6.3 Virk skilyrðing

6.3 Virk skilyrðing

Fyrri hluti þessa kafla fjallaði um tegund tengslanáms sem kallast viðbragðsskilyrðing. Mundu að í viðbragðsskilyrðingu kallar eitthvað í umhverfinu sjálfkrafa fram viðbragð og rannsakendur þjálfa lífveruna til að bregðast við öðru áreiti. Nú snúum við okkur að annarri tegund tengslanáms, virkri skilyrðingu. Í virkri skilyrðingu læra lífverur að tengja saman hegðun og afleiðingu hennar (Tafla 6.1 ). Þægileg afleiðing gerir það líklegra að hegðunin verði endurtekin í framtíðinni. Til dæmis gerir Spirit, höfrungur í sædýrasafninu National Aquarium í Baltimore, heljarstökk í loftinu þegar þjálfari hennar blæs í flautu. Afleiðingin er sú að hún fær fisk.

Sálfræðingurinn B. F. Skinner sá að viðbragðsskilyrðing takmarkast við hegðun sem þegar er til staðar og er kölluð fram ósjálfrátt; hún skýrir ekki nýja hegðun eins og að hjóla. Hann setti fram kenningu um hvernig slík hegðun verður til. Skinner taldi að hegðun mótaðist af afleiðingunum sem hún hefði í för með sér: styrkingu og refsingu. Hugmynd hans um að nám ráðist af afleiðingum byggir á lögmálinu um áhrif (law of effect), sem sálfræðingurinn Edward Thorndike setti fyrst fram. Samkvæmt lögmálinu um áhrif er líklegra að hegðun sem fylgt er eftir með afleiðingum sem eru lífverunni fullnægjandi verði endurtekin, en ólíklegra er að hegðun sem fylgt er eftir með óþægilegum afleiðingum verði endurtekin (Thorndike, 1911). Í grundvallaratriðum er lífvera líklegri til að gera eitthvað aftur ef það leiðir til æskilegrar niðurstöðu. Ef hegðunin leiðir ekki til æskilegrar niðurstöðu er lífveran ólíklegri til að endurtaka hana. Dæmi um lögmálið um áhrif má sjá í atvinnulífinu. Ein af ástæðunum, og oft meginástæðan, fyrir því að við mætum í vinnu er að við fáum greitt fyrir það. Ef við hættum að fá greitt er líklegt að við hættum að mæta, jafnvel þótt okkur þyki vænt um starfið okkar.

Með lögmál Thorndikes um áhrif að grunni hóf Skinner vísindalegar tilraunir á dýrum, einkum rottum og dúfum, til að kanna hvernig lífverur læra með virkri skilyrðingu (Skinner, 1938). Hann setti dýrin í hólf fyrir virka skilyrðingu, sem síðar varð þekkt sem Skinner-búr (Mynd 6.10). Í Skinner-búri er slá fyrir rottur eða skífa fyrir dúfur sem dýrið getur ýtt á eða goggað í til að fá matarverðlaun úr skammtara. Hátalarar og ljós geta tengst ákveðinni hegðun. Skráningarbúnaður telur fjölda svara sem dýrið gefur.

Þegar rætt er um virka skilyrðingu notum við nokkur hversdagsleg orð - jákvætt, neikvætt, styrking og refsing - í sérhæfðri merkingu. Í virkri skilyrðingu merkja jákvætt og neikvætt ekki gott og slæmt. Jákvætt merkir að einhverju er bætt við, en neikvætt merkir að eitthvað er tekið burt. Styrking merkir að hegðun eykst og refsing merkir að hegðun minnkar. Styrking getur verið jákvæð eða neikvæð og refsing getur einnig verið jákvæð eða neikvæð. Allir styrkir, hvort sem þeir eru jákvæðir eða neikvæðir, auka líkurnar á hegðunarsvari. Allar refsingar, hvort sem þær eru jákvæðar eða neikvæðar, minnka líkurnar á hegðunarsvari. Nú skulum við sameina hugtökin fjögur: jákvæð styrking, neikvæð styrking, jákvæð refsing og neikvæð refsing (Tafla 6.2).

Styrking

Áhrifaríkasta leiðin til að kenna manneskju eða dýri nýja hegðun er jákvæð styrking. Í jákvæðri styrkingu er eftirsóknarverðu áreiti bætt við til að auka hegðun.

