Samantekt

Samantekt

10.1 Áhugahvöt

Áhugahvöt til að sýna ákveðna hegðun getur sprottið af innri og/eða ytri þáttum. Margar kenningar hafa verið settar fram um áhugahvöt. Líffræðilega mótaðar kenningar fjalla um hvernig eðlishvatir og þörfin fyrir að viðhalda samvægi líkamans hvetja hegðun. Bandura setti fram þá hugmynd að trú okkar á eigin getu hvetji hegðun og ýmsar kenningar beina sjónum að félagslegum hvötum. Þarfastigi Abrahams Maslow er líkan sem sýnir tengsl margra hvata, allt frá grunnlíffræðilegum þörfum til mjög háþróaðrar sjálfsbirtingar.

10.2 Hungur og át

Hungur og seðjun eru ferli sem eru mjög náið stýrð og stuðla að því að einstaklingur viðheldur nokkuð stöðugri líkamsþyngd sem er treg til breytinga. Þegar fleiri hitaeininga er neytt en líkaminn eyðir geymir hann umframorku sem fitu. Veruleg ofþyngd eykur heilsufarsáhættu og heilsufarsvanda einstaklings mikið, þar á meðal hættu á hjarta- og æðasjúkdómum, sykursýki af gerð 2, tilteknum krabbameinum og öðrum læknisfræðilegum vandamálum. Félagsmenningarlegir þættir sem leggja áherslu á grannan líkamsvöxt sem fegurðarviðmið og erfðafræðileg tilhneiging stuðla að þróun átraskana hjá mörgum ungum konum, þótt átraskanir nái yfir alla aldurshópa og kyn.

10.3 Kynhegðun, kynverund og kynvitund

Undirstúkan og byggingar í randkerfinu eru mikilvægar fyrir kynhegðun og kynhvöt. Vísbendingar benda til þess að hvatinn til kynhegðunar og getan til hennar séu tengd en aðskilin ferli. Alfred Kinsey gerði umfangsmiklar könnunarrannsóknir sem sýndu ótrúlegan fjölbreytileika kynverundar manna. William Masters og Virginia Johnson fylgdust með einstaklingum stunda kynhegðun þegar þau þróuðu hugmynd sína um kynsvörunarferlið. Þótt kynhneigð og kynvitund séu oft ruglað saman eru þau skyld en aðskilin hugtök.

10.4 Tilfinningar

Tilfinningar eru huglægar upplifanir sem samanstanda af lífeðlislegri örvun og hugrænu mati. Ýmsar kenningar hafa verið settar fram til að útskýra tilfinningalega upplifun okkar. James-Lange-kenningin heldur því fram að tilfinningar spretti af lífeðlislegri örvun. Cannon-Bard-kenningin segir að tilfinningaleg upplifun eigi sér stað samtímis lífeðlislegri örvun en óháð henni. Tveggja þátta kenning Schachters og Singers bendir til þess að lífeðlisleg örvun fái hugrænt merki eftir samhengi og að þessir tveir þættir leiði saman til tilfinningalegrar upplifunar.

Randkerfið er tilfinningahringrás heilans og inniheldur meðal annars möndlu og dreka. Báðar þessar byggingar koma við sögu í eðlilegri úrvinnslu tilfinninga og í geð- og kvíðaröskunum. Aukin virkni í möndlu tengist því að læra að óttast og sést hjá einstaklingum sem eru í áhættuhópi fyrir geðraskanir eða glíma við þær. Sýnt hefur verið fram á að rúmmál dreka er minnkað hjá einstaklingum með áfallastreituröskun.

Hæfni til að mynda og þekkja svipbrigði tilfinninga virðist vera algild óháð menningarlegum bakgrunni. Hins vegar eru til menningarbundnar birtingarreglur sem hafa áhrif á hversu oft og við hvaða aðstæður má tjá ýmsar tilfinningar. Raddblær og líkamstjáning eru einnig leiðir til að miðla upplýsingum um tilfinningaástand okkar.