5.6.2 Að túlka neikvæða veldisvísa í veldisvexti
5.6.2 • Að túlka neikvæða veldisvísa í veldisvexti
Verkefni
Sjávarlíffræðingur áætlar að kóralbygging hafi rúmmálið 1.200 rúmsentimetrar og að rúmmálið tvöfaldist á hverju ári.

Æfing
1. Ritaðu jöfnu á forminu sem táknar sambandið, þar sem er tími í árum frá því að kórallinn var mældur og er rúmmál kóralsins í rúmsentimetrum. Þú þarft að finna tölurnar og í þessum aðstæðum.
Lausn
Berðu saman svarið þitt:
2. Finndu rúmmál kóralsins þegar er 5, 1, 0, -1 og -2. Athugaðu að t = -1 táknar eitt ár áður en sjávarlíffræðingurinn gerði upphaflega matið.
| Tími (ár) | 5 | 1 | 0 | -1 | -2 |
| Rúmmál kórals (rúmsentimetrar) | a. ____ | b. ____ | c. ____ | d. ____ | e. ____ |
a. Skráðu rúmmál kóralsins þegar .
Lausn
38.400 rúmsentimetrar
b. Skráðu rúmmál kóralsins þegar .
Lausn
2.400 rúmsentimetrar
c. Skráðu rúmmál kóralsins þegar .
Lausn
1.200 rúmsentimetrar
d. Skráðu rúmmál kóralsins þegar t = -1.
Lausn
600 rúmsentimetrar
e. Skráðu rúmmál kóralsins þegar t = -2.
Lausn
300 rúmsentimetrar
3. Hvað þýðir t = -2 í þessum aðstæðum?
Lausn
Berðu saman svarið þitt:
Það táknar tímann tveimur árum áður en vísindamaðurinn áætlaði rúmmálið 1.200 rúmsentimetra.
4. Á tilteknu ári er rúmmál kóralsins 37,5 rúmsentimetrar. Hvaða ár er þetta? Sýndu rökstuðning þinn.
Lausn
Berðu saman svarið þitt:
t = -5, eða 5 árum áður en vísindamaðurinn áætlaði rúmmálið 1.200 rúmsentimetra.
Viðbótarefni
Að túlka neikvæða veldisvísa í veldisvexti
Skoðum verkefni með jöfnu fyrir veldisvöxt og neikvæða veldisvísa.
Skógareldur hefur logað í nokkra daga. Brunnið svæði, í ekrum, er gefið með jöfnunni , þar sem er fjöldi daga frá því að svæðið var fyrst mælt.
1. Fyllum út töfluna.
| d, dagar frá fyrstu mælingu | y, brunnið svæði í ekrum |
|---|---|
| 0 | 4.800 |
| -1 | 2.400 |
| -2 | 1.200 |
| -3 | 600 |
| -5 | 150 |
Til að ákvarða gildi þegar er gefið skaltu fylgja þessum skrefum:
Dæmi 1
Ákvarðaðu gildi þegar d = -2.
Skref 1 - Settu gefna gildið inn fyrir í stæðuna.
Skref 2 - Reiknaðu veldið. Neikvæður veldisvísir segir hversu oft á að margfalda með andhverfu veldisstofnsins.
Skref 3 - Reiknaðu það sem eftir er af stæðunni til að ákvarða .
Dæmi 2
Ákvarðaðu gildi þegar d = -3.
Skref 1 - Settu gefna gildið inn fyrir í stæðuna.
Skref 2 - Reiknaðu veldið. Neikvæður veldisvísir segir hversu oft á að margfalda með andhverfu veldisstofnsins.
Skref 3 - Reiknaðu það sem eftir er af stæðunni til að ákvarða .
Dæmi 3
Ákvarðaðu gildi þegar d = -5.
Skref 1 - Settu gefna gildið inn fyrir í stæðuna.
Skref 2 - Reiknaðu veldið. Neikvæður veldisvísir segir hversu oft á að margfalda með andhverfu veldisstofnsins.
Skref 3 - Reiknaðu það sem eftir er af stæðunni til að ákvarða .
Dæmi 4
Hvað segir gildi um brunna svæðið þegar d = -1?
Gildið á þegar d = -1 segir að 2.400 ekrur höfðu brunnið einum degi áður en fyrsta mælingin var tekin.
Dæmi 5
Hversu stórt svæði hafði eldurinn brennt viku áður en hann mældist 4.800 ekrur? Útskýrðu rökstuðning þinn.
Þar sem 7 dagar eru í viku þurfum við að ákvarða gildi þegar d = -7.
Skref 1 - Settu gefna gildið inn fyrir í stæðuna.
Skref 2 - Reiknaðu veldið. Neikvæður veldisvísir segir hversu oft á að margfalda með andhverfu veldisstofnsins.
Skref 3 - Reiknaðu það sem eftir er af stæðunni til að ákvarða .
ekrur höfðu brunnið viku áður en eldurinn mældist 4.800 ekrur. Gildið fæst með því að setja -7 inn fyrir , því -7 táknar 7 daga fyrir fyrstu mælinguna.