Til dæmis segir þú fimm ára syni þínum, Jerome, að ef hann taki til í herberginu sínu fái hann leikfang. Jerome tekur fljótt til í herberginu sínu því hann langar í nýtt teiknisett. Stöldrum aðeins við. Sumt fólk gæti sagt: „Af hverju ætti ég að verðlauna barnið mitt fyrir að gera það sem ætlast er til?“ En í raun erum við stöðugt og reglulega verðlaunuð í lífi okkar. Launaumslögin okkar eru verðlaun, sem og háar einkunnir og innganga í þann skóla sem við kjósum. Að fá hrós fyrir vel unnið verk og að ná bílprófi eru líka verðlaun. Jákvæð styrking sem námstæki er afar áhrifarík. Í ljós hefur komið að ein áhrifaríkasta leiðin til að auka árangur í skólahverfum með lestrarkunnáttu undir meðallagi var að borga börnunum fyrir að lesa. Nánar tiltekið fengu nemendur í öðrum bekk í Dallas greidda $2 í hvert sinn sem þeir lásu bók og náðu stuttu prófi úr bókinni. Niðurstaðan var marktæk aukning í lesskilningi (Fryer, 2010). Hvað finnst þér um þetta verkefni? Ef Skinner væri á lífi í dag myndi honum líklega finnast þetta frábær hugmynd. Hann var ötull talsmaður þess að nota lögmál virkrar skilyrðingar til að hafa áhrif á hegðun nemenda í skóla. Í raun fann hann einnig upp, auk Skinner-búrsins, það sem hann kallaði kennsluvél sem var hönnuð til að verðlauna lítil skref í námi (Skinner, 1961)—snemmbúinn fyrirrennari tölvustudds náms. Kennsluvél hans prófaði þekkingu nemenda þegar þeir unnu sig í gegnum ýmis skólafög. Ef nemendur svöruðu spurningum rétt fengu þeir tafarlausa jákvæða styrkingu og gátu haldið áfram; ef þeir svöruðu rangt fengu þeir enga styrkingu. Hugmyndin var sú að nemendur myndu verja auknum tíma í að læra efnið til að auka líkurnar á að fá styrkingu næst (Skinner, 1961).

Í neikvæðri styrkingu er óæskilegt áreiti fjarlægt til að auka hegðun. Bílaframleiðendur nota til dæmis lögmál neikvæðrar styrkingar í bílbeltakerfum sem gefa frá sér „bíp, bíp, bíp“ þar til beltið er spennt. Pirrandi hljóðið hættir þegar þú sýnir æskilega hegðun, sem eykur líkurnar á að þú spennir beltið í framtíðinni. Neikvæð styrking er einnig oft notuð í hestaþjálfun. Knapar beita þrýstingi, með því að toga í taumana eða þrýsta fótunum að hestinum, og létta síðan þrýstingnum þegar hesturinn sýnir æskilega hegðun, til dæmis beygir eða eykur hraðann. Þrýstingurinn er neikvæða áreitið sem hesturinn vill losna við.

Refsing

Margir rugla saman neikvæðri styrkingu og refsingu í virkri skilyrðingu, en þetta eru tvö mjög ólík ferli. Mundu að styrking, jafnvel neikvæð styrking, eykur alltaf hegðun. Refsing dregur hins vegar alltaf úr hegðun. Í jákvæðri refsingu er óæskilegu áreiti bætt við til að draga úr hegðun. Dæmi um jákvæða refsingu er að skamma nemanda til að fá hann til að hætta að senda skilaboð í kennslustund. Þá er áreiti, skammirnar, bætt við til að draga úr hegðuninni, að senda skilaboð í kennslustund. Í neikvæðri refsingu er þægilegt áreiti fjarlægt til að draga úr hegðun. Til dæmis getur foreldri tekið uppáhaldsleikfang af barni sem hegðar sér illa. Þá er áreiti, leikfangið, fjarlægt til að draga úr hegðuninni.

