Námsráð

Námsráð

Námsráð

Nám og próftaka

Námsferlið

Spurningar til umhugsunar:

• Hver eru skrefin í því að læra eitthvað nýtt?
• Hvaða áhrif hefur nám á heilann?

Hefur þú einhvern tímann hugsað út í hvernig við lærum eitthvað nýtt? Hugsaðu til baka um færni sem þú hefur tileinkað þér. Byrjaðir þú með áhuga á viðfangsefninu eða færninni? Byrjaðir þú svo að æfa færnina eða dýpka skilning þinn á viðfangsefninu? Þú gætir hafa fengið endurgjöf þegar þú notaðir færnina eða deilt þekkingu þinni og síðan unnið áfram að því að bæta færnina eða skilninginn.

Ef þú tókst þátt í því ferli, gerðir þú það sem Rita Smilkstein (2011) kallar „Hið náttúrulega námsferli“ (e. The Natural Learning Process). 1 Hér eru skrefin sem hún segir að við förum í gegnum í hvert sinn sem við lærum:

1. hvatning;
2. byrjendaæfing;
3. framhaldsæfing sem byggir grunn fyrir stjórn, sköpunargáfu, gagnrýna hugsun og óhlutbundna hugsun;
4. leikni;
5. fínpússun; og
6. full tök á efninu

Önnur leið til að líta á nám er út frá líffræðilegu sjónarhorni.

Þegar við förum í gegnum námsferlið sem lýst er hér að ofan breytist heilinn í raun. Þetta kallast mótanleiki heilans (e. neuroplasticity): hæfni heilans til að mynda eða endurskipuleggja taugatengingar sem svar við námi. Þetta þýðir að heilinn breytist þegar þú lærir eitthvað nýtt, sérstaklega ef þú æfir þig og tekst ekki að gera það rétt í fyrstu tilraun. Þegar þú verður betri í færni, til dæmis að kasta skrúfbolta eða leysa fyrir X, endurskipuleggur heilinn sig þannig að þú getir unnið þessi verkefni hraðar.

Flokkunarkerfi Blooms

Flokkunarkerfi Blooms er stigskiptur rammi sem notaður er til að flokka námsmarkmið og vitsmunalega færni í sex þrep eftir flækjustigi.

Fyrsta og lægsta þrepið er „að muna“. Á þessu þrepi reynir þú að rifja upp upplýsingar, svo sem skilgreiningar hugtaka eða skref í ferli. Þú þarft ekki endilega að skilja hugtökin á þessu stigi; það kemur næst. Til dæmis gætir þú lagt skrefin til að leysa annars stigs jöfnu á minnið í réttri röð, en það þýðir ekki að þú skiljir í raun ferlin sem þar liggja að baki eða áhrif hvers skrefs.

Annað þrepið er „að skilja“. Á þessu stigi getur þú útskýrt eða lýst hugtaki með eigin orðum. Yfirleitt bendir það til grunnskilnings ef þú getur endurorðað hugtak, hugmynd eða ferli með eigin orðum. Þetta eru enn lægri þrep í flokkunarkerfi Blooms og þau eru nauðsynleg fyrstu skref ef þú vilt færast ofar í kerfinu. Næsta þrep er „að beita“, sem merkir að þú þekkir hugtakið nógu vel til að nota það í nýju samhengi. Í stærðfræðitímum er oft beðið um að þú munir og skiljir skref í formúlu og hvers vegna hún er notuð, en síðan að þú notir formúluna í nýju dæmi.

Þrepin þar sem þú „greinir“ og „metur“ krefjast þess að þú getir skoðað hugtökin ofan í kjölinn og getir til dæmis borið saman hugtak við annað (greina) eða valið besta hugtakið úr hópi annarra (meta). Lokastigið er „að skapa“, sem samkvæmt Bloom er hápunktur náms: Ef þú getur skapað (eða endurskapað) eitthvað nýtt byggt á því sem þú hefur lært, hefur þú sýnt fram á skilning á hugtaki, hugmynd eða færni.

