1515 Ljós

Hæfnisverkefni

15.2 Hegðun rafsegulgeislunar

Hannið tilraun til að fylgjast með þunnfilmusamliðun. Skoðið liti sýnilegs ljóss og tengið hvern lit við samsvarandi bylgjulengd. Samanburður við stærðargráðu bylgjulengda sýnilegs ljóss gefur tilfinningu fyrir því hversu afar þunn þunn filma er. Þunnfilmusamliðun hefur ýmis hagnýt not, til dæmis í húðun sem dregur úr endurkasti og í ljóssíum. Þunnar filmur í síum má hanna þannig að þær endurkasti eða hleypi í gegnum sig tilteknum bylgjulengdum ljóss. Það er gert með því að setja filmuna niður, eitt sameindalag í einu, úr gufu og þannig stýra þykkt filmunnar nákvæmlega.

Öryggi

Augnöryggi: Efni í þessari tilraun eru eitruð ef þau eru innbyrt. Látið kennara strax vita ef efni eru innbyrt.
Gufur: Sum efni eða efnahvörf í þessari tilraun mynda gufu sem er skaðleg við innöndun. Fylgið leiðbeiningum kennara um notkun súgskápa og annars öryggisbúnaðar sem kemur í veg fyrir innöndun gufu. Lyktið aldrei af efnum eða gufum á rannsóknarstofu og andið þeim ekki að ykkur.
Eldfimt: Efni í þessari tilraun eru mjög eldfim og geta kviknað, sérstaklega ef þau komast í snertingu við neista eða opinn loga. Fylgið leiðbeiningum kennara vandlega um meðhöndlun eldfimra efna. Látið engin efni komast í snertingu við loga eða annan hitagjafa nema kennari hafi sérstaklega sagt til um það.
Handþvottur: Sum efni geta verið hættuleg ef þau eru lengi í snertingu við húð. Þvoið hendur með sápu eftir meðhöndlun og förgun efna í tilrauninni.
Úrgangur: Sumt í þessari tilraun er hættulegt og þarf að farga á réttan hátt. Fylgið leiðbeiningum kennara um förgun allra hluta.

Gögn og búnaður

Stór, flatur bakki með upphækkuðum hliðum, til dæmis bökunarplata
Lítið magn af mótorolíu, kveikjaravökva eða ryðleysandi smurolíu og matarolíu
Vatn
Myndavél

Undirbúningur

Þunnfilmusamliðun veldur því að litir birtast á yfirborði þunns, gagnsæs lags. Búist þið við að sjá mynstur í litunum?
Hvernig gætuð þið varðveitt varanlega skrá yfir athuganir ykkar?
Hvaða gögn þyrftuð þið að fletta upp til að hjálpa ykkur að útskýra mynstur sem þið sjáið?
Hvað gæti skýrt að litir birtist ekki við sumar aðstæður?

15.2 Hegðun rafsegulgeislunar

Öryggi

Augnöryggi: Efni í þessari tilraun eru eitruð ef þau eru innbyrt. Látið kennara strax vita ef efni eru innbyrt.

Gufur: Sum efni eða efnahvörf í þessari tilraun mynda gufu sem er skaðleg við innöndun. Fylgið leiðbeiningum kennara um notkun súgskápa og annars öryggisbúnaðar sem kemur í veg fyrir innöndun gufu. Lyktið aldrei af efnum eða gufum á rannsóknarstofu og andið þeim ekki að ykkur.

Eldfimt: Efni í þessari tilraun eru mjög eldfim og geta kviknað, sérstaklega ef þau komast í snertingu við neista eða opinn loga. Fylgið leiðbeiningum kennara vandlega um meðhöndlun eldfimra efna. Látið engin efni komast í snertingu við loga eða annan hitagjafa nema kennari hafi sérstaklega sagt til um það.

Handþvottur: Sum efni geta verið hættuleg ef þau eru lengi í snertingu við húð. Þvoið hendur með sápu eftir meðhöndlun og förgun efna í tilrauninni.

Úrgangur: Sumt í þessari tilraun er hættulegt og þarf að farga á réttan hátt. Fylgið leiðbeiningum kennara um förgun allra hluta.

Undirbúningur

Þunnfilmusamliðun veldur því að litir birtast á yfirborði þunns, gagnsæs lags. Búist þið við að sjá mynstur í litunum?

Hvernig gætuð þið varðveitt varanlega skrá yfir athuganir ykkar?

Hvaða gögn þyrftuð þið að fletta upp til að hjálpa ykkur að útskýra mynstur sem þið sjáið?

Hvað gæti skýrt að litir birtist ekki við sumar aðstæður?