Refsingu, sérstaklega þegar hún er tafarlaus, má nota til að draga úr óæskilegri hegðun. Ímyndaðu þér til dæmis að fimm ára sonur þinn, Brandon, hlaupi út á götu til að elta bolta. Þú lætur Brandon skrifa 100 sinnum „Ég mun ekki hlaupa út á götu“ (jákvæð refsing). Líkur eru á að hann endurtaki ekki þessa hegðun. Þótt slíkar aðferðir séu algengar í dag voru börn áður oft beitt líkamlegum refsingum, svo sem flengingum. Mikilvægt er að þekkja nokkra galla þess að beita börn líkamlegum refsingum. Í fyrsta lagi getur refsing kennt ótta. Brandon gæti orðið hræddur við götuna, en hann gæti líka orðið hræddur við þann sem veitti refsinguna - þig, foreldri sitt. Á sama hátt geta börn sem kennarar refsa farið að óttast kennarann og reynt að forðast skólann (Gershoff o.fl., 2010). Þess vegna hafa flestir skólar í Bandaríkjunum bannað líkamlegar refsingar. Í öðru lagi getur refsing gert börn árásargjarnari og líklegri til andfélagslegrar hegðunar og afbrota (Gershoff, 2002). Þau sjá foreldra sína grípa til flenginga þegar þeir verða reiðir og svekktir og geta því sjálf sýnt sömu hegðun þegar þau verða reið og svekkt. Ef þú flengir barnið þitt þegar þú ert reiður vegna óþekktar þess gæti það til dæmis farið að slá vini sína þegar þeir vilja ekki deila leikföngunum sínum.

Þótt jákvæð refsing geti verið áhrifarík í sumum tilfellum lagði Skinner til að vega þyrfti notkun refsingar gegn mögulegum neikvæðum áhrifum. Sálfræðingar og uppeldissérfræðingar nútímans mæla frekar með styrkingu en refsingu: taktu eftir barninu þegar það gerir eitthvað vel og verðlaunaðu það fyrir það.

Mótun

Í tilraunum sínum með virka skilyrðingu notaði Skinner oft aðferð sem kallast mótun (shaping). Í mótun verðlaunum við stigvaxandi nálganir að markhegðuninni í stað þess að verðlauna aðeins markhegðunina sjálfa. Hvers vegna er mótun nauðsynleg? Mundu að til þess að styrking virki verður lífveran fyrst að sýna hegðunina. Mótun er nauðsynleg vegna þess að mjög ólíklegt er að lífvera sýni af sjálfsdáðum annað en einföldustu hegðun. Í mótun er hegðun brotin niður í mörg smá og viðráðanleg skref. Skrefin í ferlinu eru þessi:

1. Styrktu hvaða svörun sem er sem líkist æskilegri hegðun.
2. Styrktu síðan þá svörun sem líkist æskilegri hegðun enn meira. Þú munt ekki lengur styrkja þá svörun sem áður var styrkt.
3. Næst skaltu byrja að styrkja þá svörun sem líkist æskilegri hegðun enn betur.
4. Haltu áfram að styrkja nálgun sem færist nær og nær æskilegri hegðun.
5. Að lokum skaltu aðeins styrkja æskilegu hegðunina.

Mótun er oft notuð við kennslu á flókinni hegðun eða hegðunarkeðju. Skinner notaði mótun til að kenna dúfum ekki aðeins tiltölulega einfalda hegðun eins og að gogga í skífu í Skinner-búri, heldur einnig ýmsa óvenjulega og skemmtilega hegðun, svo sem að snúa sér í hringi, ganga í áttur og jafnvel spila borðtennis; dýraþjálfarar nota þessa tækni víða enn í dag. Mikilvægur hluti mótunar er sundurgreining áreita. Rifjaðu upp hunda Pavlovs: hann þjálfaði þá til að bregðast við bjölluhljóði en ekki svipuðum tónum eða hljóðum. Þessi sundurgreining er einnig mikilvæg í virkri skilyrðingu og í mótun hegðunar.

Auðvelt er að sjá hvernig mótun er áhrifarík við að kenna dýrum hegðun, en hvernig virkar mótun hjá mönnum? Lítum á foreldra sem hafa það markmið að barnið þeirra læri að taka til í herberginu sínu. Þau nota mótun til að hjálpa honum að ná tökum á skrefum í átt að markmiðinu. Í stað þess að framkvæma allt verkið, setja þau upp þessi skref og styrkja hvert skref. Fyrst tekur hann til eitt leikfang. Í öðru lagi tekur hann til fimm leikföng. Í þriðja lagi velur hann hvort hann taki upp tíu leikföng eða gangi frá bókum og fötum. Í fjórða lagi tekur hann til allt nema tvö leikföng. Að lokum tekur hann til allt herbergið sitt.

Frumstyrkir og annars stigs styrkir

Verðlaun eins og límmiðar, hrós, peningar, leikföng og fleira má nota til að styrkja nám. Snúum okkur aftur að rottum Skinners. Hvernig lærðu þær að ýta á slána í Skinner-búrinu? Þær fengu mat í verðlaun í hvert sinn sem þær ýttu á slána. Fyrir dýr er matur augljós frumstyrkir.