Minni

Spurningar til umhugsunar:

• Hvernig virkar vinnsluminnið nákvæmlega?
• Hvernig virka skammtímaminni og langtímaminni?
• Hvaða hindranir eru í vegi þess að muna?
• Hvenær og hvernig ættir þú að leggja hluti á minnið?
• Í hvaða aðstæðum er best að leggja á minnið og hvað leggur þú á minnið?
• Hvað getur þú gert reglulega til að bæta bæði skammtíma- og langtímaminni þitt?

Minnið er dýrmætur en dularfullur þáttur lífsins. Allir eiga minningar og sumir eru mjög fljótir að rifja hluti upp, sem er gagnleg færni í prófum. Við vitum að hæfnin til að muna virðist minnka með aldrinum. Vísindamenn rannsaka enn hvernig við munum suma hluti en ekki aðra og hvað minni er í raun, en þekking okkar á minninu er enn takmörkuð.

Nelson Cowan er rannsakandi sem vinnur að því að útskýra það sem við vitum um minnið. Grein hans „What Are the Differences between Long-Term, Short-Term, and Working Memory?“ greinir hinar mismunandi tegundir minnis og hvað gerist þegar við rifjum upp hugsanir og hugmyndir. Þegar við munum eitthvað erum við í raun að hugsa heilmikið. 2

Við förum í gegnum þrjú grunnskref þegar við munum hugmyndir eða myndir: við skráum, geymum og endurheimtum upplýsingarnar. Skráning er það hvernig við skynjum upplýsingar fyrst með skynfærunum, til dæmis þegar við finnum lykt af fallegu blómi eða fúlli ruslatunnu. Hvort tveggja setur mark sitt á hugann í gegnum lyktarskynið og líklega líka sjónina. Heilinn skráir, eða merkir, þetta efni í skammtímaminni ef við viljum hugsa um það aftur síðar.

Ef upplýsingarnar eru mikilvægar og við rekumst oft á þær geymir heilinn þær fyrir okkur í langtímaminninu, svo við getum notað þær síðar. Seinna gerir heilinn okkur kleift að rifja upp eða endurheimta myndina, tilfinninguna eða upplýsingarnar svo við getum unnið með þær. Þetta köllum við að muna.

Vinnsluminni er tegund skammtímaminnis sem við notum þegar við erum að vinna að verkefni. Í vinnsluminninu hefur þú aðgang að þeim upplýsingum úr minninu sem hjálpa þér að ljúka verkefninu sem þú ert að vinna að.

Nám og próftaka

Spurningar til umhugsunar:

• Hvernig undirbýrðu þig og umhverfi þitt fyrir árangursríkt nám?
• Hvaða námsaðferðir munu gagnast þér best?
• Hvað eru námsvenjur og námsaðferðir og hvernig geturðu nýtt þær þér til framdráttar?

Undirbúningur fyrir nám

Nám krefst vinnu, en þú getur lært aðferðir sem hjálpa þér að verða árangursríkari námsmaður. Tvær mikilvægar og tengdar aðferðir eru að forðast truflanir eins vel og þú getur og skapa námsumhverfi sem hjálpar þér að einbeita þér.

Að forðast truflanir

• Settu símann þinn úr augsýn – í annað herbergi eða að minnsta kosti á stað þar sem þú sérð hann ekki eða heyrir hann titra eða hringja. Að snúa honum bara á hvolf er ekki nóg.
• Slökktu á sjónvarpinu eða tónlistinni (meira um það í næsta hluta).
• Ef þú ert ekki sérstaklega að vinna með námshópi skaltu læra á eigin spýtur, ef það er hægt, eða að minnsta kosti nógu langt frá öðrum til að heyra ekki samtöl þeirra.

