1.4 Yfirlit yfir samtímaheimspeki
1.4 An Overview of Contemporary Philosophy
Námsmarkmið
Í lok þessa hluta muntu geta:
Akademísk samtímaheimspeki á fátt sameiginlegt með þeim klassísku hefðum sem fjallað var um í fyrri hlutum. Heimspekingar nútímans sérhæfa sig, líkt og aðrir fræðimenn, á afmörkuðum rannsóknarsviðum. Markmið þeirra er að skapa nýja þekkingu sem eykur heimspekilegan skilning á tilteknum vandamálum eða efnisflokkum. Heimspekilegar rannsóknir spretta þó enn af sömu löngun til að skilja hlutina í sem víðustum skilningi. Í þessum hluta er fjallað um hvað nemendur með heimspeki sem aðalgrein gera og meginþemu og skipulag bókarinnar eru kynnt í stuttu máli.
Hvað er hægt að gera með heimspeki sem aðalgrein?
Heimspeki er góður kostur sem aðalgrein í breiðu háskólanámi. Hún kynnir heillandi hugmyndir og þjálfar greinandi og skapandi hugsun. Ef viðfangsefni þessarar bókar höfða til þín er vert að íhuga heimspeki sem aðalgrein.
Að verða heimspekikennari
Sá sem stefnir á akademískan feril í heimspeki þarf yfirleitt að ljúka grunnnámi með heimspeki sem aðalgrein og halda síðan áfram í framhaldsnám. Bandarískir tveggja ára háskólar og sumir fjögurra ára háskólar ráða kennara með meistaragráðu í heimspeki, en algengara er að slíkar stöður séu skipaðar fólki með doktorspróf. Samkeppni um akademísk störf er hörð, einkum í hugvísindum og greinum sem tilheyra frjálsri almennri menntun. Jafnvel með doktorspróf getur reynst erfitt að fá starf við háskóladeild. Kennslustörf eru algengari en hrein rannsóknarstörf, þótt mörg þeirra krefjist einnig rannsókna. Heimspekiprófessor eða -kennari kann að þurfa að kenna fjölbreytt efni eftir þörfum skólans. Í rannsóknum einbeita akademískir heimspekingar sér hins vegar gjarnan að mjög afmörkuðu sviði og stefna að sérþekkingu. Hún er jafnan sýnd með rannsóknarafurðum, svo sem doktorsritgerð, bók eða nokkrum fræðigreinum um efnið. Akademísk rannsóknarstörf eru oft tengd fastráðningu, sem veitir sterka vernd gegn óréttmætri uppsögn. Rannsókn á bandarískum alríkisgögnum sýnir þó að 73 prósent akademískra starfa eru utan fastráðningarbrautar og bjóða því ekki möguleika á fastráðningu. Þá eru 40 prósent kennslustarfa við háskóla skipuð stundakennurum eða öðrum hlutastarfandi kennurum. Hlutfall fastráðinna, starfsfólks á fastráðningarbraut og annarra ráðninga er mjög mismunandi eftir stofnunum. Tveggja ára háskólar ráða mun fleiri hlutastarfandi kennara og færri fastráðna, en rannsóknarháskólar ráða hlutfallslega fleiri fastráðna og færri hlutastarfandi kennara (AAUP 2018).
Starfsvettvangur utan akademískrar heimspeki
Fólk með grunn- eða framhaldsgráðu í heimspeki á marga kosti utan kennslu og rannsókna í háskólasamfélaginu. Sú útbreidda hugmynd að tilgangur aðalgreinar í háskóla sé að búa nemanda undir eitt tiltekið starf er að nokkru leyti villandi. Hún getur átt við um sumar starfsmiðaðar greinar, svo sem verkfræði eða hjúkrunarfræði, en síður um breitt nám í hug- og raunvísindum. Margir hefja háskólanám með það fyrir augum að starfa í viðskiptum. Aðrir ætla síðar í sérfræðinám, til dæmis í læknisfræði eða lögfræði. Þótt viðskiptafræði, undirbúningsnám fyrir læknisfræði eða undirbúningsnám fyrir lögfræði kunni að virðast augljósasti kosturinn er sú ályktun líklega of einföld.
Upprunaleg hugsun að baki breiðri menntun í hug- og raunvísindum var að nemendur gætu kynnst fjölmörgum fræðasviðum sem liggja menningu, samfélagi og siðmenningu til grundvallar: náttúru- og félagsvísindum, bókmenntum, sögu, trúarbrögðum og heimspeki. Með námi á þessum sviðum öðlast þeir innsýn í lykilhugmyndir, rannsóknaraðferðir, spurningar og uppgötvanir sem nútímasamfélag byggist á. Sú innsýn veitir sjónarhorn á samtímann sem mótast af sögunni og þeirri þekkingu sem gerði hann mögulegan. Áhrif slíkrar menntunar geta umbreytt heimsmynd fólks og ná langt út fyrir undirbúning undir starf.