Hvað væri góður styrkir fyrir fólk? Þegar barnið þitt tók til í herberginu var styrkirinn loforð um leikfang. Hvað með fótboltaleikmanninn Sydney? Ef þú gæfir Sydney sælgætismola í hvert sinn sem Sydney skoraði mark værir þú að nota frumstyrki (primary reinforcer). Frumstyrkir eru styrkir sem hafa áskapaða styrkingareiginleika. Slíkir styrkir eru ekki lærðir. Vatn, matur, svefn, skjól, kynlíf og snerting eru meðal annars frumstyrkir. Ánægja er einnig frumstyrkir. Lífverur missa ekki hvötina til þessara hluta. Fyrir flest fólk væri styrkjandi að stökkva út í svalt vatn á mjög heitum degi og svala vatnið væri áskapaður styrkir: það myndi kæla manneskjuna, sem uppfyllir líkamlega þörf, auk þess að veita ánægju.

Annars stigs styrkir (secondary reinforcer) hefur ekkert eðlislægt gildi og hefur aðeins styrkingareiginleika þegar hann tengist frumstyrki. Hrós sem tengist ástúð er dæmi um annars stigs styrki, eins og þegar þú kallaðir „Frábært skot!“ í hvert sinn sem Sydney skoraði mark. Annað dæmi eru peningar, sem eru aðeins einhvers virði þegar hægt er að nota þá til að kaupa aðra hluti, annaðhvort hluti sem uppfylla grunnþarfir (matur, vatn og skjól eru allt frumstyrkir) eða aðra annars stigs styrki. Ef þú værir á afskekktri eyju í miðju Kyrrahafi með bunka af peningum væru peningarnir gagnslausir ef þú gætir ekki eytt þeim. Hvað með límmiðana á hegðunarkortinu? Þeir eru einnig annars stigs styrkir.

Stundum er notað tákn í stað límmiða á límmiðakorti. Tákn, sem eru einnig annars stigs styrkir, má síðan skipta fyrir verðlaun og umbun. Heil hegðunarstjórnunarkerfi, svokölluð táknstyrkjakerfi (token economies), byggjast á slíkum táknstyrkjum. Táknstyrkjakerfi hafa reynst mjög áhrifarík við að breyta hegðun í margvíslegu samhengi, svo sem í skólum, fangelsum og geðsjúkrahúsum. Til dæmis sýndi rannsókn Adibsereshki og Abkenar (2014) að notkun táknstyrkjakerfis jók viðeigandi félagslega hegðun og dró úr óviðeigandi hegðun hjá hópi nemenda í áttunda bekk. Svipaðar rannsóknir sýna mælanlegan ávinning fyrir hegðun og námsárangur hjá hópum allt frá fyrsta bekk til framhaldsskóla og hjá nemendum með breitt svið getu og fötlunar. Í rannsóknum á yngri nemendum fengu börnin til dæmis „rólegar hendur“-tákn þegar þau sýndu viðeigandi hegðun, það er slógu ekki eða klipu. Þegar þau slógu eða klipu misstu þau tákn. Börnin gátu síðan skipt tilteknum fjölda tákna fyrir leikmínútur.

Styrkingarhættir

Mundu að besta leiðin til að kenna manneskju eða dýri hegðun er að nota jákvæða styrkingu. Skinner notaði til dæmis jákvæða styrkingu til að kenna rottum að ýta á slá í Skinner-búri. Í fyrstu gæti rottan ýtt á slána af tilviljun meðan hún kannar búrið og þá kemur matarkúla út. Hvað heldurðu að svanga rottan hafi gert næst eftir að hafa borðað kúluna? Hún ýtti aftur á slána og fékk aðra matarkúlu. Í hvert sinn sem rottan ýtti á slána kom matarkúla út. Þegar lífvera fær styrki í hvert sinn sem hún sýnir hegðun kallast það samfelld styrking. Þessi styrkingarháttur er fljótlegasta leiðin til að kenna hegðun og er sérstaklega áhrifaríkur við þjálfun nýrrar hegðunar. Lítum aftur á hundinn sem var að læra að setjast fyrr í kaflanum. Nú gefur þú honum nammi í hvert sinn sem hann sest. Tímasetningin skiptir máli: bestur árangur næst ef styrkirinn er veittur strax eftir að hundurinn sest, svo hann geti myndað tengsl milli markhegðunarinnar, að setjast, og afleiðingarinnar, að fá nammi.

