín
- kalkkirtill
- kirtill á yfirborði skjaldkirtils sem framleiðir kalkkirtlahormón
- kalkkirtlahormón (PTH)
- hormón sem kalkkirtlar framleiða sem svar við lágum Ca²⁺ styrk í blóði; hækkar Ca²⁺ styrk í blóði
- peptíðhormón
- hormón sem er gert úr fjölpeptíðkeðju
- fosfódíesterasi (PDE)
- ensím sem óvirkjar cAMP og stöðvar þannig hormónavirkni
- heiladingulsdvergvöxtur
- ástand sem stafar af vanframleiðslu vaxtarhormóns (GH) hjá börnum
- heiladingull
- innkirtill við botn heilans sem er gerður úr framhluta og afturhluta; kallast einnig hypophysis
- heiladingulsstilkur
- stilkur, einnig kallaður trekt, sem tengir heiladingulinn við undirstúkuna
- hormónaviðtaki á frumuhimnu
- hormónaviðtaki á yfirborði frumuhimnu
- afturhluti heiladinguls
- framlenging heilans sem losar hormón sem mynduð eru í undirstúku; ásamt trektinni kallast hann einnig taugadingull
- prólaktín (PRL)
- hormón frá framhluta heiladinguls sem örvar mjólkurframleiðslu
- prólaktínhamlandi hormón
- hormón frá undirstúku sem hamlar losun prólaktíns
- prólaktínleysihormón
- hormón frá undirstúku sem örvar losun prólaktíns
- renín
- ensím sem gauklaskjóðubúnaður nýrna framleiðir og sem hvarfast við angíótensínógen og veldur losun aldósteróns
- hóstarkirtill
- kirtill bak við bringubein sem framleiðir týmósín, hormón sem stuðla að þroska ónæmiskerfisins
- þýróglóbúlín
- glýkóprótein í skjaldkirtli sem breytist í skjaldkirtilshormón
- skjaldkirtill
- innkirtill í hálsi sem framleiðir skjaldkirtilshormónin þýroxín og tríjoðþýrónín
- skjaldkirtilsstýrihormón (TSH)
- hormón frá framhluta heiladinguls sem stjórnar losun T₃ og T₄ frá skjaldkirtli
- þýroxín (tetrajóðþýrónín, T₄)
- skjaldkirtilshormón sem inniheldur fjögur joðatóm og stjórnar grunnefnaskiptahraða
- tríjoðþýrónín (T₃)
- skjaldkirtilshormón sem inniheldur þrjú joðatóm og stjórnar grunnefnaskiptahraða
- uppstjórnun
- fjölgun hormónaviðtaka sem svar við auknum hormónastyrk