1212 Taugakerfið og taugavefur

Inngangur

Ljósmyndin sýnir einstakling leika borðfótbolta. Viðkomandi hefur misst báða framhandleggi. Í stað vinstri framhandleggsins er gervilimur sem líkist mannshönd og í stað þess hægri er gripbúnaður sem líkist töng. — **Mynd 12.1.** Eftir því sem skilningur á taugarásum taugakerfisins hefur aukist og vélmennafræði fleygt fram er orðið mögulegt að samþætta tækni við líkamann og endurheimta færni sem tapast hefur við áverka. Mun slík tækni einhvern tíma í framtíðinni gera okkur kleift að efla taugakerfið umfram náttúrulega getu þess? (heimild: U.S. Army/Wikimedia Commons)

Inngangur

Taugakerfið er mjög flókið líffærakerfi. Í bók Peters D. Kramer, Listening to Prozac, er haft eftir lyfjafræðingi: „Ef mannsheilinn væri nógu einfaldur til að við gætum skilið hann værum við sjálf of einföld til að skilja hann“ (1994). Tilvitnunin er frá því um 1990, í upphafi tíunda áratugar síðustu aldar. Á þeim tveimur áratugum sem síðan liðu urðu áfram undraverðar framfarir á sviði taugavísinda. Það er athyglisverð þversögn að taugakerfið kunni að vera svo flókið að kerfið sjálft, það er við, geti aldrei ráðið fram úr því til fulls. Núverandi þekking okkar er þó líklega víðsfjarri þeim mörkum.

Einföld leið til að byrja að skilja gerð taugakerfisins er að hefja skoðunina á stærstu hlutum þess og vinna sig síðan að dýpri skilningi. Í öðrum köflum verður farið yfir smærri atriði taugakerfisins, en yfirlit yfir kerfið í heild hjálpar fyrst til við að skilja hvernig hlutar þess starfa saman. Í þessum kafla er sjónum beint að taugavef, bæði gerð hans og starfsemi. Áður en að því kemur verður þó litið á heildarmynd kerfisins — eða öllu heldur nokkrar heildarmyndir.