Þegar hegðun hefur verið þjálfuð snúa rannsakendur og þjálfarar sér oft að annarri tegund styrkingarháttar: hlutastyrkingu. Í hlutastyrkingu, einnig nefnd slitrótt styrking, fær manneskjan eða dýrið ekki styrkingu í hvert sinn sem æskileg hegðun er sýnd. Til eru nokkrar gerðir hlutastyrkingarhátta (Tafla 6.3). Þessum háttum er lýst annars vegar sem föstum eða breytilegum og hins vegar sem tíma- eða hlutfallsháttum. Fastur merkir að fjöldi svara milli styrkinga, eða tíminn sem líður milli styrkinga, er ákveðinn og óbreytilegur. Breytilegur merkir að fjöldi svara eða tíminn milli styrkinga er breytilegur. Tími merkir að hátturinn byggist á tímanum milli styrkinga og hlutfall merkir að hátturinn byggist á fjölda svara milli styrkinga.

Nú skulum við sameina þessi fjögur hugtök. Í styrkingarhætti með föstum tíma er hegðun verðlaunuð eftir ákveðinn tíma. June gengst til dæmis undir stóra skurðaðgerð á sjúkrahúsi. Í bataferlinu er búist við að hún finni fyrir verkjum og þurfi lyfseðilsskyld verkjalyf. June fær æðalegg með sjúklingastýrðri verkjagjöf. Læknirinn setur mörk: einn skammt á klukkustund. June ýtir á hnapp þegar verkurinn verður erfiður og fær lyfjaskammt. Þar sem verðlaunin, verkjastillingin, koma aðeins á föstum tíma er tilgangslaust að sýna hegðunina þegar hún verður ekki verðlaunuð.

Í styrkingarhætti með breytilegum tíma fær manneskjan eða dýrið styrkingu eftir breytilegum og ófyrirsjáanlegum tímalengdum. Segjum að Manuel sé verslunarstjóri á skyndibitastað. Öðru hverju kemur einhver frá gæðaeftirlitsdeildinni á veitingastað Manuels. Ef veitingastaðurinn er hreinn og þjónustan hröð fær hver starfsmaður á vaktinni 20 dollara bónus. Manuel veit aldrei hvenær gæðaeftirlitsmaðurinn birtist og reynir því alltaf að halda veitingastaðnum hreinum og tryggja að starfsmenn hans veiti skjóta og kurteisa þjónustu. Framleiðni hans í hraðri þjónustu og þrifum er jöfn vegna þess að hann vill að starfsfólkið vinni sér inn bónusinn.

Í styrkingarhætti með föstu hlutfalli þarf ákveðinn fjöldi svara að eiga sér stað áður en hegðunin er verðlaunuð. Carla selur gleraugu í gleraugnaverslun og fær sölulaun í hvert sinn sem hún selur gleraugu. Hún reynir alltaf að selja fólki fleiri gleraugu, þar á meðal sólgleraugu með styrk eða varagleraugu, til að auka sölulaunin sín. Henni er sama hvort viðskiptavinurinn þurfi í raun á sólgleraugunum að halda; Carla vill bara bónusinn sinn. Gæði þess sem Carla selur skipta ekki máli vegna þess að sölulaunin byggjast ekki á gæðum heldur eingöngu á fjölda seldra gleraugna. Þessi greinarmunur á magni og gæðum frammistöðu getur hjálpað til við að ákvarða hvaða styrkingaraðferð hentar best við tilteknar aðstæður. Fast hlutfall hentar betur til að hámarka framleiðslumagn, en fastur tími, þar sem verðlaunin byggjast ekki á magni, getur leitt til meiri framleiðslugæða.

Í styrkingarhætti með breytilegu hlutfalli er fjöldi svara sem þarf til að fá verðlaun breytilegur. Þetta er öflugasti hlutastyrkingarhátturinn. Fjárhættuspil eru dæmi um styrkingarhátt með breytilegu hlutfalli. Ímyndaðu þér að Sarah, sem er almennt skynsöm og sparsöm kona, heimsæki Las Vegas í fyrsta sinn. Hún er ekki vön fjárhættuspilum en setur af forvitni smápening í spilakassa, svo annan og annan. Ekkert gerist. Eftir tvo dollara í smápeningum er forvitni hennar að dvína og hún er við það að hætta. Þá lýsist vélin upp, bjöllur hringja og Sarah fær 50 smápeninga til baka. Þetta er annað mál! Sarah snýr sér aftur að vélinni af endurnýjuðum áhuga og nokkrum mínútum síðar hefur hún eytt öllum vinningnum og tapar nú 10 dollurum. Nú væri skynsamlegt að hætta. Samt heldur hún áfram að setja peninga í spilakassann vegna þess að hún veit aldrei hvenær næsta styrking kemur. Hún hugsar sífellt að með næsta 25 senta peningi gæti hún unnið 50 dollara, 100 dollara eða jafnvel meira. Vegna þess að styrkingarhátturinn í flestum fjárhættuspilum er með breytilegu hlutfalli heldur fólk áfram að reyna og vonast til að vinna stórt næst. Þetta er ein af ástæðunum fyrir því að fjárhættuspil eru svo ávanabindandi og svo þolin gagnvart slokknun.

