Skrá inn til að leggja til breytingu

4040 Blóðrásarkerfið

Lykilhugtök

Lykilhugtök

hjartaöng: verkur sem stafar af skertu blóðflæði um kransslagæðar vegna uppsöfnunar fituskellna og súrefnisskorts í hjartavöðva

ósæð: meginæð líkamans sem flytur blóð frá hjartanu

slagæðlingur: lítil æð sem tengir slagæð við háræðanet

slagæð: blóðæð sem flytur blóð frá hjartanu

æðakölkun: uppsöfnun fituskellna í slagæðum, þar á meðal kransslagæðum hjartans

gáttaslegilsloka: einstefnuloka úr bandvef milli gáttar og slegils; hægra megin kallast hún þríblöðkuloka

hjartagátt / gátt: hólf hjartans sem tekur við blóði úr bláæðum og sendir það til slegla

tvíblöðkuloka / míturloka: einstefnuloka milli vinstri gáttar og vinstri slegils; vinstri gáttaslegilsloka

blóðþrýstingur (BP): þrýstingur blóðs á æðaveggi sem hjálpar til við að knýja blóð um líkamann

háræð: minnsta blóðæðin; þar komast einstök rauð blóðkorn í gegn og þar fara fram skipti á súrefni, næringarefnum og úrgangsefnum

háræðanet: fjöldi háræða sem greinast um tiltekið líffæri eða tiltekinn vef

hjartahringur: endurtekin fylling og tæming hjartans sem rafboð samhæfa með samdrætti og slökun hjartavöðva

hjartaútfall: rúmmál blóðs sem hjartað dælir á einni mínútu; hjartsláttartíðni margfölduð með slagmagni

hjartavöðvafruma: sérhæfð hjartavöðvafruma sem er þverrákótt en dregst saman ósjálfrátt eins og sléttur vöðvi

lokað blóðrásarkerfi: kerfi þar sem blóð er aðskilið frá millifrumuvökva og helst inni í blóðæðum

kransslagæð / kransæð: æð sem sér hjartavöðva fyrir blóði

kransbláæð: æð sem flytur blóð frá hjartavef aftur til hólfa hjartans

hlébil: slökunarfasi hjartahringsins þegar hjartað er slakt og sleglar fyllast af blóði

tvöföld blóðrás: blóðflæði um tvær hringrásir: lungnahringrás um lungun og meginhringrás um líffæri og líkama

hjartalínurit (ECG): skráning á rafboðum hjartavöðvans

hjartaþel: innsta vefjalag hjartans

hjartaþekja: ysta vefjalag hjartaveggjarins

tálknahringrás: blóðrás hjá dýrum með tálkn; blóð flæðir um tálknin og súrefnisbindst þar

blóðhol: hol sem blóði eða hemolymfu er dælt í í opnu blóðrásarkerfi

hemolymfa: blanda blóðs og millifrumuvökva sem finnst í skordýrum, öðrum liðdýrum og flestum lindýrum

neðri holæð: holæð sem flytur blóð frá neðri líffærum og fótleggjum til hægri gáttar

millifrumuvökvi: vökvi milli frumna

eitill: sérhæft líffæri með mörgum átfrumum sem hreinsa sogæðavökva áður en hann fer aftur til hjartans

hjartadrep: algjör stífla í kransslagæðum og dauði hjartavöðvavefs; kallast einnig hjartaáfall

hjartavöðvi: vöðvalag hjartans sem myndar miðlag og stærstan hluta hjartaveggjarins

opið blóðrásarkerfi: kerfi þar sem blóð blandast millifrumuvökva og umlykur líffæri beint

ostium / ostia: op milli æða eða inn í æðar sem leyfa hemolymfu að hreyfast um líkama dýra með opin blóðrásarkerfi

gollurshús: himnuhjúpur sem umlykur og verndar hjartað

útlægt viðnám: viðnám slagæða og annarra æða gegn blóðflæði sem þrýstingur frá dælingu hjartans knýr áfram

blóðvökvi: vökvahluti blóðs sem er eftir þegar frumur hafa verið fjarlægðar

blóðflaga: lítið frumubrot sem safnast við sár, verkar með storkuþáttum og myndar tappa til að koma í veg fyrir blóðtap

forháræðahringvöðvi: lítill hringvöðvi sem stjórnar blóðflæði inn í háræðanet

lungna- og húðhringrás: blóðrás hjá froskdýrum þar sem blóð fer til lungna og rakrar húðar fyrir loftskipti

lungnahringrás: blóðflæði frá hjarta um lungun, þar sem blóð súrefnisbindst, og síðan aftur til hjartans

rautt blóðkorn / rauðkorn: lítil 7-8 µm tvíhvolf fruma án hvatbera og, hjá spendýrum, án kjarna; full af blóðrauða og flytur súrefni um líkamann

hálfmánaloka: bandvefsloka milli slegils og útflæðisæðar hjartans, til dæmis ósæðarloka eða lungnaslagæðarloka

sermi: blóðvökvi án storkuþátta

sínushnútur / SA-hnútur: innri gangráður hjartans, staðsettur nálægt vegg hægri gáttar

slagmagn: rúmmál blóðs sem dælt er í ósæð við hvern samdrátt vinstri slegils

efri holæð: holæð sem flytur blóð frá hálsbláæðum heilans og bláæðum handleggja til hægri gáttar

meginhringrás: blóðflæði frá hjarta til heila, lifrar, nýrna, maga, annarra líffæra, útlima og vöðva líkamans og síðan aftur til hjartans

slagbil: samdráttarfasi hjartahringsins þegar sleglar dæla blóði út í slagæðar

þríblöðkuloka: einstefnuloka úr bandvef milli hægri gáttar og hægri slegils; hægri gáttaslegilsloka

einstefnublóðrás: blóðflæði í einni hringrás; gerist hjá fiskum þar sem blóð flæðir um tálkn, síðan um líffæri og líkama, áður en það snýr aftur til hjartans

æðaþrenging: þrenging blóðæðar

æðavíkkun: víkkun blóðæðar

bláæð: blóðæð sem flytur blóð aftur til hjartans

holæð: stór bláæð sem skilar blóði frá efri eða neðri hlutum líkamans til hjartans; sjá efri holæð og neðri holæð

slegill: stórt neðra hólf hjartans sem dælir blóði út í slagæðar

bláæðlingur: blóðæð sem tengir háræðanet við bláæð

hvítfruma / hvítt blóðkorn: stór fruma með kjarna; hvítfrumur eru margar að gerð og verja líkamann gegn veirum og bakteríum og hreinsa dauðar frumur og annan úrgang