Námsumhverfi

Þú þarft ekki flókna aðstöðu, en ef þú hefur pláss getur verið gagnlegt að hafa nokkra hluti við höndina:

• lítil korktafla eða minnisbók fyrir formúlur sem oft eru notaðar
• hvetjandi tilvitnanir eða myndir af markmiði þínu
• tússla fyrir hugarflug
• límmiðar fyrir áminningar í textum og glósum
• krotpappír fyrir æfingadæmi

Þrjár árangursríkar námsaðferðir

Til eru fleiri en þrjár námsaðferðir, en það getur skipt miklu máli að einbeita sér að þeim árangursríkustu þegar þú þarft að sýna hvað þú kannt, til dæmis á prófum. Hér fyrir neðan er stutt yfirlit yfir þessar þrjár aðferðir.

1. Dreift nám — Þetta snýst um hvenær þú lærir. Ábending: Ekki reyna að troða öllu inn á síðustu stundu; lærðu yfir nokkra daga, helst með hléum á milli. Rannsóknir á minni benda til þess að tími á milli námslota hjálpi þér í raun að gleyma upplýsingunum tímabundið. Það að gleyma, sem hljómar eins og eitthvað sem þú vilt forðast, getur í raun styrkt getu þína til að muna upplýsingar til lengri tíma.
   • Rannsóknir á minni benda til þess að tími á milli námslota hjálpi þér í raun að gleyma upplýsingunum tímabundið. Það að gleyma, sem hljómar eins og eitthvað sem þú vilt forðast, getur í raun styrkt getu þína til að muna upplýsingar til lengri tíma.
2. Fléttun — Þetta snýst um hvað þú lærir. Ábending: Ekki læra aðeins eina tegund efnis, viðfangsefnis, kafla eða einingar í einu; blandaðu efninu frekar saman þegar þú lærir. Fléttun felur í sér að rifja upp efni úr fyrri kafla eða einingu eða skoða mismunandi tegundir dæma eða spurninga. Ávinningurinn er sá að heilinn vinnur með upplýsingarnar í blönduðu samhengi. Það getur stundum leitt til skammtímagleymsku, en getur líka styrkt langtímaminni og nám.
   • Fléttun felur í sér að rifja upp efni úr fyrri kafla eða einingu eða skoða mismunandi tegundir dæma eða spurninga. Ávinningurinn er sá að heilinn vinnur með upplýsingarnar í blönduðu samhengi. Það getur stundum leitt til skammtímagleymsku, en getur líka styrkt langtímaminni og nám.
3. Æfingapróf — Þetta snýst um hvernig þú lærir. Ábending: Ekki láta nægja að endurlesa efnið. Þú þarft að spyrja þig spurninga eða prófa getu þína til að sækja upplýsingarnar úr minninu. Æfingapróf eru árangursrík námsaðferð vegna þess að þau hjálpa þér að æfa þig í að sækja upplýsingar úr minninu, einmitt það sem þú þarft að geta gert í raunverulegu prófi. Ein besta leiðin til að læra eitthvað er að kenna það öðrum. Spurðu vin eða fjölskyldumeðlim hvort þú megir útskýra efnið fyrir honum eða henni. Þú gætir komist að því að þú veist meira um efnið en þú hélt, eða áttað þig fljótt á því að þú þarft að læra meira.
   • Æfingapróf eru árangursrík námsaðferð vegna þess að þau hjálpa þér að æfa þig í að sækja upplýsingar úr minninu, einmitt það sem þú þarft að geta gert í raunverulegu prófi.
   • Ein besta leiðin til að læra eitthvað er að kenna það öðrum. Spurðu vin eða fjölskyldumeðlim hvort þú megir útskýra efnið fyrir honum eða henni. Þú gætir komist að því að þú veist meira um efnið en þú hélt, eða áttað þig fljótt á því að þú þarft að læra meira.

10 skref til að gera þitt besta á prófi