4040 Blóðrásarkerfið
Lykilhugtök
- hjartaöng
- verkur sem stafar af skertu blóðflæði um kransslagæðar vegna uppsöfnunar fituskellna og súrefnisskorts í hjartavöðva
- ósæð
- meginæð líkamans sem flytur blóð frá hjartanu
- slagæðlingur
- lítil æð sem tengir slagæð við háræðanet
- slagæð
- blóðæð sem flytur blóð frá hjartanu
- æðakölkun
- uppsöfnun fituskellna í slagæðum, þar á meðal kransslagæðum hjartans
- gáttaslegilsloka
- einstefnuloka úr bandvef milli gáttar og slegils; hægra megin kallast hún þríblöðkuloka
- hjartagátt / gátt
- hólf hjartans sem tekur við blóði úr bláæðum og sendir það til slegla
- tvíblöðkuloka / míturloka
- einstefnuloka milli vinstri gáttar og vinstri slegils; vinstri gáttaslegilsloka
- blóðþrýstingur (BP)
- þrýstingur blóðs á æðaveggi sem hjálpar til við að knýja blóð um líkamann
- háræð
- minnsta blóðæðin; þar komast einstök rauð blóðkorn í gegn og þar fara fram skipti á súrefni, næringarefnum og úrgangsefnum
- háræðanet
- fjöldi háræða sem greinast um tiltekið líffæri eða tiltekinn vef
- hjartahringur
- endurtekin fylling og tæming hjartans sem rafboð samhæfa með samdrætti og slökun hjartavöðva
- hjartaútfall
- rúmmál blóðs sem hjartað dælir á einni mínútu; hjartsláttartíðni margfölduð með slagmagni
- hjartavöðvafruma
- sérhæfð hjartavöðvafruma sem er þverrákótt en dregst saman ósjálfrátt eins og sléttur vöðvi
- lokað blóðrásarkerfi
- kerfi þar sem blóð er aðskilið frá millifrumuvökva og helst inni í blóðæðum
- kransslagæð / kransæð
- æð sem sér hjartavöðva fyrir blóði
- kransbláæð
- æð sem flytur blóð frá hjartavef aftur til hólfa hjartans
- hlébil
- slökunarfasi hjartahringsins þegar hjartað er slakt og sleglar fyllast af blóði
- tvöföld blóðrás
- blóðflæði um tvær hringrásir: lungnahringrás um lungun og meginhringrás um líffæri og líkama
- hjartalínurit (ECG)
- skráning á rafboðum hjartavöðvans
- hjartaþel
- innsta vefjalag hjartans
- hjartaþekja
- ysta vefjalag hjartaveggjarins
- tálknahringrás
- blóðrás hjá dýrum með tálkn; blóð flæðir um tálknin og súrefnisbindst þar
- blóðhol
- hol sem blóði eða hemolymfu er dælt í í opnu blóðrásarkerfi
- hemolymfa
- blanda blóðs og millifrumuvökva sem finnst í skordýrum, öðrum liðdýrum og flestum lindýrum
- neðri holæð
- holæð sem flytur blóð frá neðri líffærum og fótleggjum til hægri gáttar
- millifrumuvökvi
- vökvi milli frumna
- eitill
- sérhæft líffæri með mörgum átfrumum sem hreinsa sogæðavökva áður en hann fer aftur til hjartans
- hjartadrep
- algjör stífla í kransslagæðum og dauði hjartavöðvavefs; kallast einnig hjartaáfall
- hjartavöðvi
- vöðvalag hjartans sem myndar miðlag og stærstan hluta hjartaveggjarins
- opið blóðrásarkerfi
- kerfi þar sem blóð blandast millifrumuvökva og umlykur líffæri beint
- ostium / ostia
- op milli æða eða inn í æðar sem leyfa hemolymfu að hreyfast um líkama dýra með opin blóðrásarkerfi
- gollurshús
- himnuhjúpur sem umlykur og verndar hjartað
- útlægt viðnám
- viðnám slagæða og annarra æða gegn blóðflæði sem þrýstingur frá dælingu hjartans knýr áfram
- blóðvökvi
- vökvahluti blóðs sem er eftir þegar frumur hafa verið fjarlægðar
- blóðflaga
- lítið frumubrot sem safnast við sár, verkar með storkuþáttum og myndar tappa til að koma í veg fyrir blóðtap
- forháræðahringvöðvi
- lítill hringvöðvi sem stjórnar blóðflæði inn í háræðanet
- lungna- og húðhringrás
- blóðrás hjá froskdýrum þar sem blóð fer til lungna og rakrar húðar fyrir loftskipti
- lungnahringrás
- blóðflæði frá hjarta um lungun, þar sem blóð súrefnisbindst, og síðan aftur til hjartans
- rautt blóðkorn / rauðkorn
- lítil 7-8 µm tvíhvolf fruma án hvatbera og, hjá spendýrum, án kjarna; full af blóðrauða og flytur súrefni um líkamann
- hálfmánaloka
- bandvefsloka milli slegils og útflæðisæðar hjartans, til dæmis ósæðarloka eða lungnaslagæðarloka
- sermi
- blóðvökvi án storkuþátta
- sínushnútur / SA-hnútur
- innri gangráður hjartans, staðsettur nálægt vegg hægri gáttar
- slagmagn
- rúmmál blóðs sem dælt er í ósæð við hvern samdrátt vinstri slegils
- efri holæð
- holæð sem flytur blóð frá hálsbláæðum heilans og bláæðum handleggja til hægri gáttar
- meginhringrás
- blóðflæði frá hjarta til heila, lifrar, nýrna, maga, annarra líffæra, útlima og vöðva líkamans og síðan aftur til hjartans
- slagbil
- samdráttarfasi hjartahringsins þegar sleglar dæla blóði út í slagæðar
- þríblöðkuloka
- einstefnuloka úr bandvef milli hægri gáttar og hægri slegils; hægri gáttaslegilsloka
- einstefnublóðrás
- blóðflæði í einni hringrás; gerist hjá fiskum þar sem blóð flæðir um tálkn, síðan um líffæri og líkama, áður en það snýr aftur til hjartans
- æðaþrenging
- þrenging blóðæðar
- æðavíkkun
- víkkun blóðæðar
- bláæð
- blóðæð sem flytur blóð aftur til hjartans
- holæð
- stór bláæð sem skilar blóði frá efri eða neðri hlutum líkamans til hjartans; sjá efri holæð og neðri holæð
- slegill
- stórt neðra hólf hjartans sem dælir blóði út í slagæðar
- bláæðlingur
- blóðæð sem tengir háræðanet við bláæð
- hvítfruma / hvítt blóðkorn
- stór fruma með kjarna; hvítfrumur eru margar að gerð og verja líkamann gegn veirum og bakteríum og hreinsa dauðar frumur og annan úrgang