Í virkri skilyrðingu verður slokknun á styrktri hegðun einhvern tíma eftir að styrking hættir, og hraðinn fer eftir styrkingarhættinum. Í styrkingarhætti með breytilegu hlutfalli verður slokknun mjög hægt, eins og lýst var hér að ofan. Í öðrum styrkingarháttum getur slokknun hins vegar orðið hröð. Ef June ýtir til dæmis á hnappinn fyrir verkjalyfið áður en sá tími sem læknirinn hefur ákveðið er liðinn fær hún ekkert lyf. June er á styrkingarhætti með föstum tíma, einum skammti á klukkustund, þannig að slokknun verður hröð þegar styrking kemur ekki á væntum tíma. Af styrkingarháttunum er breytilegt hlutfall afkastamest og þolnast gagnvart slokknun. Fastur tími er minnst afkastamikill og auðveldast er að slökkva hegðun á þeim hætti (Mynd 6.13).

Hugræn ferli og dulið nám

Strangir atferlissinnar eins og Watson og Skinner einbeittu sér eingöngu að því að rannsaka hegðun frekar en hugræn ferli (svo sem hugsanir og væntingar). Í raun var Skinner svo staðfastur í þeirri trú að hugræn ferli skiptu ekki máli að hugmyndir hans voru taldar róttæk atferlishyggja. Skinner leit á hugann sem „svartan kassa“—eitthvað sem væri algjörlega óþekkjanlegt—og því eitthvað sem ætti ekki að rannsaka. Hins vegar hafði annar atferlissinni, Edward C. Tolman, aðra skoðun. Tilraunir Tolmans með rottur sýndu fram á að lífverur geta lært jafnvel þótt þær fái ekki tafarlausa styrkingu (Tolman & Honzik, 1930; Tolman, Ritchie, & Kalish, 1946). Þessi niðurstaða stangaðist á við ríkjandi hugmynd á þeim tíma um að styrking yrði að vera tafarlaus til að nám gæti átt sér stað, og benti þannig til hugræns þáttar í námi.

Í tilraununum setti Tolman svangar rottur í völundarhús án verðlauna fyrir að finna leiðina í gegnum það. Hann rannsakaði einnig samanburðarhóp sem var verðlaunaður með mat í enda völundarhússins. Þegar óstyrktu rotturnar könnuðu völundarhúsið þróuðu þær með sér hugarkort: andlega mynd af skipulagi völundarhússins (Mynd 6.15 ). Eftir 10 lotur í völundarhúsinu án styrkingar var matur settur í markkassa í enda völundarhússins. Um leið og rotturnar urðu varar við matinn gátu þær fundið leiðina í gegnum völundarhúsið hratt, jafn hratt og samanburðarhópurinn sem hafði verið verðlaunaður með mat allan tímann. Þetta er þekkt sem dulið nám: nám sem á sér stað en er ekki sjáanlegt í hegðun fyrr en ástæða er til að sýna það.

Dulið nám á sér einnig stað hjá mönnum. Börn geta lært með því að fylgjast með gjörðum foreldra sinna en sýna það aðeins síðar, þegar þörf er á lærða efninu. Til dæmis, gerum ráð fyrir að pabbi Ravi keyri hann í skólann á hverjum degi. Á þennan hátt lærir Ravi leiðina frá húsinu sínu í skólann, en hann hefur aldrei keyrt þangað sjálfur, svo hann hefur ekki fengið tækifæri til að sýna að hann hafi lært leiðina. Einn morguninn þarf pabbi Ravi að fara snemma á fund, svo hann getur ekki keyrt Ravi í skólann. Í staðinn hjólar Ravi sömu leið og pabbi hans hefði farið á bílnum. Þetta sýnir dulið nám. Ravi hafði lært leiðina í skólann, en hafði enga þörf á að sýna þessa þekkingu fyrr.