Þegar langtímatekjur fólks með heimspeki sem aðalgrein eru bornar saman við tekjur útskrifaðra úr öðrum greinum kemur í ljós að heimspekinemar standa sig vel. Byrjunarlaun þeirra eru lægri en í sumum öðrum greinum, en um miðjan starfsferil eru laun þeirra vel samkeppnishæf við laun fólks sem nam til dæmis fjármál, verkfræði eða stærðfræði.
Heimspekinemar fá auk þess að jafnaði meðal hæstu einkunna allra greina á LSAT- og GMAT-prófunum, sem almennt eru notuð við inntöku í bandarískt laganám og viðskiptanám. Ýmsir fyrrverandi heimspekinemar hafa orðið forstjórar stórfyrirtækja, meðal annars Reid Hoffman, meðstofnandi LinkedIn, og Carly Fiorina, fyrrverandi forstjóri Hewlett-Packard (Chideya 2015).
Margir sem hafa lokið framhaldsgráðu í heimspeki og starfað sem prófessorar eða kennarar hafa síðar náð góðum árangri á öðrum vettvangi, til dæmis hjá sprotafyrirtækjum, í tækni og viðskiptum, siðanefndum og miðlun heimspeki til almennings. Nigel Warburton, fyrrverandi heimspekiprófessor, stofnaði hlaðvarpið Philosophy Bites, sem er meðal mest sóttu fræðilegu hlaðvarpa heims, og er jafnframt aðalritstjóri veftímaritsins Aeon. David Barnett, einnig fyrrverandi heimspekiprófessor, stofnaði fyrirtækið PopSockets árið 2012 eftir að hann yfirgaf háskólastarf. Fyrirtækið hefur nú yfir 200 starfsmenn og hundruð milljóna Bandaríkjadala í árstekjur. Tækni-, taugavísinda- og lækningafyrirtæki sækjast einnig í vaxandi mæli eftir heimspekingum til að aðstoða við rannsóknir og siðferðilegt mat. Marcus Arvan heldur úti opinberri skránni Philosophers in Industry yfir akademíska heimspekinga sem hafa fengið störf utan háskóla. Heimspekingar starfa með öðrum orðum víða, vinna gagnleg störf og geta aflað góðra tekna. Áhyggjur af atvinnumöguleikum ættu því ekki að fæla fólk frá heimspekinámi.
Yfirlit yfir kennslubókina
Kennslubókin er skipulögð í samræmi við helstu sérsvið akademískrar samtímaheimspeki. Þeim má skipta í sögulegar hefðir; frumspeki og þekkingarfræði; vísindi, rökfræði og stærðfræði; og gildisfræði. Svið vísinda, rökfræði og stærðfræði tekur meðal annars til táknrökfræði samtímans og þverfaglegra rannsókna í stærðfræðiheimspeki og vísindaheimspeki. Það tengist náið frumspeki og þekkingarfræði. Gildisfræði tekur til rannsókna á gildum, fagurfræði, normatívrar siðfræði og stjórnmálaheimspeki. Bókin veitir almennt yfirlit yfir hvert þessara sviða, kynnir fræðilegan grunn þeirra og sýnir hvernig beita má þeim á áhugaverð álitamál samtímans. Hún hefur jafnframt skýra fjölmenningarlega áherslu. Heimspeki hefur verið rannsökuð og iðkuð um allan heim frá upphafi skráðrar sögu. Með því að leggja áherslu á það er leitast við að vinna gegn evrópskri slagsíðu í vestrænni heimspekikennslu og skapa námskrá sem tekur betur til fjölbreyttra hefða.
Í bókinni kynnist þú fjölbreyttum hópi heimspekinga og hugmynda frá Grikklandi, Róm og Kína fornaldar, hinum klassíska íslamska heimi, Evrópu síðmiðalda, Afríku, Indlandi, Japan og Rómönsku Ameríku. Tímalínur og önnur hjálpartæki staðsetja efnið í ólíkum heimshlutum og tímabilum.
Hvort sem þú heldur áfram að læra heimspeki eða þetta verður eina heimspekinámskeiðið þitt geta þær hugsunarvenjur og aðferðir sem þú lærir haft umbreytandi áhrif. Þegar þú ígrundar hvernig tilteknar aðstæður tengjast stærri heild, rannsakar eigin hlutdrægni og skoðanir með gagnrýnum hætti og kannar heiminn með opnum huga og röklegum rannsóknaraðferðum öðlast þú ríkari skilning á sjálfum þér og stöðu þinni í heiminum.